هفته لیک ائتمولوگییا درسلیگیمیز(ائلچی بی)دن بو هفته نین درسلیگی سس و سوز آنلامی و ایضاحی اولاجاقدیر

هفته لیک ائتمولوگییا درسلیگیمیز(ائلچی بی)دن بو هفته نین درسلیگی سس و سوز آنلامی و ایضاحی اولاجاقدیر قاباق کی یازیلاریمدا دئمیشدیم اسکی کؤکسل (تورک وپرو تورک)دانیشیلان دیللرده سوزجوکلر منفی و موثبت اولاراق جوت یارانمیشدیر؛بوگون کؤکسل(تورک) دیللره عاید ائتمولوگییا اوزره آختاراشین نار هرسوزجوگون هانسی دیللره عاید اولدوغونو بیلمک ایسته سه لر جوت اولاراق ایلکن آختاردیق لاری حرفلرین منفی و موثبتینی تاپمالی اولاجاقدیرلار؛بئله اولان حالدا امین نیگینن الده ائله ییب اوستونده ایشله دیگی سوزجوکلرین هانسی دیللره عاید اولدوغونو باشا دوشمه لی اولاجاقدیر؛مثالیچین آلقیش سوزجوگونو دوعا آنلامیندا آغیزلارینا گتیریب و یاخود یازماق ایسته سه لر اونون عکسین آنلامی اولاراق قارقیش سوزجوگونو ناله نفرین آنلامیندا تاپمالی اولاجاقلار؛یاخود (گور)باخیب گوره بیلمک آنلامیندا- عکسینه (کور)گوره بیلمه مک آنلامیندا ویئنیش یوققوش اوزو آشاغی و اوزو اوخاری آنلاملاریندا گتیریب آراشدیرمالی اولاجاقلار؛بوگونکو درسلیگیمیزده باشلیجا گوتوردوموز (سس) های کوی و چیخیر باغیر آنلامیندا (سوز) آستاجا دانیشیب وسیجیرراما(موزون)دانیشماق گوجونه مالیک اولماق آنلامیندا سوزجوکلری اوستونده دِء دانیشیغیمیز اولاجاقدیر؛سس سوزونون دوزوگون آنلامی انسانین چیخاردیغی یاخود طبیعتدن گلن سسلر دئمک اولور؛اَن اسکی چاغلاردان کی انسان نار سیجیرراما(موزون)دانیشماق گوجونه مالیک اولمامیشدیرلار تکجه قیشقیر باغیر سالماغینان نه دئمکلرینی و ایسته مکلرینی آنلاتا بیلمیشدیرلر؛یاخود طبیعتدن گلن سس لری یانسییلاراق ناموزون سس لر چیخارتمالی اولموشدورلار؛بیزیم بوگونکو دِء دانیشیغیزدا طبیعتدن گلن سسلر اولاراق شاققیلتی سسی -گورولتو سسی -وایخیرتی سسی و کشنه مک سسلری کیمین واریانتلاریمیز واردیر کی ایلکن سسین نه آنلامدا اولدوغونا آیدین نیق گتیریر؛کؤکسل دانیشیلان(تورک و پرو تورک)دیللرین گوجو و قایدا قانون اوزرینده قورولماسی ائله جه ده ایلکن طبیعتدن آلینان سس لرین تاثیر آلتیندا اولموشدور؛ایلک توپلوم ناردا دوشونجه لی انسان نان حیوانین فرقی تکجه انسانین یانسیلاماق گوجونه مالیک اولماسی اولموشدورکو حیوان نار اونو باجارا بیلمه میشدیرلر؛(س)سوزونون یارانما تاریخینا گلدیکده ایلکن اینانج ماهیتی داشییان(ش)حرفی تاثیرآلتیندان یارانماغی احتمال اولونور؛بونو دئمه لییم کی (ش)حرفی اوز یارانیشیندا اینانج ماهییتی داشییان حرفلردن بیریسی اولموشدور؛ایلکن آتما آتما دانیشیلان و داها سونرالار کؤکسل دانیشیلان دیللرین ایلک باشلانیشیندا گلن (ش)سوزجوگونن (س)حرفی یارانمالی اولموشدور؛قاباق کی یازیلاریمدا دئمیشدیم کی ایلکن کؤکسل دانیشان طایفالارین بیر بویو گونش وارلیغینا شئ و شئید دئییه آنلاتمالی اولموشدورلار؛گونش وارلیغینا دئییلن (شئ و شئید)سوزجوگو اینانج ماهیتی داشیدیغینا گوره انسان نارین گونده لیک ایشلتدیگی سوزجوکلردن اَن باشلیجاسی اولموشدور؛دئمک ایسته ییرم کی بوگونکو سس ایشلتدیگیمیز تئرمین ایلکن شئی اولمالیدیرکی سونرالار س حرفینن یئر عوضله مه لی اولموشدور؛ایکینجی س حرفینی آدی گئدن دیلین قایدا قانونو اوزرینده اونا یاپشدیراراق نه دئییه بیلجکلرینه شرایط یاراتمالی اولموشدورلار؛زامان گئدیشاتیندا سس حرفینین عکسی اولاراق سوس(دانیشماماق)حرفی یارانمالی اولموشدور؛احتمال اولون نان واریانت بودور کو کؤکسل دانیشیلان دیللردن سام سویلو خالقلار گئدن (ش)سوزجوگو(س)کیمین صادالانیب علاوه دن کؤکسل دانیشان خالقلارین دیللرینه قایتمالی اولموشدور؛بیر احتمالدا بودور کو (َش)حرفی مین ایل لیکلر قاتیندا کوکسل دانیشان خالقلارین دیللرینده دولانان کیمین (ُس)اون نان یارانمالی اولموشدور؛بیز بوگون نری تات سویلو خالقلارین دیللرینده (ایشتاو)سوزونو ائشیتمک و دری دیللی لرین دِء دانیشیقلاریندا شنیدن سوزجوکلرینی ثبوت کیمین گتیره بیله ریک؛بیزیم گونده لیک ایشلتدیگیمیز ائشیتمک حرفی تات دارین دیلینه (ایشتاو)کیمین کیمین دوشموشدور؛اسکی یازیلان ایضاحلی لوغت درده او جمله دن کئچن واقتلار چاپ دان چیخمیش(بررسی تطبیقی تحلیلی ائتمولوژیک کلیه لغات زبان سومرب با ترکی)یازار رحیم بقال(آغ بایراق)ین کتابینین 1024جو صفحه سینده عکس اولونان شئ و شا سوزجوکلرینی گوروروکو(آلقیش)دوعا آنلامیندا گتیریلمیشدیر؛بیز بیلیریک کی یارانیشدا دوعا ائله مک گوجو تکجه انسان نارین پایینا دوشمه لی اولور؛کاشقارلی ماحمودون لوغت الترک اثرینده عین حرفین و آنلامینی تصلیق له رک 527جی صفحه سینده شئی سوزونوآلقیش(دعا)آنلامیندا عکس اولونموشدور؛اسکی دیلیمیزده ایشلک اولان شاو سوزو واردیر کی ایلکن های کویو سالماق آنلامیندا گله رک داها سونرالار دوعا سانا ائله مک کیمین قید اولونموشدور؛بیز تاریخاَ (ش)حرفینن باشلانان سوزجوکلره باخاندا شاه سوزوینن شامان سوزونون عین قایناقدان اولدوقلارینی باشال دوشمه لی اولوروق؛بونو دئمک ایسته ییرم کی شاو ایلکن های کوی و سونرالار دعا آنلامیندا ایشله نرک زامان گئدیشاتیندا اون نان چاو و چؤو حرف لری یارانمالی اولموشدورلار کو اونلاردا های کوی و چیخیر باغیر آنلامی داشییرلار؛کوکسل دانیشان خالقلارین دیلینده(ش)حرفینن(چ)حرفینین یئر عوض ائله مک لری طبیعی اولاراق باش وئره بیلرلر؛مین ایللیکلر قاتیندا ایشله دیلن شاو سوزونن (ساو)سوزجوگو یارانیرکی اودا قیشقیر باغیر و های کوی سالماق آنلامیندا اولموشدور؛داها سونرالار ساو سوزونن سیجیرراما دانیشا بیلمک قابلییتی آنلامیندا(سایا)تئرمینی یارانمیشدیر؛سایا سوزونون دوزگون آنلامی سیجیرراما(موزون)دانیشا بیلمک گوجونه مالیک اولان کیمسه(شامان)دئمک اولور؛علاوه دن ساو سوزوموزده ساواشماق سوزجوگو یارانمیشدیرکی اونوندا دوزگون آنلامی حریفین قاباغیندا سوزونن چیخیش ائله ییب هده له ییجی سوزلری دئییه بیلمک گوجونه مالیک اولان کیمسه دئمک اولور؛نهایت کی آددارینی صادالیغیم سوزجوکلردن(سوز)حرفی و آنلامی یارانمالی اولور؛سوز حرفی نین دوزگون آنلامینا گلدیکده آستاجا دانیشیب نه دئمه گینی چاتدیرماق گوجونه مالیک اولان کیمسه دئمک اولور؛اَن اسکی چاغلاردان کؤک.سل دانیشان خالقلاری آراسیندا سوز وارلیغی قوتسال اولاراق اونا حورمتله یاشامالی اولموشدورلار؛بیزده بیر دئییم واردیر کی دئییر(سن منیم سوزومو یئره سالدین)بو دئییم نن بللی اولورکو آتابابالاریمیز سوز وارلیغینا حورمتله یاناشاراق اونون حاق طرفینن ایلهام اولدوغونو باشا دوشورموشلر؛او سببدن دیرکی بویوک فیضولی واقدیکان یازیدیغی قزللرین بیرینده دئییر (خازن گنجینه ی اسرار دیرهر دم چکر رشته ی اظهاره مین –مین گوهر اسرار سوز) تاریخاَ گونش پرست آتابابالاریمیز یاراتدیقلاری (شاو) سوزجوگو های کوی و چیغیر باغیر آنلامیندا عربلرین دیلینه شایعه و شعار شؤو و شیون کیمین و شُکر سوزجوگوایسه حمد ثنا(دعا)آنلامیندا گئده رک بوگونده دوام ائله مک ده دیر؛منجه شعر سوزوده بو قایناغا باغلی اولان تئرمین نردن بیریسی اولمالیدیر؛گونش پرست لیک اینانجیندا یارادیلان شاو سوزونون بیر آنلامیندا قوتسال (مبارک و خجسته)دئمک اولور؛ ایضاح: سون اولاراق گونش پرست کوکسل دانیشان خالقلارینین دیلینده(ش)سوزجوگوینن باشلانان تئرمین نر نظر سالیریق کی داها سونرالار قونشولوقلاریندا یاشادیغی خالقلارا او جمله عربلره و تاتدارا و داها سونرالار دری دیللی لره اوتورمه لی اولموشدورلار 1-شئ Şeyو شئید Şeyd تاریخاَ آتما آتما وسونرالار کؤکسل دانیشان خالقلار گونش وارلیغینا دئمیشدیرلر؛ 2-شئی Şeyو شا Şa سوزجوکلری کان آورلارین(سومئر)دیلینه دوعا و آلقیش آنلامیندا عکس اولونموشدور؛ 3-شاوŞav-گونش پرست لیک اینانجیندا دوعا سانا ائله مک آنلامیندا گلدیکده بیر آنلامیندا قوتسال(مبارک و خجسته)دئمک اولموشدور؛اوخاریدا وورقولادیغیم کیمین شاو سوزجوگو زامان گئدیشاتیندا دیلمیزه چاو و چؤو های و شایعه آنلامیندا یئر عوضله یرک سونرالار شاو سوزون نن شان(شن)شاد کیمین سوزجوکلرده یارانمالی اولموشدورلار؛بیزیم دیلیمیزده چؤو کیمین ایشله نن سوز واقدیکان عرب دیلینه شؤو و شیون کیمین دوشوموشدور؛بوگونده دیلیمیزده ایشلک اولان(شاربوراخماق)سوزو واردیر شایعه ائله مک آنلامیندادیر 4-شاشا- Şa Şa اسکی ایضاحلی لوغتدرده آلیشدیریجی ماده اولاراق(کبریت)دئمک اولموشدور کو ایلک گورونوشونده(شئ و شئید)گونش ایستی لیگینی و اؤت(آتش)قاپماق اوزلرینی گوزترمه لی اولور؛ 5-شاش ŞaŞ (تعجب)شاشماق هیجان ناماق-قورخماق-تعجب ائله مک؛اسکی چاغلاردان گونش وارلیغینا تعجوب گوز ایله باخان نارین یاراتدیق لاری سوزجوکلردن بیریسی اولموشدور؛یاخود گونش توتدوغون نو گوروب تعجبوبله قورخماق دئمک اولور؛اولسون بوگون کو آنلامدا اونو چاشماق کیمین ده ایشله دیریک 6-شامان Şaman- گونش پرست خالقلارین نان اولان دین خادیمی؛چالقیچی-سئحیرباز-سایاچی؛ شاما ن باباŞamanbaba -شاعیر-سئحیرباز-گونش پرست لیگینن باغلی اینانجی تبلیغ ائله یین دین خادیمی 7-شام آغاجی- بیرنوع تئز آلیشان آردوج آغاجی دئمک اولور کؤکسل دانیشان طایفالار اونون بیر نوعونا پیرآغاجی)(دیلک آغاجی)(عومور آغاجی)دا دئمیشدیرلر 8-شان Şan(شن)شاققراق سئوینج آنلامیندا آدی گئدن سوزجوکلر یارانمالی اولموشدولار؛ 9-شاه Şahسوزودور کو اوخاریدا وورقولادیغیم ایلکن یارانمیش شئی و شئید سوزلرینین ایلگیلی اولموشدور؛ شاه سوزونون دوزگون آنلامی یئر اوزونده گونش مقدس لیگینه چاتان قوتسال کیشی یاخود شامانا تای کیشی دئمک اولور؛بیز بیلیریک اسکی چاغلاردان اولکه باشجیلاری گوونج اولاراق اوز آددارینی خالقین اینانجی لارینان گوتورمه لی اولوردولار؛ 10- شنگ Şəngسوزوموزدور کو شاد و شان شاققراق و سئوینج دئمک اولور؛بیر نوع تئز آلیشقان اولان آردوج آغاجینا دئمیشدیرلر 11-شوکور Şukurسوزو بیر نوع چتر دئمک اولموشدور اسکی دورولردن گونش قاباغیندا اوتوروب یاخود چیخیش ائله یین شاهلارین و سرکرده لرین و اوزل لیکله شامان نار باشلاری اوسته ساخلایاردیرلار؛ 12-شولنŞolən(قوناق لیق)(ضیافت) سوزوموز واردیر کی گونش پرست لیک اینانجیندا قوتسال داغین اته گینه ییغاشاراق تونقال قالاییب اونون حاققیندا دوعالار اوخوماق شرط ایله شادییانه لیک ائله مک دئمک اولور؛شیلان سوزگوده آدی گئدن توپلانتی دا پییشریلن یئمک اولوردو؛بیزیم شولن ایشلتدیگیمیز سوز عرب دیلینه شلوغ کیمین دوشه رک بوگونده ایشله دیرلر؛ 13-شومار Şumarسوزوموز واردیر کی ییغیناجاغیچین ال وئریلیشی اولان دوزنگاهلیق دئمک اولور 14-شیبان کیشی آدی اولاراق گونش قات و یئر اوزونده گونش مقدس لیگینی داشییان کیشی سرکرده سی دئمک اولور 15-شیبکه Şibkəسَؤیکه Şoykə سوزموز واردیر اوزاقدان پارلایان مئتال نوعو دئمک اولورکو اونو بایراق کیمین استفاده ائله ییردیرلر؛شیشه سوزوده او سیرا یارانمیش سوزجوکلردن حئساب اولونور؛ 16-شیطان Şeytan سوزده واردیر کی واقدیکان عرب دیلینه گئده رک گونش پرست لیک اینانجیندا بیزیم (آل آروادی)رولونو اوینامیشدیر؛مانقول دیلینده اونا شئتگر(چئتگر)دئمیشدیرلرکی چوخ احتمال کی بیز چت سوزونو اون نان آلاراق سرت و برک آنلامناریندا ایشله دیریک؛ شیشمکŞimŞak:بولوت شاخماسی دئمک اولورکو اودا گون ایشیغینی و اوتو(|آتش)وارلیغینی تمثیل ائله یین حرفلریمیزدن بیریدیر 17-شارق Şariqشیبکه؛سوزو واردیر عربجه گونش ایشیغی و داها ایشیغی عکس ائتدیرن مئتال زاد پارچاسی اولموشدور ایضاح وئرمه لییم کی عرب -تات -تاتجیک دیللرینده(ش)سوزجوکلرینن باشلان نان حرفلر بوتویلوکده گونش پرست کؤکسل دیللی خالقلاردان آلیناراق آدی گئدن خالقلارین دیلینه داخیل اولموشدور؛صوت و صدا تئرمین نری عرب سوزلوکلری اولاراق بیزیم سس سوز تئرمین نریمیزینن بیر قایناقدان اولمالیدیرلار؛ ___________________________________ قایناق :بررسی تطبیقی تحلیلی ائتولوژیک کلیه لغات زبان سومری با ترکی)یازار:رحیم بقال(آغ بایراق) دیوان لغت الترک محود کاشقری(کوچورن محمد زاده صدیق) آذربایجان خالقی نین سوی کوکونو دوشونرک(یازار میرعلی سید اوف)کوچورن رحیم شاوالی فرهنگ فارسی معین(یازار محمد معین) چانقیل سوزلوگو(فرهنگ بهبود)یازار ائلچی بی محمد فیضولی نین تورکجه دیوانی

هفته لیک ائتمولوگییا درسلیگیمیز(ائلچی بی)دن

هفته لیک ائتمولوگییا درسلیگیمیز(ائلچی بی)دن بو هفته نین درسلیگی اؤک و اؤزسوزجوکلری اولاجاقدیر؛ اؤک و اؤز سوزجوکلرینین قورولوشونا باخاندا ایلکن بیر دئییم اولماقلاری گؤز قاباغینا گلیر؛بیز بیلیریک کی تاریخین دیب بوجاغیندا یاشایان کوکسل دانیشان آتا بابالاریمیز اؤک واؤز سوجوکلرینی عرب دیلینجه دئسک روح و نفس آنلامیندا ایشلتمدیشدیرلر؛بیز تاریخاً یازیلمیش او جومله دن کاشقارلی ماحمودون لوغت الترک اثرینده باخاندا اُزُک سوزونون ایضاحینی دویغوسال قیز و قادینا دئییله سینی اعتراف ائله ییر؛بیز بیلیریک کی ایلک یارانیشدا قادین نار اَن دویغوسال یارانمیش اولاراق آنالیق مرتبه سینه قدر یوکسلمه لی اولورلار؛کاشقارلی ماحمود اؤز سوزونو عرب سوزوینن توتوشدوراندا اونو(نفس)Nəfəsکیمین ده آنلاتمالی اولور؛ من یاخین کئچمیشده چاپدان چیخمیش چانقیل سوزلوگومده ایضاح وئردیگیم کیمین بیزیم بوگونکو آزاربایجان دئییمیمیزده اوز(صورت)سوزجوگوموز واردیر کی اونون آنلامینی ایلک و باشلانیش کیمین گتیرمیشدیم؛بیز بیلیریک کی انسانین اوز ناحیه سی اونون ایچ اوزونو تمثیل ائله ییرک اونون تاثوراتدارینی اوزون نن گوره بیله ریک؛دئمک ایسته ییرم کی بیز ایلک باخیشدا هر کیمسه نیز اوزونه باخساق اونون نه تیسبیر آدام اولدوغونو باشا دوشوروک؛ انسانین اوز ناحیه سی اونون ایچ ناحیه سینی گوزترن بیر عضو اولموشدور؛بیز اوز سوزونو بیر کئچید یولو اولاراق اون نان شاخه له نن بولوملره باخاندا چالقیچی آنلامیندا اوزان Üzanسوزجوگو گوزوموزون قاباغینا گلیر؛اسکی کوکسل دانیشیلان دیللرده اوزان Üzanسوزجوگونون دوزگون آنلامی روحلاندیران کیمسه دئمک اولموشدور؛اولسون کو بیز اونو ساز قوپوز چالا بیلن (آشیق)کیمسه یه دئییرک اوستون نن کئچمه لی اولوروق؛بیز اوزسوزجوگونو دویغو و روح آنلامیندا ایشلتدیکده چوخ سایدا اوخشار سوزلرله اوزلشمه لی اولوروق؛ میثالیچین: اوزÜz-اینسان دویغوسو-انسان تاثوراتی که اونون اوز ناحیه سینده گوروله سی اولار اوزÜz-اوزلمÜzlam-روح-خیال-نفس-انسان نارین ایچ دویغولاری اوزانOzan:قوپوزچالا بیلن کیمسه-چالیقیچی-چالیب ائشیدن نری روحلاندیرا بیلن کیمسه اوزتOzat:اوزه تیمOzatim-کسه دانیشماق-سوزون مغزین دئمک اولور؛ اوززکOzzək:بیبر-یئر یئمیش قوزاسی دئمک دیر کی دن باغلایاراق هله لیک اورتولو اولورلار اوزوکÜzuk-اوره گینن آلنمیش-خسته لیک یاخود آجی بیر خبردن کدرله نن آدام اوزوکÜzuk-روحیه لی و دویغوسال قادین-کیشی لرین دیققتینی جلب ائله یین قیز قادین-سئومه لی قیز قادین-اینجه باخیشلی قیز قادین-سسی ملاحتی اولان قیز و قادین-اوز داورانیشینان کیشی لرین دققتینی چکن قیز و قادین-دویغوسال انسان اوزوکÜzuk-ایچی بوشالمیش یئر(داغ) اوزولمکÜzulmak؛اوره گین نن آلینماق-خسته لیک یاخود آجی بیر خبردن کدرلنمک اوزمکÜzmak:سانکی دنیز یاخود گؤلون ایچینه تونلانیب سویون ایچ قاتینا گیرمک اوزونتوÜzuntu-انسان بئیینینه چوکن قم قادا من قوپوزQofuz(قوپ اوز)آنلامینیندا اوز و اوزان سوزجوکلرینین سیراسیندا اولاراق قبول ائله مک ایسته ییرم؛چونکو بیزده بیر قوبا(قوپبا)سوزو واردیر کی ایچی بوش اولدوغونا اونا گونبذ دئمیشیک؛منجه قوپ و قوبا سوزجوکلری واقدیکان بیزیم قاق و قاواق سوزجوکلریمیزدن آلیناراق گونوموزه گلیب چیخمیشدیرلار؛قوب(قوپ اوز)صادالادیغیم قایناغا باغلی اولورسا اوندا قوپوز آنلامینی دا جاننی اولمادان روحلاندیران بیر آلت کیمین قبول ائله مه لییک؛اولسون کو قوپ سوزونون اولده گلمه سی منده شک شوپبه یاراتمالی اولور؛اگر اوز سوزجوگو اوولده گلیب قوپ سوزجوگو ایکینجی بولومده گلسئیدی موضونو راحاتجاسینا قبول ائله مه لی اولاردیم؛ اوخاریدا گوردوگوز کیمین بیزده بیر اوزمک سوزو واردیر کی سانکی بیر جاننی دنیز یاخود گؤل سویونا تونلانیب سویون ایچ قاتینا گیرمه لی اولسون؛بورادا گوردوگوز کیمین(اوز)و (اوزمک)ایچ آنلامی داشییر؛بیز آزاربایجانیلار کوکسل دانیشان خالق اولاراق اوزمک سوزونو تکجه سووا تونلاماق یوخ بلکه ده قم کدر ایچیندده اوزمک کیمین ده ایشله ده ریک؛ ندنسه بیز بیلیریک کی قم کدر موطلق انسان نارین ایچ عالمینده باش وئرمه لی اولورلار بیزده بیر اوزوک سوزجوگو واردیر کی بارماغا سالینان باهالی مئتال پارچاسی دئمک اولور-او سوزجوگون آنلامی تام آل تون(زر ناب) دئمک اولور؛آلتون عصب خسته لیگین نن اذییت چکن انسان نار یارارلی اولاراق اونو قولباغی یاخود بویونباغی بویون نارینا سالارلار؛قیز قادین نار اینجه روحلو اولدوقلارینا آلتون نان دوزلمیش بزک اشیالارینی گوز اونونده ساخلایب اوسته باشلارینا تاخارلار؛ گونده لیک ایشلتدیگیمیز بیر اوضمان سوزو واردیرکی یانلیش اولاراق بیز اونو عرب(ض) اولاراق یازیریق حالبوکو اوز سوزجوگو تاریخاَ کوکسل دانیشیلان دیللره عاید اولاراق سونرالار عرب دیلینه داخیل اولموشدور؛ بیزده اوزاقUzaq و اوزگهOzga سوزجوکلری واردیر کی اوزاق سوزجوگونون آنلامی بیزیم گوزوموزدن آرالیقدا اولماق دئمک اولور؛اوزگه سوزجوگونه گلدیکده بیزدن اولمایان کیمسه دئمک اولور؛بیلدیگینیز کیمین اسکی کوکسل دانیشیلان دیللرده آتا بابالاریمیز هر نه نی اوز دوشونجه لرینن اولچوب آغیزلارینا گتیرمه لی اولوردولار؛بیز اوزگه سوزو دئیینده دوشونجه میزه یاد اولان کیمسه دن دانیشمالی اولوروق؛ اؤ کOkسوزونون اوزÜzسوزویین ایلگیلی اولماسینا گلدیکده بللی اولان کیمین بو ایکی سوزجوکده تاریخاَ بیر آنلامی داشیمیشدیرلار؛بیز بوگون کو ایضاحلی لوغت دره باخاندا اؤک سوزونون آنلامینی قوتسال اولاراق ایضاح وئریلدیکلرینی گوروروک؛بیز بیلیریک کی آتا بابالاریمیز اَن اسکی چاغلاردان ایلکن اوز دوشونجه لرینی مقدس بیله رک اینانج ماهیتی داشیمیش هر نه یه مقدس گوزوینن باخیرمیشدیرلار؛میثالیچین اؤک اوزOk Üz(اؤغوز)یعنی روحیه لی و ذکالی کیشی؛اسکی چاغلاردئییه حربیچی لر آراسیندا اوکوز(گاونر) گوج سینبولو داشیدیغینا انسان نار اونا موثبت یاناشاراق آدینا اؤک اوز دئییه مقدس اولئوغونو آنلاتماغا چالیشمیشدیرلار؛اونا گوره دیر کی اؤغوز آدینان اؤک اوز(اوکوز)(گاونر) اوخشار یارانمیشدیرلار؛ _________________________________________________________ قایناقلار:کاشقارلی ماحمودون لوغت الترک کتابی محمد زاده کوچورن کتاب ایکی جیلدیک فرهنگ ازبکی به فارسی:یازارلار:محمد حلیم یارقین و شفیقه یارقین فرهنگ قاضی:فارسی به ترکی یازاری:موراد دوردی قاضی فرهنگ معین:یازار محمد معین ارک سوزلوگو:یازار اسماعیل جعفرزاده سنگلاخ سوزلوگو:یازار استرآباددی میرزه مهدی:کوچورن خیؤولو روشن

پارلاق تاریخیمیز...............

تونقال کانالی, [8/24/2023 11:26 PM] پارلاق تاریخیمیز اوزون ایللردیر بیر جاوابسیزسوال منده یاراناراق هله ده وار اونا جاواب تاپا بیلمه میشم؛اودا بودور کو دوشونجه گوجونه مالیک اولان انسانین دخالتی اولمادان یئر کوره سینده حیات عمله گله رک بوتون جاننی و بیتگیلرین یارانیب وعمله گلمیشدیرلر؛اوز اوزومه دئییرم گوره سن دوشونجه گوجونه مالیک اولان انسان حیات داوامینا یاردیم ائله یه بیله جکدیر؟؛بوگون نری عئلمین انکشافی ائله دیگی دورودئییه انسان نار گوی پیلانئتلرینه قدر گئدیب چیخا بیلرلر؛اگر بیر گون یئر کوره سی هر عامیل اوجوباتینان هده له نیب بوتون یارانمیشلار تهلوکه ینن اوزلشسه لر بو عئلم گوجونه ییه له نن انسان بیر ایش گوره بیلجکدیر؟؛چونکو بیز هاممیز یاخشی بیلیریک کی انسان حتی ایلکن اوز یارانماغین نان بئله خبرسیز اولموشدور؛یاشادیغیمیز دور ایگیرمی بیرینجی یوز ایل لیگین باشلانقیجی اولاراق تجربه اوزرینده دئمک اولار کی دوشونجه لی انسان بو گونه قدر عئلمی نایلییت لری اولسادا یئر کوره سینده دوزگون یاشاماغا ال وئریشلی شرایط یارادان اگولوگویایا چوخلو زیان نار وورمالی اولموشدور؛اگر تاریخ گئدیشاتی بئله قاباغا گئتسه گلن یوز ایللیک لرده بشر یئر کوره سینین یارارسیز اولماغینا سبب اولاراق اوز وارلیغیندا تهلوکه یه سالاجاقدیر؛بوگون نری صنعت باخیمنان انکشاف ائله میش اولکه لر گونده لیک نفس چکدیگیمیز هاوانی چیرکلندیررک تکجه فئودالیزمه قوللوق ائله مه لی اولورلار؛حالبو کو دونیادا یاشایان نارین یوزه اللی فاییزی گونده قیدا و ایچمه لی سو تاپیب ایچمکدن بئله چتین نیک چکیرلر؛بوگونکو انسانی اوز چنبره سینه آلان کاپیتال دوشونجه سی دئمک اولار کی انسان حیاتینی اوچوروما دوغرو آپارمالی اولور؛منیم دئدیگیم سوز بودور کو دونیالیق یئنی بیر نیظام قورولمالیدیر کی دونیالیق اله گلن ثروتلر یئر اوزونده یاشایان انسان نارین آراسیندا پای بولوش اولونسون؛ یئنی قورولان نیظامین ایلک آردیمی یئر اوزون نن اوزللیک له انکشاف ائله میش اولکه لردن اوتلو و نووه سیلاحلاری استحصال ائله مه گینین قاباغینی آلینیب و الده ائله دیکلری سیلاحلاردا آلینیب دونیالیق یئنی قورومون نظارتی آلتیندا وئریله رک و محو اولونماغینا توتارلی ایشلر گورونسون؛ایکینجی آردیم بوکو دونیانین بئش قیطه سی دئییه هر قیطه ده بیر سیاسی قوروم یارادیلیب انسان نارین تهلوکه سیزلیک لرینی موحافیظه ائله سین نر؛ کولتورل ایشلرینین گئدیشاتینی هر اویماغین و اولکه نین اوز عوهده سینه بوراخسین نار؛ بعضی دالا قالمیش اولکه لرده کولتور و اینانجینان باغلی اوگئی باخیشلارا سون قویمالی اولسون نار؛دونیالیق صحییه قوروملارینی یاردیم ائله مه لیگنن انسان ساغلام یاشاماغینا ال وئریشلی شرایط یارانسین نار؛ مکتبلرده دونیالیق بیرلیکده یاشایا بیلمک حاققیندا کتابلاری یازیلاراق یئنی یئتمه لره گونده اورگتسین نر؛ منجه بئله اولان حالدا انسان توخداقلیغینان یاشایا بیله جکدیر؛ تونقال کانالی, [8/24/2023 11:26 PM] یارانیشنین اولین نن خبرسیز اولان انسان نار هله ده وار تارتیشمادادیرلار کی بوگون کو علمی اسلوب ایلا وارلیغی ایضاح ائله ییب ایلکن یئر اوزونده اجتماعی لشمیش توپلوملارا آیدینلیق گتیرسین نر؛منده بیر تحقیقاتچی اولاراق بورادا ایللر بویواوستونده تحیقات آپاریب بیلیک لریمی یووشا (قلم) آلماغینان بشر تاریخینین قاپالی جهتلرینه آیدینلیق گتیرمک ایسته ییرم؛ سوزومون جانی بوکو اؤن مین ایللر بون نان اؤنجه یاشامیش انسان نار اوز یاشادیق لاری محیط اولایلارین نان مورگوله نیب (متاثر)دوشن ایتیفاقلاری سینه به سینه یاشاداندا اوزلری بیلمه دن گئت گئده اساطیر یارانما تاریخی نین تملینی قویموشدورلار؛بیز ایندی ایگیرمی بیرینجی عصیردن قایدیب آرخایا باخاندا انسان یاشام تاریخی نین چوخلو قاران نیق دونوملرینن اوزله شیب مین بیر باشی باغلی سوواللارینان قارشی لاشماش لی اولوروق؛یارانیشین هله ده بیزه قاپالی قالان جهتلرینه آیدینلیق گتیره بیلمه ینده یئنی دن اوزوموزده انسان اولاراق آتا بابالاریمیزین کئچیردیگلری یئنیش یوققوش تاریخینی آراشدیرماق ایسته ییرک کیم لیگیمیز تانیماق ایسته ییریک؛یعنی بیزآختاریشیریق کی ایلک یئر اوزونده اجتماعی له شن دوشونجه لی انسان نار ناواقت و هانسی نقطه ده باش توتموشدور؛ایلکن اجتماعی لشنده دونیا گؤروشلری نئجه اولموشدور؛بیزهله ده یالنغوق(انسان) اولاراق اوزوموزو یارانیشین ترجمانی بیلدیگیمیزدن مین بیر قاتلی جاوابسیز سوواللار دئییه کئچمیشیمیزه فیکیرله شیب نجور تکامول تاپماغیمیزا تعجبله باخیریق؛یالنیز بوگون کو یاخود گله جک دیجیتال یالنغوقلاری (انسان) سهوه یول وئرمه مک شرطی ایله علمی آراشدیرمالارینی داوام ائله ییب گوی پیلانئتلرینه ال اوزادانا قَدَرایره لییه گئتمه لی اولاجاق؛بیزیم تورکوده بیر مثل وار دِئییرکی(شرع ظاهیره حکم ائله ییر)اودورکو آرکولوک لار یاخودبیولوگییا علمی اوسته چالیشان عالم لرایندی یه کیمین کئچمیش تمدن قالیقلارین نان چیخاریلان تاریخی اشیالارین اوستونده علمی و کیم یه وی آراشدیرمالار آپارارکن عاغیلا گلر ثبوتدار گتیرمیشدیرل؛اوخاریدا وورقولادیغیم کیمین بو کتابدا چالیشاجاغام کی کئچمیش انسان تاریخی نان باغلی بیلگی لریمیز سیزلرینن اورتایا قویوم؛منده اوزون ایللر بو ساحه ده واخت آیریب چالیشمالاریمین ثمره ریسینی الینیزده اولان کتاب قالیبینده سیزه اتحاف ائله ییرک اوز کئچمیش تاریخیمیزا و خالقیمیزا اولان بورجومو اوده مه لی اولورام؛اگر هر سهو و چاتیشمامازلیغیم اولسادا اونو آرادان قالدیرماغی سیز سئویملی اوخوجولاریما حواله ائله ییرم؛

هفته لیک ائتمولوگییا درسلیگیمیز(ای)سوزجوگو (ائلچی بی)دن

هفته لیک ائتمولوگییا درسلیگیمیز(ائلچی بی)دن بو هفته درسلیگیمیزای Iy(ایپار)(رایحه)قبرسوزجوگو اولاجاقدیر؛ قاباکی یازیلاریمدا دئمیشدیم کی اسکی پرو تورک و تورک سوزجوکلری منفی و موثبت اولاراق جوت یارانمیشدیرلار؛بیز اسکی تاتجیک دیلینده "گوه" و "بو" سوزجوکلرینی گوروروک کو واقدیکان پروتورک و تورک خالقلارینین یارادیقلاری سوزجوکلر اولموشدولار؛گورودوگونوز کیمین بورادا جوت یارانان سوزجوکلر "گوه"(قوخو)پیس ای اولاراق "بو" بورونا خوش گلن ای دئمک اولموشدور؛کاشقارلی ماحمود اوز لوغت الترک اثرینده ای ایپار(عطر)(عبیر)سوزوجوگونو خوش ای آنلامیندا گتیرمیشدیر؛بللی اولان کیمین اَن اسکی چاغلاردان "گوه" و "بو" سوزجوکلری پرو تورک و تورک خالقلاری دیللرین نن تاتجیک دیلینه داخیل اولاراق قورونوب ساخلانیلمیشدیر؛بوگونکو دری دیلینده گوه سوزو نجاست آنلامیندا گلسه ده ایلکن انسان نجاستینین پیس ایینه دئممیشدیرلر؛ بیزیم بوگونکو ایشلدیگیمیز قوخو سوزو بوگونده دری دیللرین ایشلتدیگلری گوه سوزونون بیر تلفوظ نوعو دئمک اولور؛عکسینه زامان گئدیشاتیندا بو سوزجوگونو خوش ای آنلامیندا ایه چئویره رک بوگونده ایشله دیریک؛پرو و تورک سوزجوکلری قایدا قانون اوزرینده یاراندیغینا گوره ای لرینده آز چوخ و پیس یاخشی اولدوقلارینی عکس ائتدیرمیشدیرلر؛اسکی تورکوده ساس(ساسیق)(بوی گند)لئش ایینه دئمیشدیرلر؛ساس و ساسیق سوزجوگون نن بللی اولورگوه(قوخو)سوزجوگو اورتاق پیس ای دئمک اولموشدور؛اوخاریدا ایضاح وئردیگیم کیمین بیزیم بوگونکو ایشلتدیگیمیز قوخو سوزو دری دیللیلرین ایشلتدیک لری گوه سوزوینن عین آنلامدادیرلار؛اوتن اللی ایلده یوزلرجه مقاله و ایضاحلی لوغتدرده یازیلماغینا باخمایاراق بوگونده قوخو سوزونو خوش ای آنلامی ایشلدیریک؛لاپدان بیر آزاربایجانلی یازیچی و شاعیر بیلمه رکدن گول قوخویورسوزونون یازاندا اصل قایناقدان اوزاق دوشمه لی اولور؛بیز گول قوخویور یئرینه گول ساچیر یازساق منجه داها یئرینه دوشر؛ایپار سوزونون آنلامینا گلدیده ای(بو)پار سوزوایسه ایین یایلاماسی دئمک اولور؛مثالیچین ساچیق وورماق خوش ایین (گول و عطر) یایلماسی و بیر گولون اطرافا خوش ای بوراخماسی یاخود عطیر ووران کیمسه نین اوستون نن خوش ای گلمه سی دئسک داها مقصده اوقون اولار؛واقدیکان دیلیمیزده یاران نان ایپار سوزو عرب دیلینه عطرو عبیر کیمین دوشموشدور؛بوگونده تورک دیللی اولکه لرده ایشلک اولان ای سوزونه واراندا

اویغور:تورکجه سینده پور(پوراق)Pur(Puraq)

خوراسان تورکجه سینده ایسIs

تورکمن تورکجه سینده یئسYes

تارتار تورکجه سینده ایس Is

قازاق تورکجه سینده اییسIyis

عوثممانلی تورکجه(استانبولی)کوکوKuku

قیرقیز تورکجه سینده جیتCit

اوزبک تورکجه سینده هیدHid کیمین گلمیشدیرلر _________________________________________________________________________________________ ای:بو:رایحه Iy ایپار:عطر(عبیر)Iypar ساچماق:عطر افشانیsacmaq قوخو:پیس ایQoxu ساس(ساسیق)لئش ایی(بوی گند)sas(sasiq)

آزاَرلری ائلچی بی دن

قاز-آز-آس وکاس ارلری قافقاز منشالی ائتنیک اولاراق آدلاری تاریخا دوشموشدور؛آز دئمک اولار کی قاز سوزونون بیر تلفوظ نوعو اولاراق زامان گئدیشاتیندا طایفا آنلامی تاپیب و داشیمیشدیر؛قاباق کی یازیلاریمدا وورقولامیشدیم کی تاریخا پرو تورک طایفالاری نین یارادیقلاری سوزجوکلر منفی و موثبت اولاراق جوت یارانمیشدیرلار؛بو جوت یارانما عنعنه سی آز(آس)(آسمان) ماوی رنگ آنلامیندا اولدوقدا آج و آجون یئر آنلامی داشیمیشدیرلار؛آس(آز) سوزونون بیر آنلامیدا اوخاری دئمک اولور کو آزاربایجان تورکجه سینده اونو اوست کیمین ایشله دیریک؛بوگون نری آز اربایجان وطنداشی اولاراق چوخلو کیمسه لرین سوی آدلاری چشم آز ار(آذر)اولاراق گوی گوز دئمک اولوزدورلار؛گیلان(گیلک)یئرلی جاماهات آراسی گوی گوز کیمسه لره کاس چوم(چشم آبی)دئییه بیربیرلرینن سوز پایلاشیمی ائله ییرلر؛کاس- قاز و آز سوزجوکلری بیر قایناقدان اولاراق طایفا آدلاری اولموشدورلار؛واقدیکن قربی لرین خزر دنیزینه(کاسپین)وئردیکلری آد طایفا آنلامی داشییاراق سوزومون ثبوتو اولا بیلیر؛آس(آز) گوی(اوخاری) آنلامینان فرقلی اولاراق بیزیم آزرابایجان و خوراسان تورکجه سینده آست سوزجوگوموزده واردیر کی آشاغی آنلامیندا ایشله ییر؛واقدیکان آسدانا سوزو اون نان آلینمیشدیر؛قاباق کی یازیلاریمدا وورقولادیغیم کیمین انسان نارین ظاهیری گورونوشلرین نن توتموش پیسکولوژی جهت درینه قدر یاشادیقلاری جوفرافی تاثیر آلتیندا دَیشیک لیک لری اولموشدور؛بیز بونو بیلیریک کی بیرینجی دونه تاریخدا قافقاز جورافیاسیندا یاشایان ائتنیکلرین آرگانیمیزلرینده دَیشیکلر اولاراق ماوی گوز اولموشدورلار؛نه یازیق کی یوز ایل کئچه رکدن آز ار سوزونو طایفا آنلامیندا تحریف ائله ییرک پارلاق یئرلی تاریخیمیزی اورت باسدیرائله مه گه چالیمیشدیرلار؛اسکی تاریخدان یئرلی جاماهات آز ارلری اولاراق (عدو شود سبب خئیر)دئییه وارلیقیمیزا(آذری)دئییه دوز تلفوظ ائله میشدیرلر؛آز ارلرینه خایین اولان نار آذری سوزجوگونو عروضجا ایشله ده رک آدی گئدن طایفالاری تات سویلولار سیراسیندا گورمه گه چالیشمیشدیرلار؛حالبو کو آز ارلری دئیینده اَر سوزو تورک و پروتورک طایفا آنلامی داشیدیقدا اوزونو گوزرتمه لی اولور؛ تاسوفلر اولسون بوگونکو ایران اتنیکلری آراسیندا یارانان آیری سئچکیلیگه گوره بیر آزاربایجان وطنداشینا آز اَری(آذری) دئیینده اونلار دیره شه رک من تورکم آزاری یوخ جاواب وئرمه لی اولورلار؛قاباق یازیلاریمدا وورقولامیشدیم کی دونیالیق مدنیت تملینی قویان خالقلاریمیزا تورک دئییه تاریخین بیر بوجاغینا سیخماق ایسته میشدیرلر؛بوگونکو آز اربایجان گنجی دوشونو قاباغا وئریب دئیینده کی من آزاری(آذری)یوخ تورکم خورباخان نار جسارت تاپیب بیزه دئییرلر بوراسی آزاَرلر اولکه سیدیر سیز تورکوستان چوللرین نن گلمیسینیز؛دوغورداندا بیز آز اربایجان وطنداشی اولاراق اوزوموزه تورک دئییرک اون مین ایللیک آتا بابالاریمیزین قوروب و یاراتدیقلاری یئرلی مدنیتیمیزه دال چئویرمه لی اولوروق؛دوزدورکو تورکوستان منشالی سویداشلاریمیز دونیالیق ار اویماقلارینین بیر بویو اولاراق او آدینان تانینمیشدیرلار؛نه ایسه من آز اربایجان وطنداشی اولاراق دیل کولتور باخیمنان اونلارینان عین دیل و مدنیتین داشیجیلاریق؛امما من قیرخ سویوم نان آزاربایجان دئییبلن اراضی لرده دوغولوب بویا چاتمیشام تپیگیمی یئره وورا وورا اسرارلا دئمه لیم کی بو منیم توپراغیم و آتا بابالاریمین یاشادیقلاری اراضی لرده دیر؛ اوجورکو قاز ارلری(خزر)قاج ارلری(قاجار)آفش ارلری(افشار) ماج ارلری(مجار)بولق ارلری(بولقار)ائتنیک اولاراق یاشتادیقلاری اراضی آدلارینان تانینیرلار؛ بیز آز ارلری ده تاریخا یاشادیغیمیز جوفرافی آدلارینان اوزموزو تانیتدیرمالی اولاجاییق؛هر آزاَر بایجان گنجی عایله داخیلی اوشاق گتیردیکجه اوغلان آدلاری اولاراق آز اَر-آز تای-آز آلپ-آز بای-آزسوی-وقیزآدلاری اولاراق آز دان-آزلی-آز تکین-آز بورچین-آزی تا-آز گوز...قویمالیدیرلار؛بئله فاقتلاری اوراتایا قویدوقدا اوز وارلیغیمیزی الده ائله یه بیله جه ییک ائلچی بی انزلی لیمانی

هفته لیک ائتمولوگییا درسلیگیمیز(ائلچی بی)دن

هفته لیک ائتمولوگییا درسلیگیمیز(ائلچی بی)دن بو هفته درسلیگیمیز قور(گور)قبرسوزجوگو اولاجاقدیر؛ قاباق کی درسلریمیزده دئمیشدیم کی اسکی تورکوده یارانان سوزجوکلریمیز بوتویلوکده منفی و مثبت اولاراق جوت یارانمیشدیرلار؛هور-قور (کور)سوزجوگلریده دئدیم قایدا قانون اوزرینده یاراندیقلاری گوره هور(نور)ایشیق آنلامیندا مثبت و قور(کور)منفی آنلامیندا قارانلیق و ایچی بوش دئمک اولموشدور؛بوگونده آزاربایجان تورکجه سینده (گ)سوزجوگوینن یازیلان(گورگان)سوزجوگو یانلیش اولمالیدیر؛بیز اونو قورقان یازمالی اولاجاییق؛چونکو اسکی عرب و دری دیللیرین الفبالاریندا(گ)آدلی بیر سوزجوک اولمامیشدیر؛بیلدیگینیز کیمین (گ)سوزجوگو اوچ یوز ایله یاخین دیری کی یارانمیشدیر؛من کئچمیش هفته لیک درسلیکلریمده قاق و قاواق سوزجوکلری اوستونده دانیشارکن دئمیشدیم کی(ق)سوزجوگوینن باشلانان سوزجوکلر کی دری و عرب دیللرینه داخیل اولموشدورلار؛عمومیتده کوکو قایناقلاری پرو تورک و تورکجه اولموشدور؛دفعه لرینن بو تیپلی سوزجوکلره آیدین نیق گتیررک دئمیشدیم اسکی تورکوده هر ایچی بوش نسنه لری گوررک اونلارا قاق و قاواق دئمیشدیک؛بیزیم قاق(قاواق)سوزموز کویول آنلامیندا مین ایل کئچه رکدن دری دیلینه غار و عرب دیلینه کهف کیمین دوشموشدور؛زامان گئدیشاتیندا عربین کهف سوزونو آلاراق دری دیل لیلر کند(روستا)و کوه سوزجوکلرینی یارادا بیلمیشدیرلر؛پرو تورک و تورک طایفالارینین اسکی تاریخدان یاپدیقلاری قورقان نار ایلکن داغ قوتساللیغینی تمثیل ائله ییرکن گئت گئده فورمالاشماغا باشلامیشدیر؛یاپیلان قورقان نار ایلکن اینانج ماهیتی داشیدیقلاری گوره دونیانین دورد بوجاغینا یایلاماغا باشلامیشدیر؛قاباق کی چیخیشلاریمدا دئمیشدیم کی قورقان یاپماق عنعنه سی ایلکن گونش پرست لیکده پرو تورک و تورک خالقلارینین مدنیتلرینه داخیل اولموشدور؛واقدیکان آمئرکان قیطعه سینه کوچموش گونش پرست قیزیل دریلر قورقان(پئرامیدا) یاپماق عنعنه لرینی اورتا آسیا و بوگونکو آزاربایجان اراضی لرین نن آپارمالی اولموشدورلار؛قور(کؤر) سوزجوگو قاران نیق دونیا آنلامیندا ایشله نرک دئمک اولار کی گونش اینانجلی هون اویماقلاری یاراتمیشدیرلار؛آزاربایجان خالقی نین قارا ملیک ناغیلیندا گلن یئر آلتی قاران نیق دونیاسی دئمک اولار کی ایشیق لیق دونیاسی نین منفی جهتی کیمین عکس اولونموشدور؛گلیب الیمیزه چاتان حکایه دن بللی اولور کو اسکی آتابابالاریمیز قاران نیق دونیاسینا ایشیقلی دونیا قدری اینانمیشدیرلار؛سونرالار قورولان قورقان ناردا دئمک اولار کی پروتورک خالقلاری اولاراق هونلارین اینانج و مدنییتلری اوزرینده قورولمالی اولموشدور؛قورقان ناری قوران هون نار اینانیردیرلارکی انسان نار ایشیقلی دونیادا اولدوقلاری کیمین قارانیق دونیاسیندادا گونده لیک یئمکدن شخصی ائو اشیالارینا قدر احتیاجلاری اولاجاقدیر؛کور(نابینا) سوزجوگوکو بوگون دری دیل لیلر ایشله دیرلر اودا تاریخاَ پروتورک وتورک سویلو خالقلارین یارادیقلاری قایدا قاونون اوزرینده یارانمیشدیر لار؛دری دیلینده غار-گور-کور(نابینایی)آنلامیندا کوه-تاتلارین دیلینده کند- کی- کوی- ده و روستا آنلامینداعرب دیلینده قبر کیمین سوزجوکلر تاریخاَ گونش پرست پرو تورک و تورک طایفالارینین یارادیقلاری قاق(قاواق)سوزجوکلرینن فورمالاشاراق یارانمیشدیرلار؛

اورمو گؤلومUrmu golu

اورمو گؤلومUrmu golu

وارلیق سسیمیز ظولمته سالمیش بو نه هایدی؟

Varliq səsimiz zulmətə salmiş bu nə haydi

کیم باور ائله¬ردی بئله مظلوم اوجالایدی؟

Kim bavər elardi belə məzulum ucalaydi

ظالیملره قارشی چکیلن هایدی هارایدی

Zalimlərə qarşi Çəkilən haydi haraydi

تابوت گتیرین اورموگؤلوم جان وئریر های های

tabut gətirin urmu golum can verir hay hay

ویران دئدیگیم اؤلکه ده قانوندا موم اولدو

Viran dedigim olkədə qanunda mum oldu

بو دارماداغین ایشلره باعیث ده قُم اولدو

Bu darmadagin işlərə baisdə qum oldu

آخیردا گلیب طالئعیمیز گؤرنه شوم اولدو

Axirda gƏlib taleimiz gor nƏ şum oldu

تابوت گتیرین اورمو گؤلوم جان وئریر های های

Tabut gətirin urmu golum can verir hay hay

بایراق گؤتوروب قاندال آیاق باشدا صفرخان

Bayraq goturub qandal Əyaq başda səfar xan

اؤلدورمه¬دیلر وارلیغیمیز اولدو یاریم-جان

OldurmƏdilar varligimiz oldu yarim can

قالخیب آیاغا نئعره چکیر خالخالی زنگان

Qalxib Əyaga nərə Çəkir xalxal zəngan

تابوت گتیرین اورموگؤلوم جان وئریر های های

Tabut gətirin urmu golum can verir hay hay

فارس آدلی بیزیم قارداشیمیز یوخدو جاهاندا

Fars adli bizim qardaşimiz yoxdu cahanda

قارداش جیْغاتایدیر منه آنجاق خوراساندا

Qardaş cigataydir mənə ancaq xorasanda

جان جان دِئيیه تورکوم دایانا چنده دوماندا

Can can deyə tÜrkum dayana Çəndə dumanda

تابوت گتیرین اورمو گؤلوم جان وئریر های های

Tabut gətirin urmu golum can verir hay hay

بابک بالاسی قالخ آیاغا یاتما قفسده

Babək balasi qalx əyəga yatma qəfasdə

وئر قول قولا جينگيلتي سالاق دسته به دسته

Ver qol qola cingilti salaq dəstə bə dstə

دریاچه دَییر وارلیغیمیز سون کی نفس ده

Dəryaça deyil varliqiz sonku nəfasdə

تابوت گتیرین اورمو گؤلوم جان وئریر های های

Tabut gətirin urmu golum can verir hay hay

آزاد یاشاماق حاققیدیر هر خالقین ازلدن

Azad yaŞamaq haqqidir hər xalqin əzəldən

گوج بير اولانين قورخوسو يوخ قارشيدا سئلدن

Guc bir olanin qorxusu yox qarŞida seldƏn

یومروق گرگ اولماق سؤزونو چئینه¬مه دیلدن

Yumruq gƏrƏg olmaq sozunu ÇenƏmƏ dildƏn

تابوت گتیرین اورمو گؤلوم جان وئریر های های

Tabut gƏtirin urmu golum can verir hay hay

تورک اوغلو دئمز آخ دریسین سویسالار آنجاق

Türk oglu demƏz ax dƏrisin soysalar ancaq

کیم دیر گتیریب حاق وئره بیز ائوده اوتورساق؟

Kimdir gƏtirib haq verƏ biz evdƏ otursaq

سیز سؤیله مه¬یین قارداشینیز اؤلدو باشیز ساق

Siz solƏmƏyin qardaşiniz oldu başiz saq

تابوت گتیرین اورموگؤلوم جان وئریر های های

Tabut gƏtirin urmu golum can verir hay hay

سیندیر قفسی قیشقیریرام تورکم هارای من

Sindir qƏfƏsi qişqirarm türkam haray mƏn

تاریخدا باخين آل بزه نن بؤرکم .هارای. من

Tarixda baxin al bƏzƏnn borkƏm haray mƏn

بیر گونده وئریبدیر ال اله اؤلکم .هارای. من

Bir gundƏ veribdir Əl ƏlƏ olkƏm haray mƏn

تابوت گتیرین اورمو گؤلوم جان وئریر های های

Tabut gƏtirin urmu golum can verir hay hay

\من لئش دَییلم سومسونه¬سن توپراغیم اوسته

MƏn leş deyilƏm sumsunƏ sƏn topragim ustƏ

قارتال گرک اوچسون دولاییمنان داغیم اوسته

Qartal gƏrƏg uçsun dolayimnan dagim ustƏ

ال دییمه چکیل قوی دایانیم آیاغیم اوسته

Al dƏymƏ ÇƏkil qoy dayanim Əyagim ustƏ

تابوت گتیرین اورمو گؤلوم جان وئریر های های

Tabut gƏtirin urmu golum can verir hay hay

کئچدی او زامان چوخلو فدایی قانی تؤکدون

Keçdi o zaman Çoxlu fƏdayi qani tokdun

اورت باسدیر ائدیب خالقیمیزین قددینی بوکدو

ن Ort basdir edib xalqimizi qƏddini bukdun

اؤلدور مه¬دن آرتیق آرادا کینه¬دير اکدین

OldurmƏdin artiq arada kinƏdir Əkdin

تابوت گتیرین اورمو گؤلوم جان وئریر های های

Tabut gƏtirin urmu golum can verir hay hay

بیر سال یادیوا شرم ائله مشروطه قیيامین

Bir sal yadina şƏrm elƏ mƏşrutƏ qyiamin

بئيله گئده ايش اولاماياجاق هيچ نه دوامين

BeylƏ gedƏ iş olmayacaq heçdƏ dƏvamin

آللاه ییخ ائوین باشینا اول تولكو *قوامین

Allah yix evin başina ol tÜlku qƏmin

تابوت گتیرین اورمو گؤلوم جان وئریر های های

Tabut gƏtirin urmu golum can verir hay hay

گؤز یاشلاریمیز اورموگؤله جان وئره-جکدیر

Goz yaŞlarimiz urmu golƏ can verƏckdir

لازیم گله آزادلیغینا قان وئره¬جکدیر

Lazim gƏlƏ qazadligina qan verƏcƏkdir

یاردیم الینی قارداش اوتایدان وئره-جکدیر

Yardim Əlini qardaş o taydan verƏcƏkdir

تابوت گتیرین اورمو گؤلوم جان وئریر های های

Tabut gƏtirin urmu golum can verir hay hay

سئل دیر سسیمیز قووزانا كيمسه ییخا بیلم

ز Seldir sƏsimiz qozana kimsƏ yixa bilmƏz

سانکی ساوالان قامتینی قاندال اَیَنمَز

Sanki savalan qamƏtini qandal ƏyƏnmƏz

ماتم گونودور کیمسه بوجور صحنه ده گولمز

Matam gunudur kimsƏ belƏ sƏhnƏdƏ gumƏz

تابوت گتیرین اورمو گؤلوم جان وئریر های های

Tabut gƏtirin urmu golum can verir hay hay

قویمام ائده¬سیز بیرده منیم خالقیمی چاش¬باش

QoymƏm edƏsiz birdƏ mƏnim xalqimi Çaş baş

طوفان کیمیدیر قوزانیبان نسلی قیزیلباش

Tufan kimidir qozaniban nƏsle qizil baş

من تک دئمیرم ال اله وئر آی باجی قارداش

MƏn tƏk demirƏm Əl ƏlƏ ver ay baci qardaş

تابوت گتیرین اورمو گؤلوم جان وئریر های های

Tabut gƏtirin urmu golum can verir hay hay

من هیچ دئمیرم غم گونوموزده یادا گلسین

mƏn heÇ demirƏm qƏm gunumuzdƏ yada gƏlsin

سالماس میانا ابهریمیز فریادا گلسین

Salmas miyana ƏbhƏrimiz fƏryada gƏlsin

ائل شاعیریدی سؤیله سهندی اودا گلسین

El şayiridi soylƏ sƏhdi oda gƏlsin

تابوت گتیرین اورمو گؤلوم جان وئریرهای های

Tabut gƏtirin urmu golum can verir hay hay

تورک اوغلو ندیر كؤرپه¬سی بیگانه دانیشسین؟

Türk oglu nƏdir korpƏsi biganƏ danişin

گیج توخلو کیمین هرسورونو گؤردو قاریشسین؟

Gic toxlu kimin hƏr sirunu gordu qarişin

اصلینده یامان گونده گرک هاممی باریشسین

AslindƏ yaman gundƏ gƏrƏk hammi bariŞsin

تابوت گتیرین اورمو گؤلوم جان وئریر های های

Tabut gƏtirin urmu golum can verir hay hay

ظولمون ائوینی ییخمالیدیر دستِ طبیعت

Zulmun evini yixmalidir dƏste tƏbiƏt

اؤلمک وار اگر بس نَیه لازیمدی بو ذیللت؟

Olmak var Əgar bƏs nƏyƏ lazimdi bu zillƏt

هر آن چالیشیب چاتماغا اؤز حاققینا میللت

HƏr an Çalisir Çatmaga oz haqqina millƏt

تابوت گتیرین اورمو گؤلوم جان وئریر های های

Tabut gƏtirin urmu golum can verir hay hay

آسیلی گؤزلر کتابین نان

Asili gozlƏr kitabinnan

ائلچی بی

guney azƏrbaycan elci bƏyi

هفته لیک ائتمولوگییا درسلیگیز(ائلچی بی)دن

هفته لیک ائتمولوگییا درسلیگیز(ائلچی بی)دن بو هفته نین درسلیگی

بای و بایرام(نوروز)سوزجوگودور بایBay-بایرامBayram-بئرمکBermak(وئرمک)Vermak

اصلی موضویا کئچمه میشدن اونجه ایضاح وئرمه لییم کی گونوموزه گلیب چاتان بایرام سوزجوگو و عنعنه سی اسکی تاریخدا اکینه جک ایشلرینن باغلی اولموشدور؛تاریخین کئچید دورو دئییه بوغدانین تانینیب اکیلمه سی انسان یاشایشینی دَیشدیره بیلن بیر فاقت اولموشدور؛من اؤر اویماقلاری کتابیمدا ایضاح وئرمیشدیم کی بوغدانین تانینیب اکیلمه سی ایلکن انسان نارین کند و شهررشمه لرینه شرایط یاراتمالی اولموشدور؛چونکو بوغدا تانینمادان اونجه انسان نار عایله وی حصه لره بولونرک داغلیق اراضی لرینده یاشامامیشدیرلار؛داغلیق اراضی لرینده یاشاقلارینین اساس سببی اونلاری گونده لیک قیدالانماقلارینان باغلی اولموشدور؛چونکو داغلیق اراضی لری یئر یئمیش(میوه جات)و اؤوچولوق باخیمینان طایفا توپلوملارین قیدا منبعی سایلیردی؛مقدس کتابیمیز اولان قرآن کریم ده عکس اولون نان آدم حووا ناغیلینا باخاندا اورادا آدم آتایا امر اولونور کواوجماندا(بهشت)بوغدادان غیره هر یئمیش دن قیدالانا بیلرسن؛بیلدیگینیز اؤجمان(اورمان)پرو تورک و تورک دیللرینده یاشاماغیچین ال وئریشلی شرایط اولان مئشه لیک اراضیسی دئمک اولور کو عرب دیلینده اونا بهشت دئییرلر؛قران کریمده گلن حکایه نین متنی باخاندا بللی اولور کو بوغدا تانینمادان اونجه اجتماعی توپلوملار مئشه لیک اراضی لرینده یاشامیشدیرلار؛بوغدانی تانییان توپلوملار اونو اکیب بئجرمه گیچین موطلق سولو دوزنگاهلیق لارا اوز توتمالیدیرلار؛چونکو داغلیق اراضی لرینده بوغدانین اکیلیب بئجریلمه سی ائله ده آرتیم لی اولا بیلمزدی؛اوخاریدا ایضاح وئردیگین کیمین بشر انکشاف ائله دیکجه هر نایلییت کی الده ائله ییردی چالیشیردی کی حکایه لر دوزلتمه گینن اونو تاریخین یادداشینا کوچورتمه لی اولسون نار؛قران کریمده عکس اولون نان آدم حووا حکایه سی ده آدی گئدن سایالار سیراسیندا یارانمالی اولموشدور؛بیزیم سوزوموز بورادا بای و بایرام سوزو اولدوغونا گلین گورک بوغداینان بای و بایرام سوزجوکلرینین نه ایلگی لری اولا بیلیر؛بیز بیلیریک بوغدانین تاپیلیب گونده لیک قیدا منبعینه چئویریلمه سی دونیالیق نایلیت اولاراق تاریخین ان کئشمه کئشلی دورولرینن بیریسی اولموشدور؛چونکو انکشاف ائله میش اویماقلار اوز یاشام طرزیلرینی یاخشی لاشدیرماغینان یئنی یاشام فورماسینی یاراداراق هله لیک داغ دره ده یاشایان انکشاف ائله مه میش ائتنیکلرده شرایط یاراتمالی اولموشدورلار؛او سببدن بایلاشمیش(شهررشمیش)قوروپلار وئر الینن قارا خالقلاری رام ائله مه گه باشلامیشدیرلار؛بیز بیلیرکی قیش موسومو دئییه مئشه لیک اراضی لرینده یاشایان انکشاف ائله مه میش اجتماعی توپلوم گونده لیک قیدا باخیمنان چتین نیک چکیردیرلر؛بللی دیر چتین نیکلره معروض قالان کوتله شهر و کتدرده یاشایان انکشاف ائله میش خالقلارا هوجوم ائله مه گینن اوز قارین نارینی دویورماق قرارینا گلیردیرلر؛اوخاریدا وورقولادیغیم کیمین بایلاشمیش توپلوملار بئله خوشا گلمز حادیثه لرین قاباغینی آلماغیچین قیش گون نری دئییه هوجوم ائله یین ائتنیکلره ال توتماغینان خالق آراسی سئوینج یاراتمالی اولوردولار؛الیمیزه گلیب چاتان بایرام مسله سی کی سونرالار قیشین سونا چاتیب یئنی دن طبیعتین دیرچه لیش گون نرینه تصادف ائله میشدیر؛بایرام عنعنه سی تاریخین کئچید دورو اولاراق تاجیکلرین یازیلی ادبیاتدارینا سیزماغینان قورونوب ساخلانمیشدیر؛بای سوزو تاریخاَ یازیلمیش ایضاحلی لوغتدرده واری کاری کیشی و بایلیق کیشی لر توپلومو دئمک اولموشدورسا بیر آنلامیدا شهرشمه آنلامی اولموشدور؛اوخاریدا ایضاح وئردیگیم کیمین بوغدانی اکیب بئجرن توپلوملار گئت گئده شهررشمه مجبوریتینده قالمالی اولوردورلار؛من دئییردیم بشر بوغدانی تانییب اون نان قیدالانماسایدا حیوان طرزی یاشاماغی باشین نان چیخارتمایاجاغیدیر؛چونکو ات یئرینه گونده لیک بوغداینان قیدالان نان انسان نارین آرگانیمیزلرینده دَیشیک لیک یاراناراق اجتماعی لشمکلرینه شرایط یاراتمالی اولموشدور؛کاشقارلاری ماحمودون لوغت الترک اثری کی کئچن ایللرده دوکتورصدیق کوچورن نسخسینه باخاندا 248جی صفحه سینده بیرم(Beyrem (سوزونه راست گلیریک(وام و بدهی)کیمین عکس اولونوبدور؛حالبو کو بئرمک سوزو کو بیز اونو وئرمک کیمین ایشله دیریک بای و بایرام سوزلرینن ایلگیلی اولمالیدیر؛اوخاریدا ایضاح وئردیگیم کیمین بیز تاریخا بایلیق سوزونو شهر آنلامیندا ایشلتمیشیک؛مثالیچین خان بالیق- بئش بالیق آتا بابالاریمیزین ایلکن یاپدیقلاری شهرلره دئمیشک؛چوخ گومان کی بابل سوزوده ایلکن بایلیق اولاراق سونرالار غیر پرو تورک و غیرتورک خالقلارین الینه کئچن نن سونرا(بابل)ایندی فورمایا دوشموشدور؛پرو تورک و تورک تاریخیندا تونقال قالاییب حلقه ووراراق دوره سینده شادیانه لیک ائله مک اونلارین مدنیتیدرینین بیر پارچاسی اولموشدور؛ندنسه بیز بیلیریک بایرام و دورد چرشنبه شن نیکلرینده تونقال قالاماق هر ایل کئچیردیگیمیز شن نیک لرین اساس مسله لرین نن بیریسی اولموشدور؛بیز اعتراف ائله مه لییک کی تاریخین قوروجولاری اولاراق تاریخاَ الده ائله دیگیز نایلیتدری یازیب یادداشت گوتورمه گه ماراق گوزترمه میشیک؛او جهتدندیر کی تاریخاَ آتا بابالاریمیز یاراتدیقلار چرشنبه بایرام کیمین چئشیتدی عنعنه لریمیز مین ایل کئچه رکدن اجنبی ائتنیک لرین یازیلی دیللرینه کوچوروله رک بیزلره دوداق بوزمه لی اولورلار؛بو هفته لیک من نن بوقدر؛گلن هفته لرده پایلاشان قدر ساغ ساییق قالین دئییه سیز دیرلی اوخوجولاریما هله لیک دئییرم

حورمتله ائلچی بی

انزلی لیمانی

هفته لیک ائتموگولییا درسلیک لریمیز(ائلچی بی دن)

هفته لیک ائتموگولییا درسلیک لریمیز(ائلچی بی دن) بوهفته ده گئدن درسلیگیمیز اؤر-هؤر-خؤر-خرّم(خررم)سوزجوکلرینن باغلی اولاجاقدیر اصلی موضویا کئچمه میشدن اؤنجه ایضاح وئرمه لییم کی اسگی پرو تورک و تورک دیللرینین قایداسینا گوره هر سوزجوگون سونوج قورتاریمی عین سوزجوگونن جمع باغلانیب قورتارمالی اولاجاقدیر؛خوررم سوزجوگونه گلدیکده اَن اسگی چاغلاردان پروتورک خالقلاری اولاراق هوری لرین یارادیقلاری سوزجوک اولموشدور؛چونکو بو گونده ایشلک اولان بو سوزجوک پرو تورک و تورک دیللری قایداسیندا ایشلنمه سی گورونور؛بیزیم بوگونکو تورکوده ایشلتدیگیمیز سوزجوکلردن مثال گتیرمک ایسته سک(کورروق)سوزجوکلرینه اویقون حرفلریدیرکی بیز اؤنلاری یانلیش اولاراق کورلوق کیمین ایشله دیریک؛بیز بو گونده بعضی جورره مک سوزجوکلریمیز کی(ل)سوزجوگوینن باغلایاراق قورتاریق یانلیش اولمالیدیر؛گونده لیک ایشلتدیگیمیز تورک سوزجوکلرینین قایداسی بیزه بو اجازه نی وئریر کی جمع باغلاییجی اولان سوزجوکلریمیز سونونج حرفلرین نن باشا ووراق؛مثالیچین دیغیرلاتماق یئرینه دیغیرراتماق پارلاتماق یئرینه پارراتماق ایشلتمه گیمیز گرکلی اولاجاقدیر؛پرو تورک منشالی سوزجوکلرکی عرب دیللی خالقلارین دیللرینه کئچن نن سونرا اوز پروتورک قایدالارینی قورویوب ساخلامیشدیرلار؛اولسون کو سونرا تکرار گلن سوزجوکلرین سونوجونو مثال اولاراق خرّم کیمین یازمیشدیرلار؛خررم(خرّم) سوزجوگونون آنلامینا گلدیکده پروتورک اولان هؤر اویماقلارینین یاردیقلاری سوزجوکلردن بیریسی اولموشدور؛چانقیل و اوراویماقلاری کتابلاریمدا ایضاح وئردیگیم کیمین اؤر سوزجوگو ایلکن اجتماعی له شن پرو تورک طایفالاری دئمک اولموشدورلار؛مین ایللر قاتیندا اینانجلاشان اؤر اویماقلاری باشلاری اوستونده کی گونشه هؤر دئمه گینن بیر دونه اوز آتا بابا آددارینی یاشاتمالی اولموشدور؛هؤر سوزجوگونون آنلامی ایلکن گونشه تاپینان اجتماعی توپلومو دئمک اولموشدور؛زامان گئدیشاتیندا بوگونکو اورال یوکسکلیگ لرین نن توتموش آنادولو اراضی لرینه قدر یایلان هؤراویماقلاری(هوریلر)اوز گونش پرست لیک اینانجلارینی یایماغا باشلامیشدیرلار؛داها سونرالار هؤر سوزو ایشیق آنلامیندا عرب دیللی و سویلولارین دیلینه نور کیمین دوشهرک یاندیریجی اوت اولاراق نار سوزجوگو کو اون نان یارانمیشدیر؛زامان گئدیشاتیندا پروتورک طایفالارینین ایشلتدیکلری هؤر سوزجوگو سغدیلرین دیلینه خؤر کیمین دوشموشدور؛بو سوزجوک سغدیلرین دیلینن سونراکی عرصه یه گلن دری دیل لیلرینه دیلینه کئچه رک اونلار خؤر کیمین ایشلتمیشدیرلر؛مین ایل کئچه رکدن الیمیزه گلیب چاتان سوزجوکلردن اَن دولقونو خررم(خرّم)و خررم دینی سوزجوگو اولموشدور؛اولسون کو دری دیل لیلرین یوز کئچه رکدن یازدیقلاری ایضاحلی لوغت درده خرّم سوزونون ایضاحینی شاد و سئوینجلی کیمسه کیمین وئرمیشدیرلر؛بیز گونش پرست لیگینن باغلی یارانان سوزجوکلره واراندا اونلارین گونش چیخماغینان باغلی اولاراق اومود وئریجی وشان شاقراق اولدوقلارینی گورورک؛تورک -عرب و تات دیللی خالقلارین دیللرینده یارانان(ش)سوزجوگو عمومیتده اومود وئریجی شاد سوزجوکلرین باشلاناراق گونشین چیخیب ایستی لیک بخش ائله مه گینن علاقه دار اولموشدور؛ان اسگی چاغلاردان خرم دین آنلاییشی گونش پرست لیک اینانجینی آنلاتاراق کئچمیش پارراق تاریخیزدان خبر وئرمیشدیر؛ایسلام اینانجی بوگونکو ایران و آز اربایجان دئدیگیمیزاراضی لرده یایلان نان سونرا عبباسی خلیفه لری گونش پرست طایفالاری هده له ییرک کافر خیطاب ائله میشدیرلر؛تکجه کافر سوزونه قانع اولمایاراق بابکی و اونون باشینا ییغیشان آزاددیق فدایی لری اوز آنا باجیلارینا یاخین نیق ائله مک اتهامینان هده له مگه باشلامیشدیرلار؛اولسون کو بو انسان نیغا یارامایان ایش زرتوشتلوغونان باغلی اینانجدا اوز عکسینی تاپمیشدیر؛چونکو بیز بیلیریک گونش پرست لیک اینانجینان زرتوشتلوق اینانجی بیربیرریسنن فرقی اولموشدورلار؛امما اصل گونش پرست لیگین کوکونده ایشیغا اینانیب گله جگه اومودله باخماق اساس مسله لردن بیری اولموشدور؛بوتون آرکالوکلارین تسلیق ائله مکلرینه گوره بوگونکو آزاربایجان و آنادولو اراضی لری تاریخا پروتورکلرین یاشادیقلاری اراضی لر اولموشدورلار؛پروتورک طایفالاری تاثیر آلتیندا فورمالاشان مدنیت گونش پرست لیگینن باغلی اولموشدور؛اؤر اویماقلاری کتابیمدا ایضاح وئردیگیم کیمین پروتورک و تورک گونش پرست لیک اینانجیندا گونده لیک گونشین چیخماغینی موشاعیت ائله یین اولیانفسلی شامان ناریمیز موسیقی شویبه لری یاراتماغینان هر گونون اوزونه مخصوص بیر سایاسی و ماهنیسی اولموشدور؛ایکینجی بولومده بوگونکو صوفی رقص لرین نن تانینان(آلای)سمای شمس رقصی دیر کی اَن اسگی چاغلاردان دان یاریلان کیمین شامان نار اورتایا گیررک بیر الی گویه و بیر الی یئره توتماغینان گونشین چیخیب یئره ایشیق سالماغی طلب و تمثیل ائلمک رمزی اولموشدور؛اولسون کو تاریخاَ آتابابالاریمیزین یاراتدیقلاری بو عنعنه سونرالار هنده ورده یاشایان تات-کوردو عرب دیللی خالقلارین مدنییت درینه داخیل اولاراق بوگونه قدر یاشاتمالی اولموشدورلار؛

ائلچی بی

انزلی لیمانی

انزلی نین اوشاقلاری

انزلی نین اوشاقلاری

1

بره سیزین بت سیزیندیر

شکر سیزین قت سیزیندیر

شهر سیزین کند سیزیندیر

گله جگین قوچاقلاری

انزلی نین اوشاقلاری

2

دان چیخاندا آلای قورون

سئوگی اولون اوپوش درین

کیم لیگیزه اؤنم وئرین

گله جه گین قوچاقلاری

انزلی نین اوشاقلاری

3

گولچه نی یوخ گولو سئچین

یار الین نن باده ایچین

یاریشاندا اونه کئچین

گله جگین قوچاقلاری

انزلی نین اوشاقلاری

4

من نه دئییم او گورکمی

فیرتینادا اوزون گمی

قاینایارلار خزر کیمی

گله جگین قوچاقلاری

انزلی نین اوشاقلاری

5

آخشام اولدو بولوشرلر

سئویشرلر گولوشرلر

مول باشیندا گوروشرلر

گله جگین قوچاقلاری

انزلی نین اوشاقلاری

6

اوغلان گونش؛ قیز آی بنیز

فرق ائله مز اوغلان یا قیز

جوشقولانیب داشان دنیز

گله جگین قوچاقلاری

انزلی نین اوشاقلاری

7

اصل سویدان قیزیل باشلی

گونش کیمین دان باخیشلی

دیلک لری نار ناخیشلی

گله جگین قوچاقلاری

انزلی نین اوشاقلاری

8

صف دوراندا یان بایانا

دالاشارلار ارک یانا

اوخشایارلار قازان خانا

گله جگین قوچاقلاری

انزلی نین اوشاقلاری

9

یئنه اؤیدوم اوز اوزومو

من نن اولدوسوز دوزومو

سیزه دئدیم سون سوزومو

گله جگین قوچاقلاری

انزلی نین اوشاقلاری

10

ارن دیرلر لالا اوزلو

گلین دیرلر دورنا گوزلو

اَیلنجه لی سازلی سوزلو

گله جگین قوچاقلاری

انزلی نین اوشاقلاری

11

ظلمه قارشی دورسا اری

آردیمینی آتماز گئری

ائلچی بی یین گؤونج یئری

گله جگین قوچاقلاری

انزلی نین اوشاقلاری

نیظامی یارادیجیلیغیندا دری دیلینه کوچورتموش تورکجه عباره لر (ائلچی بی دن)

نیظامی یارادیجیلیغیندا تورکجه عباره لر عمومیتده نیظامی نین یاشادیغی دور گوجلو سلجوق سرکرده لرینین حاکمیت دورو اولموشدور؛سلجوق سرکرده لری ایلکن بغداد خلیفه لرین نن بایراق آلاراق ایسلام دینین قوروجولاری کیمین کیمین حکوکتی اللرینه آلمالی اولموشدورلار؛بیر بیلیریک کی سلجوقلارین تورک سویلو اولماقلاریناباخمایاراق عرب دیلین نن سونرا دری دیلینین اینکیشاف ائله مه گینده حل ائدیجی روللار اولموشدور؛سلجوق لاردان اونجه حاکیمییته گلمیش غزنویلر دورونه رغمن سلجوقلار دورونده اؤردو(ارتش)دیلی تورکجه اولسایدیدا سارای یازی پوزو دیلی دری دیلی اولموشدور؛ایلکن دری دیلی دربار دیلی اولدوغیچین بایراق آلتیندا یاشایان ائتنیک لرین یازی و اد بیات دیللریده اون نان تاثیرله نرک دری دیلینده مکتبلر آچیلیب انکشاف ائله مه گینه زمین یارانمالی اولموشدور؛عمومیتده مکتب لر دولت ورینن آچیلاراق بولگه لرین احتیاجینا رغمن اویرنجی یئتیرمه لی اولوردولار؛ندنسه بیز بیلیریک کی قمری تاریخین نان دئسک شرقی خوراسانی چیخان نان سوئنرا ممالک ایسلامی(ایران)دئدیگیمیز سینیر سرحد طایفالاری اوز آتا بابا دیللرینده قونوشوب دری دیلینی تکجه مکاتیب دیلی کیمین قبول ائله ییردیرلر؛نیظامی نین یاشادیغی دوروده آذربایجان یئرری جاماهاتی ائتنیک اولاراق تورک لهجه لرینده و بعضی بولگه لرده تات دیلینده دانیشاراق اوز دده بابا مدنیت درینی یاشاتمالی اولوردورلار؛بیز بیلیریک کی نیظامی ده چوخلو تورک سویلو و دیللی شاعیرلر کیمین گونون طلباتینا اویغون اوز اثرلرینی مکتبده اورگندیگی دری دیلینده یازیب شاهلارا ایتحاف ائله میشدیر؛گاهدان نیظامی کیمین گوجلو شاعیرلر اوز اثرلرینی شاهلارین امرینن یازماق مجبوریتینده قالمالی اولوردولار؛چونکو او زامان شعیر و یازی دیلی اؤوئرسته(دانشگاه)و ژرونال رولو اویناییردیرلار؛نیظامی دورونده یئتیشدیریلن بویوک و یازیچی لار و شاعیرلر سونرالار سارای طلباتینا اویقون اثرلر یازماق مجبوریتینده قالیردیرلار؛بو ایش پئشه اونجه دن اونلارا گلیر منبعی اولاراق اجتماعی روتبه ده سایلیردی؛بیز غزنوی لر دونمین نن خوارزم شاهلار دونمینه قدر آئدلاری تاریخا دوشن تورک سویلو و دیللی شاعیرلری گورورک کو اونلار بو ایشی سارای ایسته گینه اویقون حیاتا کئچیرتمه لی اولموشدورلار؛نیظامی کیمین یازیچی و شاعیرلرین اثرلری شاهلارین امرینن یازیلدیغینا گوره اونلارین اثرلری محتوا باخیمناندا اوز منسوب اولدوقلاری کوتله نین دیلینن اوزاق اولموشدور؛بوگون نری نیظامی نی چوزه ن نر حاقلی اولاراق دئییرلر؛نیظامی مجبوریت حالیندا دری دیلینده یازماغینا باخمایاراق ندن اوز منسوب اولدوغو خالقین کئچمیش تاریخ و مدنیتیت درینه مواجعیت ائله مه میشدیرلر؛بورادا اینجه مقام بودورکونیظامی امیر وئرن سرکرده اوز دویلت چیلیک ایشینه اویقون اثرلر طلب ائله مه اولوردولار؛نیظامی ایسته سئیدی اوز اثرلرینی منسوب اولدوغو خالقین دیلینده یازسایدا منجه شعیر اونون اوچون چورک آغاجی اولمایاجاغیدیر؛مثالیچین نظامی خسرو شیرین پوئماسی نین یئرینه تومروس و آلپ آتانین سئوگی حکایه لرینی قلمه آلسایدی نه باش وئره بیلیردی؛اونون جاوابی بو اولا بیلیرکی مین ایل کئچه رکده دری و ادبیاتی شاهنامه کیمین سؤونیسم باخیشلی اثرلری آلتیندا فورما تاپمالی اولموشدور؛تاسوفله تورک سرکرده لریده حکومتی اللرینه آلان نان سونرا اوز دویلت چیلیک ایشلرینی او اساسدا قورمالی اولوردولار؛بیلیریک کی شاهنامه ده کئچمیش تورکون تاریخینا و وارلیغینا قیسقانج باخیشلار اولموشدور؛سولطان ماحمود کیمین تورک سویلو سرکرده اوز منسوب اولدوغوخالقین کئچمیش قهرمان نیقلارینا موراجیعت ائله مه دن گاهدان تورک سویلو شاعیرلری مجبور ائله ییردی کی دری دیلینده یازیب یاراتمالی اولسون نار؛اولسون کو تورکون یونس امره کیمین احمد کیمین تورک یازار عالیم و شاعیرلری اولموشدور؛نیظامی آدینین آنلامی دری دیلینین آنلامینان دئسک نظم دهنده اولموشدور؛گنجه لی نیظامی محتوا باخیمنان اَن دولقون یازار و شاعیرلردندیر کی اوز تورک باخیشلارینی دری دیلینه داخیل ائله میشدیرلر؛تکجه نیظامی یوخ بوتویلوکده دری دیلینده یازار تورک سویلو شاعیر و یازیچیلار کی دری دیلینده یازاراق دولولوقلا ظاهیر اولموشدور؛مثالیچین مولوی گوتورنده شعیرلرینین بیرینده دئییر(اسب پیش کشی را دندان نمی شمارند)بو عبارت بوگونده تورکون خالقلاریآراسیندا ایشلک اولان (بی وئرن آتین دیشینه باخمازلار)بیز اوزاق گئتمه دن بویوک شهریارین دری دیلینده یازمیش اثرلرینه موراجیعه ائله ینده چوخلو تورکو عباره لر گوروروک کوئ اوستالیغینان دری دیلینه داخیل ائله میشدیر؛اورنک اولاراق شعیرلرینین بیرینده دئییر (غمگین غروبی خفه از در زده بیرون در دست گرفته موچ دست پسرم را با یاد طفولیت نشخوار جوانی میرفتم در حالجویدن جگرم را) گوردوگونوز کیمین بو جویدن جگر تورک اصطلاحلاریندا (اوره گیمین یاغینی دئمک کیمین تلفوظ اولونموشدور؛یاخود او معروف شعیرینده دئییر آمدی جانم به قربانت ولی حالا بی وفا حالا که منافتاده ام ازپا چرا بیلدیگینیز کیمین جانم به قربانت دری دیلینده ایشل کلمه اولمادیغینا گوره تورک دیلینده(جانیم سنه قوربان کیمین ایشلک بیر کلمه سایلیر؛یاخود صمد بهرنگی نین ماهی سیاه کوچولو اثرلرینه باخاندا گوروروک کو صمد اونو تورک باخیشی ودونیا گوروشوینن یازمیشدیر؛تورکوده قارا آنلامی یوخسول و ظلمه معروض قالمیش خالق دئمک اولموشدور؛او جهتدن دیر کی صمدین قیسسا حجیم نی ماهی سیاه کوچولو اثرینه ایکینجبی تاپا بیلمه ییرلر؛سوزو چوخ اوزاتمادان بوگونکو یاشلی نسیل بیلیریک کی اللی ایل کئچه رکدن آتا بابالاریمیز گونده لیک آل وئر ائله ییرک تورک اولدوقلاریندا اوز گونده لیک یازی پوزولارینی دری دیلینده یازیردیرلار؛ امما نیظامی نه دیلده یازماغین نان آسیلیاولمایاراق گاهدان اوز تورکو باخیشلاری اونون شعیر سیرالارینا داخیل اولموشدورلار؛بو بیت غزلینی دینله یین لوطفا در دوستی‌ات شهری گشتند مرا دشمن بر من که کند رحمت؟ گر هم تو نبخشایی بو عبارت توکوده من سن نن اولان نان دونیادان چئویرمیشم یاخوداوز دوندرمیشم؛ حمایل دستها در گردن یار درخت نارون پیچیده بر نار شعیرلرینین بیرینده گتیردیگی تورک اصطلاحی اولاراق یارین بوینونا قول سالماق دئمک اولموشدور اگر غیرت بری با درد باشی و گر بی‌غیرتی نامرد باشی گوردوگونوز بو بیت تورکو اصطلاحی اولاراق دئییر انسان نار دوشون دوکلری قدر اجتماعیتده مسولیت قبول ائله ییرلر یاخود کیمسه نین قایدینا قالسان اونون شله سینیده گوتورمه لی اولاجاقسان زن از پهلوی چپ گویند برخاست مجوی از جانب چپ جانب راست نشاید یافتن در هیچ برزن وفا در اسب و در شمشیر و در زن نیظامی شعیری محتوا باخیمن نان قادین نارین علیهینه اولسادا بورادا منفی رول اوینایان تورکون سول و سولاخایی اصطلاحینا موراجعیت ائله ییبدیر یکی می‌رود دیگری می‌رسد................. نیظامی نین اسکند نامه ده گتیردیگی بیر بند شعیردیر کی تورکون (بیری گلیر بیری گئدیر )سوزونه اشاره دیر علاوه دن اسگندرنامه گتیردیگی بیت دیر دئییر همه مرد را نیکی آید به یاد....................... بودا تورکو اصطلاح اولاراق (کیشی نین یاخشی لیغین دئییرلر)دئمک اولور بیر دونه اسگندر نامه سینده تورکوده یامان گونون عمری اولار عباره سینی **** کز ابر سیه بارد آب سپید............ گره در میاور بر ابروی خویش............ بو شعیرده گلن عبارت تورکوده(قاشینی دوگونه مه)دئمکک اولور *** عروس جهان را که شد جلوه‌ساز بدان روشن آیینه آمد نیاز نبود آینه پیش از او ساخته به تدبیر او گشت پرداخته نخستین عمل کاینه ساختند......... زرو نقره در قالب انداختند........... نیظامی علاوه دن اسگندر نامه پوئماسیندا گتیردیگی سیرالاردیرکی پرو تورک و تورکلرین گونش پرست لیک عنعنه لرینه اشاره دیر ؛بیلدیگیز کیمین گونش شویکه سی(انعکاس نور)گونش پرست لر آراسی قوتسال سایلیردی؛تاریخ بویو چالیشمیشدیرلار کی بیر وسیله دوزلتسین نر گونش لیشینی خورنق(گونش عابیده)سی محرابینا سالمالی اولسون نار؛گونش پرست لیک اینانجیندا خورنق دئییلن قوتسال آبیده لرین محرابیندا اوکوزلر قوربان کسه رک اونلارین بوینوزلارینی محرابین اوستون نن آسلامالی اولاردیرلار؛سونرالار آدی گنئدن عنعنه ایسلام اینانجینا داخیل اولاراق محرابی یاپدیقلاری مچیدین یئرین نن بیر آشاغیراق توتاردیرلار چونکو گونش پرست لیکده اوکوزده گوج سینبولی اولاراق مقدس سایلیردی اونون قانی نین یئره توکولمه سینی قابحت بیلردیرلر؛ *** عروسی که این سنت آرد به جای دهد بوسه آیینه را رو نمای یئنه ده اسگندر نامه اوخاریدا صادالادیغیم عنعنه گتیررک موقدس اولدوغونا اشاره ائله میشدیر *** علاوه دن نیظامی سیرلر خزینه(مخزن الاسرار)پوئماسیندا داغ تو داریم و سگ داغدار)))) می‌نپذیرند شهان در شکار))))) سنین غمین نن ایت کیمی اجیزله میشم کی اونو شاهلار(چوبان)دا سوری یه آپارماییرلار &&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&& بیر دونه سیرلر خزینه(مخزن الاسرار)پوئماسیندا دئییر (((((طبع که باعقل بدلالگیست منتظر نقد چهل سالگیست تا به چهل سال که بالغ شود خرج سفرهاش مبالغ شود یار کنون بایدت افسون مخوان درس چهل سالگی اکنون مخوان)))))))))))))))) دست برآور ز میان چاره جوی این غم دل را دل غمخواره جوی گوردوگونوز کیمی بورادا نظامی اوز تورک لوگونه آرخالاناراق اوز کئچمیش مدنیتینه موراجیعه لئله ییر؛چونکو تورک مدنیتینده قیرخ40سوزونون اوزونه مخصوص یئری و آنلامی واردیر؛بو شعیر سیرالارین نان بللی اولور کو نظامی تورک اولاراق کئچمیش عنعنه لرینی اوستالیغینان دری دیلی و ادبیاتینا اوتورمه لی اولموشدور؛ 888888888888888888888 سیرلر خزینه سی(مخزن الاسرار) چون سخن دل به دماغم رسید روغن مغزم به چراغم رسید بو سیریق دا گوروسوز کو نظامی آچیقجاسینا دئییر اوره گیمین سوزو آغزیما گلیب دئین نن سونرا عینیم آچیلدی ؛یعنی اوره گیمنن کئچن سوزو دئییه بیله رک راحاتداشا بیلدیم 8888888888888888888888 سیرلر خزینه سی(مخزن الاسرار) گوش در این حلقه زبان ساختم جان هدف هاتف جان ساختم بو عبارت تورکوده قولاق فالینا گئتمک اولور کو بوگونده ایشلکدیر 77777777777777777777777 سیرلر خزینه سی پوئماسین نان (مخزن الاسرار) ریختم از چشمه چشم آب سرد کاتش دل آب مرا گرم کرد تورکوده بو عبارت گوزومون لیلیغین آخیتدیم دئمک اولور 66666666666666666666666666 سیرلر خزینه سی(مخزن الاسرار) پای ز سر ساخته و سر ز پای گوی صفت گشته و چوگان نمای تورکوده بو عبارت تو دابانا قاچماق دئمک اولور کو نظامی ده بورادا اونو گتیرمیشدیر 555555555555555555555555555 سیرلر خزینه سی(مخزن الاسرار) کار من از دست و من از خود شده صد ز یکی دیده یکی صد شده بو عبارت تورکوده(یوزدن بیر دئمک اولور کو نظامی اشاره ائله میشدیر 4444444444444444444444444444444 سیرلر خزینه سی (مخزن الاسرار) هفت خلیفه به یکی خانه در هفت حکایت به یک افسانه در گوردوگونوز کیمی نیظامی بورادا بیر دونه تورک عنعنه لرینه صادیق قالاراق یئددیلر سوزونو اورتایا چکیبدیر 2222222222222222222222222222222 سیرلر خزینه سی (مخزن الاسرار) سرخ سواری به ادب پیش او لعل قبائی ظفر اندیش او سرخ سوار بورادا جان گودن دئمک دیرکی جانینان کئچن دئمک اولور 11111111111111111111111111111111111 سیرلر خزینه سی (مخزن الاسرار) تلخ جوانی یزکی در شکار زیرتر از وی سیهی دردخوار یزک تورکون یئی سوزون نن آلیندیغی نظره گلیر؛یئی تورکده قاباق و قارشی دئمک اولور 000000000000000000000000 سیرلر خزینه سی(مخزن الاسرار) دل به زبان گفت که ای بی زبان مرغ طلب بگذر از این آشیان دل به زبان گفت اوره گیمده کی سوز دیلیمه گلدی ========================== سیرلر خزینه سی(مخزن الاسرار) ((گرچه گره در گرهش بود جای)) برنگرفت از سر این رشته پای گرچه گره در گره اش یعنی دوگون دوگونه دوشموشدور --------------------------- سیرلر خزینه سی (مخزن الاسرار) صبح چراغی سحر افروز شد کُحلی شب، قرمزی روز شد گئجه گئتدی صبح آچیلدی ********************** سیرلر خزینه سی (مخزن الاسرار) گَه چو می آلوده به خون آمدم گَه چو گل از پرده برون آمدم آرتیقراق جوشقولاندیم دئمک اولور &&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&7 سیرلر خزینه سی (مخزن الاسرار) زیر زمین ریخت عماریم را تک به صبا داد سواریم را یوک یاپیمی یئره اندیردیلر ^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^ سیرلر خزینه سی(مخزن الاسرار) گفت فرود آی و ز خود دم مزن ورنه فرود آرمت از خویشتن گل آشاغی گلمه سن اوزوم سنی آشاغی گتیررم ^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^ سیرلر خزینه سی (مخزن الاسرار) خیری منشور مرکب شده مروحه عنبر اشهب شده یئلپی یارداراق اوزومو یئلله مه گه باشلادیم %%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%% سیرلر خزینه سی (مخزن الاسرار) اختر سرسبز مگر بامداد گفت زمین را که (سرت سبز باد) باشین ساغ اولسون $$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$$44 سیرلر خزینه سی (مخزن اللاسرار) یا فلک آنجا گذر آورده‌بود سبزه به بیجاده گرو کرده‌بود اورایا یولودوشموشدور سیرلر خزینه سی(مخزن الاسرار) لاله ز تعجیل که بشتافته از تپش دل خفقان یافته اورک دویونتوسون نن تنگیشیردی @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@ سیرلر خزینه سین نن(مخزن الاسرار) بسکه سرم بر سر زانو نشست تا سر این رشته بیامد بدست تورکوده دیزیمی قوجاقلامیشام دئمکدیر کی نظامی بورادا باشی دیزیمه دایامیشام یازمیشدیر __________________________ سیرلر خزینه سین نن (مخزن الاسرار) خواب رباینده دماغ از دماغ نور ستاننده چراغ از چراغ یوخونو قاچیردان سیرلر خزینه سین نن (مخزن الاسرار) غمزه منادی که دهان خسته بود چشم سخن گو که زبان بسته بود بورادا سوزو گیزلتمک منظوردور ++++++++++++++++++++++++++ سیرلر خزینه سین نن(مخزن الاسرار) عمر بر آن فرش ازل بافته آنچه شده باز بدل یافته بیلدیگینیز کیمین دری دیلی محاوره دیلی اولماماغیچین(عمر بر آن فرش ازل بافته)عباره سی گونده لیک خالق ایچینده ایشله نن اصطلاح لارداندیر کی نظامی بورادا گتیریبدیر ((((((((((((((((((((((( سیرلر خزینه سین نن (مخزن الاسرار) روز سفید آن نه شب داج بود بود شب، اما شب معراج بود روز سفید تورکوده آغ گون دئمک اصطلاحیمیزاولور )))))))))))))))))))))))))))) سیرلر خزینه سین نن (مخزن الاسرار) صید گرش گفت شب آبستن است این غم یکروزه برای من است شب آبستن است :تورکوده گئجه بویلو دور دئمک اولور کو نظامی دری دیلینه کوچورموشدور +++++++++++++++++++ سیرلر خزینه سین نن(مخزن الاسرار) آمد و گردش دو سه جولان گرفت نیفه روباه به دندان گرفت گلدی دوره سینه دولاندی و تولکونون بودونو(شالوار) توتدو ************************** سیرلر خزینه سین نن(مخزن الاسرار) جسمت را پاکتر از جان کنی چونکه چهل روز به زندان کنی مرد به زندان شرف آرد به دست یوسف ازین روی به زندان نشست گوردگونوز کیمین نظامی بورادا شامانیزمیدن گلمیش قیرخ مسله سینه توخوناراق اوز تورکلوگونده اورتایا قویمالی اولموشدور )))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))) سیرلر خزینه سین نن (مخزن الاسرار) بگذر ازین فندق سنجاب رنگ تات چو فندق نکند خانه تنگ تات اوزگه –دیل بیلمز لفظی نی موطلق تورک لره هنده ورلرینده کی یاشایان خالق لار وئرمیشدیرلر کی بورادا نظامی ده تورک اولاراق او سوزو دیلینه و شعیرینه گتیرمیشدیر &&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&& سیرلر خزینه سین نن(مخزن الاسرار) آتش در خرمن خود میزنی دولت خود را به لگد میزنی ((دولت خود را به لگد میزنی)) تورکوده اوز خئیرینه تپیک آتماق دئمک اولور *** سیرلر خزینه سین نن(مخزن اللاسرار) لنگ شده پای و میان گشته کوز سوختهٔ روغن خویشی هنوز ((سوخته ی روغن خویشی هنوز)) یعنی اوز اوتونا یانمیسان؛هر نه ائله میسن اوزون اوزونه ائله میسن ++++++++++++++++++++++++++++++پ سیرلر خزینه سین نن(مخزن الاسرار) جملهٔ دنیا ز کهن تا به نو چون گذرنده است، نَیَارزد دو جو کئچمیشدن بوگونه قدر &&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&& سیرلرخزینه سین نن( مخزن الاسرار) زیر کف پای کسی را مسای کو چو تو سودست بسی زیر پای کیمسه نین ایاغی نین آلتینی ائشمه ^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^66 سیرلر خزینه سین نن(مخزن الاسرار) تا نکنی جای قدم استوار پای منه در طلب هیچکار آتدیغین ایاغینی برکیتمه میش او بیری ایاغینی گوتورمه او.مود ائدیرم کی گتیردیگیم ثبوتدار رغمن بیر دونهنیظامی نین تورک سوئیلو و دیللی اولدوغونا شک شوبهه گتیرن اولماسین حورمتله ائلچی بی انزلی لیمانی 1402یایین گیره جک آیی

آز ار بایجان سوزونون ایضاحی ائلچی بی دن

هفته لیک ائتموگولییا درسلیک لریمیز(ائلچی بی) کوی-کن(کند)کان-گان-جان وتان سوزجوکلرین سونوندا گلن جمع باغلاییجی سوزجوکلره آچیلیق گتیرمک بوگون کو درسلیگیمیز سوزجوکلرین سونوندا جمع باغلاییجی رولو اوینایان کن-کان-گان-جان و تان سوزجوکلری اوستونده اولاجاقدیر؛بو قونودا آزاراقدا اولسا چانقیل سوزلوگومده ایضاح وئرمیشدیم؛بو هفته لیک درسلیگیمیز اولاراق یئنی دن کوی-کن-وکند(کان)(گان)(جان)سوزجوکلریمیزه موراجعیه ائله مک ایسته ییرم؛کاشقالاری ماحمودون یازدیغیناکن(کند)سوزجوکلری ایلک تورک سوزجوگو دئییه کند و شهر آنلامیندا غار آنلامیندا گلمیشدیرلر؛کوی کن و کند (کان)(گان)(جان)سوزجوکلری ایلکن پروتوروکون قاق و قاواق(غار) سوزون نن آلینمیشدیر؛قاق سوزجوگو دئمک اولار تاریخین دیب بوجاغیندا یاران نان سوزجوکلریمیزدن بیریسی اولموشدور؛بو سوزون یارانما تاریخینا واراندا اویماقلارین یئر آلتی قاواقلاردایاشایان مین ایللیک لرینه تصادف ائله مه گینی گوروروک؛او زاماندیر هله انسان نار طبیعی قاواق لاردا یاشاییب یاخود اوز اللرینین قازمیش یئر(داغ) آلتی سیغیناجاقلاردا یاشاییردیرلار؛قاق سوزون نن یاران نان کوی- کن وکند(کان)(گان)(جان) سوزجوکلری سونرالار عرب سویلولارینا دیللرینه کهف کیمین دوشه رک دری دیللیلر اونو کوه کیمین ایشلتمیشدیرلر؛بیلدیگینیز انسان نار ایلک قوروپلاشمالاریندا بالاجا قوروم اولاراق اؤز طایفا آدلارینان تانینمیشدیرلار؛زامان گئدیشاتیندا اوز طایفا آدلارینان یاشاییب سونرالار آدلارینی قوردوقلاری کند و شهرلره وئرمک لی اولموشدور؛بیز ائرامیزدان اونجه مین ایللیک لر باخاندا بوتویلوکده خالقلاری اوز طایفا آدلارینان تانینیردیرلار؛کوی کن و کند سوزجوکلرین نن یاران نان کان –گان –تان و جان آدلار دئمک اولار کی انسان نارین شهرلشمه دورولرینه تصادف ائله ییر؛تاریخدااوزون بیر واقت خیرداجا بایلیق لارا بولون نن اویماقلار زامان گئدیشاتیندا گوج تاپاراق هنده ورلرینده کی یاشایان خالقلاری اوز بایراقلاری آلتینا گتیرمه گینن اوز گونده لیک دانیشدیقلاری دیللرینیده بایراق آلتینا گتیریکلری خالقلارینان بولوشمه لی اولوردورلار؛بوگونکو بولگه- شهر و اولکه آدلاری اولاراق هینداستان –پاکستان-قزاقستان و سایره آدلار شرق دونیاسیندا عرب و ایسلام قالبیتینن سونرا اوچ دیلین وحدتین یاران نان سوزجوکلر اولموشدورلار؛یعنی آدلاری چکیلن اولکه لر گئنیش بیر اراضی ده دویلت چیلیک ایداره ائلدیلمه گیچین سینیر سرحد کیمین بولونوب و آدلانمیشدیرلار؛مثالیچین قازاقستان آدینی گوتورنده سوزون اصلی آنلامی قازاق کند اولموشدورکو قازاق اویماقلارینین یاپیب یاشادیقلاری کند و شهر دئمک اولوردو؛ممکوندور سووال ائله یه سیز کی کند سوزجوگو نجور جان و تان سوزوینن عوضله نر بیلیر؛اوخاریدا وورقولادیغیم کیمین گوردوگونوز بو آدلار اوچ کوتله نین دیل وحدتینن یارانمیش سوزجوکلر اولموشدورلار؛تان سوزو عروض و تحلیلی دیللره عاید اولدیغیچین بعضا تورک سویلو اولکه لره رغمن جمع باغلاییجی رولو اوینامیشدیر؛ایلکن طایفا و سونرالار سینیر سرحد اولاراق آزربایجان سوزوده اوخاریدا صادالادیغیم قایدا قانون اوزرینده قورولوب زامان گئدیشاتیندا فورما تاپمیشدیر؛دری دیلی ایسلامیتیدن سونرا دویلتی یازی پوزو دیلی اولدیغیچین آدی گئدن سوزجوکلرین یارانماسیندا چوخلو تاثیر قویموشدور؛چونکو مین ایل کئچه کردن بوگونکو ایران دئدیگیمیز سینیر سرحددی اداره ائله یین نر تورک سویلوسرکرده لر اولسالاردا دویلت قوروجولوق لاریناعرب و دری دیللری اساسیندا قاباغا آپارمالی اولموشدورلار؛بیز بو گون نری آزاَربایجان سوزونون آراشدیرانداآز-اَر-بای وجان سوزجوکلرین نن تشکیل اولونموشونو گوروروک؛آز ایلکن قافقاز اراضی سینده یاشامیش پورو تورک طایفالارینین آدلاری اولموشدور؛اَر سوزو ایسه قوروجو کیشی و کیشی لردن تشکیل اولونموش طایفا دئمک اولموشدور؛بای ایسه اسگی تورکوده وارری کاری کیشی دئمک اولموشدور؛گان وجان ایسه جمع باغلاییجی سوز اولاراق وارلی کارلی(بای) آز ارلرینین تاریخا یاشادیقلاری یئر و اراضی دئمک اولموشدور؛یازینین اولینده وورقولادیغیم کیمین زامان گئدیشاتیندا کوی- کن- کند سوزجوکلری دئییه شهر آنلامیندا تاش کند-طایفا و سینیر سرحد آنلامیندا گورجو و گورجوستان-چئویرلمک قابیلیتینه مالیک اولموشدورلار؛کان(گان) سوزوجوگو جمع باغلاییجی رولونو اوینادیغینا گوره بعضی واقتلاراوز یئرینی جان سوزجوگوینن عوضله مه لی اولموشدور؛شهر و بولگه اولاراق لاهیجان وهندیجان-بو سوزجوکلرین اصلی قورولوشو هندی کند و لاهیج کنداولمالیدیرلار؛نه ایسه زامان گئدیشاتیندا کند سوزجوگو گان وجان سوزجوگونه دونه رک راحاتجاسینا تلفوظ اولونماغینا شرایط یارانمیشدیر؛بیزیم آز ار بای جان سوزوموزده صادالادیغیم قایدا قانون اساسیندا یاراندیغینا مین ایل کئچه رکدن اوستوموزه آدقویان یاد دیللی قوه لر بوگون کو آذربایجان کیمین تلفوظ اولونماغینی بوینوموزا قویموشدورلار؛آز ار کند اصلینده بای(بی)آز ارلرینین یاپیب و یاشادیق لاری اراضی و شهر دئمک اولموشدورلار؛منجه بای سوزجوگونون بو آرایا دوشمه سی تکجه تفاخر آنلامی داشیمیشدیر؛چونکو بیز بیلیریک آزارلر تاریخاَ سایلیب سئچلن ائتنیکلردن باشلیجاسی اولموشدورلار؛بیز الیمیزه گلیب چاتان آتروپادگان سوزجوگونو بوگونکو آز اربایجان سوزوین نن توتوشدوراندا یازی باخیمین نان اوخشارلیق لارینا گورسکده آییری آییری آنلام داشیماقلارینی باشا دوشوروک؛بیلدیگینیز زرتوشت یازیلارینا رغمن آتئر اوت اولاراق پادگان مقدس اوتون قورون نان یئری(اوجاق) دئمک اولموشدور؛امما قورولوش باخیمنان بیربیرلرینه اوخشارلیق لاری اولاراق (گان)سوزوجو اوخاریدا وورقلادیغیم کان(گان)سوزونون ثبوتو اولا بیلیر؛کن(کان)سوزجوگو گان کیمین تلفوظ اولوناندا(جان)سوزجوگونده چئویرمه له سی گوزدن قاچیماز اولور؛کان-گان-جان سوزجوکلری تان سوزجوگوینن یئر عوض ائله مه سیده دوزگون واریانت کیمین قبول ائله مک اولور؛بو هفته لیک من نن بو قدر ائلچی بی

باللی یؤوشوم

باللی یؤوشوم

ندن دانیشمیرسان ندن دینمیرسن

قایماقلی یؤوشوم باللی یؤوشوم

منی سال دیزینه لایلای دِء لایلای

داماقلی یؤوشوم حاللی یؤوشوم

داوا اول مرحم اول اورک چاتینا

مینک ایکیمیزده خیال آتینا

یوکسه لک سامایا گویون قاتینا

چاپاقلی یؤوشوم ناللی یؤوشوم

اوشقونو اوشونوم لالانی گئییم

بولاغین گوزون نن بیر دونه ائییم

دوغرول جامالینا باخدیقجا دئییم

یاناقلی یؤوشوم خاللی یؤوشوم

تاپیلماز اینجی اول ائلدن آختاریل

سئوگی بوتاسی اول عشقینه ساریل

یونوس اول دوغودان دان کیمی یاریل

شافاقلی یؤوشوم آللی یؤوشوم

تورک اول باخیشیندا بادام کیمی اول

عاغیللی ذکالی آدام کیمی اول

هئچ منه اوخشاما آتام کیمی اول

پاپاقلی یؤوشوم شاللی یؤوشوم

یار اولماق ایسته سن؛ گوله؛ گونده گل

قوشلار جیغالداشیب گولوشنده گل

گلین بزه ننده دئدیم سنده گل

داراقلی یؤوشوم یاللی یؤوشوم

قوشما زیروه سیدیر ائلچی بی بو داغ

خؤیراتیم موقدس بایاتیم اوجاغ

سنین له گرایلیم قانات آچاجاق

یاراقلی یؤوشوم قاللی یؤوشوم _______________________________________________________________________

*یؤوش:اسگی تورکوده قلم دئمک اولموشدور

هفته لیک ائتمولئوگییا درسلیکلریسمیز- ائلچی بی دن

2- هفته لیک ائتمولئوگییا درسلیکلریسمیز ائلچی بی دن

بای-بئی-بی

اوجور کو بیلیریک بای سوزو اسگی تورکوده وارری کاری حربیچی کیشی دئمک اولموشدور؛بای سوزجوگونون یارانما تاریخینا گلدیکده هابئله کنگر طایفالارینان(سومر)اونجه یاشامیش پروتورک طایفالارینا عاید اولونماغی نظره گلیر؛چونکو بای و بایلیق سوزجوگو پروتورک و اوزل لیک له تورک طایفالاری آراسیندا بیرینجی دونه تاختا قاپی اولونموش کند و شهر یاشامینی نین تملی نی قویماق دئمک اولموشدور؛مین ایلدن بری یازیلان کتابلاردا عکس اولون نان بای و بایلیق سوزونون ایضاحی نی وارری کاری کیشی لردن تشکیل اولونموش شهر اجتماعییت دئمک اولموشدور؛بیز بونو بیلیریک کی پرو تورک طایفالاری تاریخین دیب بوجاغیندا اجتماعی لشمیش خالق لار اولموشدورلار؛بیزیم تاریخاَ بای وبایلیق سوزوموز شهر آنلامیندا عرب سویلو و دیللی خالقلارین دیلینه آبادی(شهر)بلده کیمین دوشمودور؛اوزل لیک له عربلرین دیلینه آتا سوزو اولاراق ابوی(البابا)کیمین داخیل اولونموشدور؛نظره گلن سوز بودور کو البابا (بابا) سوزجوگو زامان گئدیشاتیندا ابوی فورماسینا گلیب چیخمیشدیر؛علاوه دن عرب سوزونده باب قاپی و شهرین گیریشی دئییه یئنه بیزیم بای سوزموزدن یارانمیشدیرکی دری دیللی لر اولدوغو کیمین بوگونده ایشله دیرلر؛چین نیلرین دیلینده بغ(بغپور)کیمین عکس اولونان بای سوزجوگو کیشی خایلاغینان اولان اولکه باشجیسینا دئییلمیش دیر؛دری و اوزل لیک تات دیللی و سویلو خالقلارین دلینه عایله باشجیسی اولاراق بابا کیمین داخیل اولموشدور؛چوخ سونرالار بابا سوزجوگو آوروپالیلارین دیلینهpater کیمین دوشه رک اون نان پاپ و پاپا سوزلری یارانمیشدیر؛ اسگی پروتورک:بای-کیشی-وارری کارری کیشی-الی آچیق کیشی-اولجامیش کیشی(جنگی غنیمتدن بارلانیب) وارری کارری اولموش کیشی تورکوده:بای –بئی-بَی-اجتماعیتده حورمتله قارشیلانان کیشی-طایفادا نغوذ صاحیبی اولان کیشی-وارری کارری و الی آچیق کیشی-بوگونده تورمنستان -قازاقستان دئییمینده بای اوزبک وخوراسان تورکجه سینده بئی(بئییک)و آزربایجان و دوغو آنا دولو تورکجه سینده بَی(بویوک)تلفوذ اولونور؛بایات ایلک چاغلاردان شهرلشمیش (بیات) تورک طایفالارین نان اَن مدنی بویلاردان اولموشدورلار؛ دری دیلینده:بابا-آتا و آتانین آتاسی آنلامیندا ایشله نیر تات منشالی خالقلارین دیلینده(تالیش)بَرز سوزوجوگو بوگون کو دری دیلینده ایشلک اولان بزرگ سوزجوگوده بو قایناغا باغلی دیر؛دری دیلینده بیک(آتا بیک)بو قوروپا عاید اولموشدور عرب دیللی و سویلو خالقلارین دیلینده البابا(ابوی)آتا آنلامینده یاخود بلده یئکه کند و شهر آنلامیندا عکس اولونموشدور؛ آوروپالیلارین دیلینه ایلکن پاپ و خاچ پرست لرین(مسیحی) دین خادیمی دئییه دوشموش و زامان گئدیشاتیندا پاپا حورمته لایق کیشی وآتا آنلامیندا اون نان یارانمیشدیر بوگون نری گورجو طایفالاری آراسیندا کیشی آدلارینین سونوندا گلن ویلی سوزجوگو بیزیم تورکوره ایشلدیگیمیز همان بَی لی سوزونون بیر نوع تلوفوذو دئمک اولور؛مثالیچین ساکاش ویلی و سایره نظره گلن کیمین بایرام(عید)سوزجوگو بیزیم بای سوزوموزونن ایلگیلی اولمالیدیر؛چونکو اسگی چاغلاردان قیش گون نرینی آرخادا قویان قارا خالقلار قیدا باخیمنان چتین نیکلر چکه رک دئییه وارری کارری آداملار کاسیب و یوخسول عایله لره ال توتماغینان یئنی زورمار گلمه موسومونه ایاق قویمالی اولاردیرلار؛بیز بیلیر کی بایرام کیمین عنعنه لر تاریخاَ اکین چیلیک ایشلرینن باغلی اولموشدور؛بایرام(عید نوروز) عنعنه سی بوگون نری اَن موباحیثه لی بحث لردن بیریسی اولاراق اولکه(ایران) داخیلی هراویماق اونو اوزونون کولشدیرمه گه چالیشیر؛حالبو کو بایرام کیمین سیراوی عنعنه لر ایلکن پروتورک طایفالاری آراسیندا یارانمیشدیرلار؛ اولا بیلسین کی دری دیلینده بهار سوزو بیزیم بایرام سوزوموزونن ایلگیلی اولسون؛بو سوزون ثبوتو بوگونده ایچیمیزده یاشایان باهارلی تورک طایفالاری دیرلار کی بلکه ده بایرام عنعنه سی نی یارادان تورک طایفا توره لرین نن اولسون نار؛اسگی پئرثووا(پارس) منشالی اویماق آراسیندا کیشی آدی اولاراق بهرام سوزو بیزیم بایرام سوزوموزون نن بیر قایناقدان اولماقلاری نظره گلیر؛بارینماق سوزوده بای سوزوینن ایلگیلی اولدوغو نظره گلیر؛تورکمن بویلاری آراسیندا بایکین سوزو واردیر کی گوزل و گویچک و خرما گوز کیمسه دئمکدیر؛بواونو گوزتریرکی بایات طایفالاری ظاهری گورونشلرینن چوخ گوزل و ساییلیب سئچلن نردن اولموشدورلار؛

ائلچی بی

عروض قایدا قانونو

عروض قایدا قانونو تاریخاَشعر اولچوسونده عروض دئدیگیمیز قایدا قانونو عرب دیلی و شعیریاتی اوسته یارانمیشدیر؛چونکو عربین دیلی تقطیع اوسته تلفوظااولدوغونا گوره شعیر اولچولرینی ده ساهمانا سالا بیلمیشدیرلر؛بیرینجی دونه تاریخداخلیل ابن فراهیدی آدلی بیر کیمسه بو اولچودن یارالاناراق اوزل لیک له عرب شعیریاتینی اولچویه سالا بیلمیشدیر؛سونرا کی یوز ایللیک لرده دری دیلینده شعیر یازار شاعیرلر عین اولچولردن بارلاناراق اوز اثرلرینی یازیب اولچویه سالا بیلمیشدیرلر؛چونکو دری دیلینین اوزونه مخصوص شعیر دیلی و اولچوسو اولمادان عرب دیلی قایدا قانون نارینان یارارلانا بیلمیشدیرلر؛ایکینجی سی بوکو دری لحجه سی عرب دیلی نین بیر قولو اولاراق دیل و تلفوظ قایدالاری بیر بیرلرینه اویقون اولدیغیچین آدی گئدن عروض اولچوسو اونلارین دیلینه جاوابده اولا بیلمیشدیر؛تاسوفله مین ایل کئچه رکدن تورک دیلینده یازیلان قصیده و غزل ژانری دیلیمیزین قایدا قانونونا ضید اولاراق یارانیب بیر اویدورما و چاشدیرما یاراتمالی اولموشدور؛چونکو تورکون دیلی هجا دیلی دیر؛تورک دیلینده بیر سوزجوگو چکیب اوزاتماق اولماز؛ چکیلیب آغیزدا اوینایلان سوزجوکلر تحیلی دیللره و اوزل لیک عرب دیلینه عاید دیر؛بونو دئمک ایسته ییرم کی تورک دیلینده عروض شعیری یازیلا بیلمز؛ممکوندور سووال وئرسه نیز مین ایل کئچه رکدن عزالدین حسن اوغلونان توتموشدور علی آغا واحیده ندن یازیلمیشدیر؛او سوالین جاوابی بودور کو آدی گئدن یازیچی و شاعیرلر داها دری و عرب سوزجوکلرین نن یارالاناراق اوز اثرلرینی یازیب یارادا بیلمیشدیر؛نیظامی کیمین تورک دیللی شاعیرلر دری و گاهدان عرب دیللرینده یازیب یاراتماق لاری اون نان تورو اولوردو کو عرب دیلی قالیب میللتین اولاراق اوز تاثیرینی قویماغا باشلاتمیشدیر؛بیز حداد عادیل کیمین بوگون نری اگر ایسته ییک اوز دیلمیزی اجنبی دیللردن تمیزله ییب چیلخا تورک دیلینده یازیب یاراداق اوندا نه فیضولی نین و و مسیحی نین دئمه گه سوزلری اولمایاجاقدیر؛ سیز بویوک فیضولی نین یارادیجی عالمینه باخاندا گوررسیز کی فیضولی اوز آنا دیلینی چاشدیراراق چالیشمیشدیر کی اوز هجا اوسته دانیشیلان آنا دیلینی عروض قایدا قانونا چئویرسین؛تاریخاَ تورک شعیریاتی هجا اوستونده یازیلیب یایلمیشدیر؛هجا دیلی پرو تورک و اوزل لیک تورک دیلینین قایدا قانونونا اویقون اولاراق مین ایللر قاتیندا داوام ائله مه لی اولموشدور؛سون سوزوم بودور بوگون هر تورک و اوزل لیک آزربایجان شاعیری قصیده و غزل یازماغا ایسته سه موطلق اونو هجا(ضربی)اولچوسو اوستونده یازمالی اولاجاقدیر؛یوخسا مین کئچه رکده اولدوغو یئنه دن سهوه یول وئرمه لی اولاجاییق؛بوگون تورک(آزربایجان)غزلی گئدیر کی اجنبی سوزلردن تمیزله نیب چیلخا آنا دیلینده یازیلسین؛منجه بوگون کو غزل و قصیده یازان آزربایجان شاعیری چالیشیر کی اوز شعیرلرینده اجنبی سوزلردن یارلانمادان اوز دیلینده یازیب یاراتمالی اولسون؛بورادا اورنگیچین کئچن گون نرده هجا یازدیغیم اوستونده یازدیغیم بیر غزلدن بیربیت گتیررک سیزلریچین اولچمک ایسته ییرم؛ دئدیم عومروم؛دئدی کی کئچمه ده گون گون نه دئییم 1دء-2دیم-3عوم-4روم-5دئ-6دی-7کی-8کئچ-9مه-10ده-11گون-12گون-13نه-14دِء-15یم دئدیم آخیر نه دئمک؛سویله دی دوشگون نه دئییم 1دء-2دیم-3آ-4خر-5نه-6دء-7مک-8سوی- 9له-10دی-11دوش-12گون- 13نه-14دء-15یم دئدیم عومروم؛دئدی کی کئچمه ده گون گون نه دئییم دئدیم آخیر نه دئمک؛سویله دی دوشگون نه دئییم

ارده بهشت گونه ............مقاله از ائلچی بی

در چند سال گذشته که جهت نوشتن کتاب اؤر اویماقلاری(اقوام اؤری) که نیازمند تحقیق بیشتر بودم؛به همین مناسبت علاقه مند شدم که از نزدیک ترین سایت باستانی محل سکونتم یعنی از منطقه باستانی ارده تالش بازدید بکنم؛این امر در تعطیلی آخر هفته گذشته نصیبم شد؛ابتداَ در مورد وجه تسمیه سکونتگاه ارده سری به گوگل زدم که شاید مطلبی در نزدیک واقعیت دست گیرم بشود؛متاسفانه مطلب قانع کننده دریافت نکردم؛همانطوریکه ائتمولوژیست ها و محقیقین تاریخ باستان میدانند کلمه اؤر(اَر)در تاریخ باستان محل تجمع مردمان(شهر)را می گفتند؛بطور مثال از زمانهای بسیار دور در زبان مردمان بومی(پروترک)اسامی شهرهایی همچون طوس-هرات و غزنه اؤر و مناطق آز اَربایجان سکونتگاه هایی همچون هور-هورادئز-هوراند و هرو ودر منطقه آغری داغی اردهان و در دامنه کوه سبلان اردبیل را یاد آور شد؛تبدیل شدن کلمه اؤر به معنی آبادی(شهر)در زبانهایی مردمان غیر پرو ترک یک روند طبیعی بوده است که جابجایی در واژه ها صورت گرفته است؛همانطوریکه اطلاع دارید حاشیه دریای خزر از جمله جنوب آن که یکی از زیستگاه های اولیه انسانها بوده است؛به این فکر افتادم که به دنبال اسامی این چنینی در منطقه باشم؛بعد از مطالعات بیشتر اسامی دومنطقه به عنوان شهر و آبادی دقت مرا بخود جلب کرد؛اولی شهر باستانی اردبیل و دومی نام شهرک ارده که در بین جاده خلخال پونل در دل جنگلهای تالش که تقریبا ناشناخته مانده است؛سفر دو روزه که به شهرک ارده داشتم منطقه جغرافیایی آنرا از دید گذرانیده و به این نتیجه رسیدم که این شهرک یکی از زیستگاه اولیه ی انسانها در ماقبل تاریخ بوده است؛چونکه شهرک باستانی در سراشیبی کوهی کم ارتفاع قرار گرفته است؛جالبتر اینکه این سراشیبی عموماَ آفتاب گیر بوده است چونکه ما میدانیم طوایف ماقبل تاریخ که خورشید پرست بوده اند عموماَ معبر وردی کهه(کند)به معنی زیستگاه زیر زمینی خودرا بطرف طلوع خورشید حفر کرده در آنجا زندگی میکردند؛به نظر میرسد که منطقه ارده بخاطر محصور بودن در میان دو کوه کم ارتفاع از نظر دفاعی بهترین نطقه برای مردمان باستان بوده است؛چونکه در موقع هجوم دشمن از بلندیهای کم ارتفاع به عنوان برج دیدبانی استفاده و در مواقع ضروری با آتش روشن کردن در بلندیها مردمان پیرامونی خودرا از خطرات احتمالی مطلع می کردند؛تاسف من در این سفر دو روزه این بوده که اطلاعاتی در مورد غارهای دست ساز در پیرامون شهرک ارده به دست نیاورم؛مطالبی که قبلاَ از مقابر باستانی شهرک ارده شنیده بودم در این سفر دو روزه علاقه مند بودم که توسط شهرک نشینان راه بلد از کهنه قبرستان آنجا دیدن نموده نوع و جهت تدفین مرده ها مطالعه بکنم؛تا جاییکه در سی چهل سال گذشته قاچاقچیان اشیاء عتیقه به قبرها دستبرد زده اند مردمان محل در این مورد خاص با تیم ما همکاری نکرده تصورشان بر این بود که ماهم به دنبال اشیاء عتیقه هستیم؛همانطوریکه در بالا ذکر کردم منطقه جغرافیایی که شهرک ارده در آنجا بنا شده است یکی از بکرترین جاهایی است که میتوان به قطب گردشگری منطقه تبدیل کرد؛تا جایی شهرک ارده در دل کوه و جنگل پرپشت کوه های تالش قرار گرفته است میتوان این شهرک را به عنوان شهرک تاریخی در سطح ملی و جهانی معرفی کرد؛پیشنهاد بنده این است که با ساختن اقامتگاه های کاه گلی سنتی میتوان تاریخ گذشته این مردمان را احیا و حفظ نمود؛در مواقع ضرور میتوان از این خانه های کاه گلی به عنوان موزه ی مردم شناسی غیره استفاده کرد؛به باور من کم توجهی که درصد سال گذشته در مورد خرده فرهنگهای منطقه شده است داشته های تاریخی فرهنگی این مردمان رو به فراموشی رفته اگر کمی هم غفلت بکنیم از بین خواهند رفت؛درست است که در نگاه اول نوع معماری ارده خودرا بروز نمیدهد ولی من میدانم که قوم تالش از عهد باستان مردمان نجیب و سخت کوشی بوده اندکه در هزاران سال گذشته خود و منطقه ی جغرافیایی که در آن زندگی کرده اندتوانسته اند خودرا با آب هوای آنجا خود را وفق بدهند؛مسئولین و علاقه مندان به تاریخ و مدنیت منطقه میتوانند در بالا دستی شهرک فعلی دل کوه را بصورت عرضی مسطح خانه های کاه گلی متناسب معماری منطقه احداث بکنند؛چونکه بالا دستی شهرک فعلی تقریبا کم درخت بوده جهت ساخت سازه های بومی بسیار مناسب میباشد؛از تپه های بالایی شهرک میتوان تل کابین هایی سیاحتی به ارتفاعات بالا کشید که برای جلب توریست بسیار کارساز خواهد بود؛ضمن جلوگیری از هدر رفت آبهای جاری شهرک میتوان حوضچه های در پایین دستی ایجاد کرد که برای تفریحات سالم مردمان منطقه و گردشگران مفید واقع خواهد شد؛پیشنهاد دیگری که دارم حداقل در مدارس استان همچون آذربایجان شمالی پایه درسی در زبان و ادبیات تالشی ایجاد نمود تا بچه های این مرز بوم با تاریخ و ادبیات و نوع پخت غذاها و پوشاک گذشتگان خود آشنایی پیدا کرده و زندگی خودرا بر روی داشته های تاریخی و فرهنگی خودرا پیش ببرند؛تا جاییکه من اطلاع دارم هیچ اثر نثر و نظمی در هزار سال گذشته از مردم نجیب منطقه به دست نیامده است؛در صورتی که از سلحشوری و وطن پروری تالشان در کتابهای جهان گردان و سیاحان سخن ها رفته است؛تالشان در پانصد ششصد سال گذشته با ترکان ساکن در حوالی کوه های تالش همگاری و همزیستی مسالمت آمیزی داشته اند؛همانطوریکه میدانیم خاندان صفوی از قدیم الایام با تالشان نسبت سببی داشته و شیخ صفی الدین اردبیلی داماد شیخ زاهد گیلانی بوده است؛همه گان واقف هستند که شیخ زاهد شخصیت با نفوذ در میان تالشان بوده است؛جنگجویان ظفرمند تالشی همواره در جهت تاسیس و پایداری حکومت علوی صفویان از جمله شاه اسماعیل جان فشانی کرده جنگ برادر کشی چالدران و شخصیت رستم کلاه چرمینه اوج این همکاری و همدلی بوده است؛به جوانان تالشی توصیه میکنم در این مورد خاص کتاب دوجلدی عارف دیهیم دار(تاجدار) اثر جیمز داون و ترجمه ذبیح اله منصوری را مطالعه بکنند؛درست که در پانصد سال گذشته اثر نثر و نظمی از تالش زبانان به دست ما نرسیده است؛اما باید اعتراف کرد که در پنجاه سال کتابهای ارزشمندی به زبان تالشی نوشته شده است؛در بین این کتابها میتوان به منظومه دل انگیز خندیله پشت فرامرز مسرور و تحقیقات و تالیفات دکتر علی عبدلی و جناب چنگیز شکوری در مورد کوچ نشینان تالش اشاره کرد؛امروزه قوم تالش در میان دیگر اقوام با نجواهای دل انگیز خواننده افسانه قسمت خانی و هادی حمیدی جایگاه خودرا باز یافته است؛من یقین دارم که در میان این کوه نشینان غیور زنان و مردانی پیدا میشوند که مستعد رشد و بالندگی باشند؛تا دیر نشده دلسوزین منطقه باید لله چوپانی تالشی را به عنوان پاسپورت این قوم در کتاب گینست یونسکو به ثبت رسانده تا آوای این ساز پرسوز ساز به گوش مردمان جهان برسانند؛کوتاه سخن اینکه به باور من از منطقه گردشگری ارده میتوان یک تالش کوچک ساخت و آنرا در سیمای تالش بزرگ به چهار گوشه دنیا معرفی کرد؛ختم کلامم را با دو بیتی که در وصف ارده سروده ام تقدیم شما نازنینان نموده و تا خوش بئش دیگر خداحافظی میکنم؛به درود در و کوه وچمن بنیان ارده همو رحمت همو باران ارده یقین دارم که تاریخ کهن را نهفته است در دل و دامان ارده 11/2/1402 ائلچی بی بندر انزلی

ائتمولوگییا درسلیکلریمیز ائلچی بی دن(قازاَرلر)آذری

اؤر اویماق لاری کتابینان ...................................................................... یازار:ائلچی بی ................................... بئشینجی بولوم:قافقاز اویغارلیغی اصلی موضویا کئچمه میشدن اونجه دئمه لییم کی داغلیق اراضی لری دوزنگاهلیق لارا رغمن باشی قارلی دومان نی اولدوغونو گوره هممشه انسان نار دقت مرکزینده اولموشدور؛ایکینجی سی انسان نارین باخیشندا باشی اوجا داغ طبیعتین بیر پارچاسی اولاراق هوندور لوک و اوجالیق رمزی کیمین قبول اولونوردو؛هر ندن اونمیلیسی اودور کو ایلکین انسان نار گونشین سیراوی اولاراق داغین دالینان چیخیب و باتماسینی گوره رک اونو رمزی معنادا قوتسال ساییردیرلار؛ااوچونجوسو بو کو انسان نار اَن اسگی چاغلاردان اوجالیقلاردان بیر یول نشانی کیمین استفاده ائله یردیرلر؛اوخاری بولوملرده ایضاح وئردیگیم کیمین گو.نشه تاپینان طایفالار گئت گئده داغلاری مقدس سانیب اونلارا آند ایچه رک سجده ائله ییردیرلر؛داها اونم نیسی بوکو انسان اوزونو تانییان نان یوکسک لیکلره سیغیناراق اوزونو و عایله سینی تهلوکه لردن آماندا ساخلایا بیلمیشدیر؛اوزل اولاراق بو قونودا قافقاز آدینی گتیریب تاریخین دیب بوجاغین نان انسان نارین یاشایش مسکن نری اولدوغون نان بیلگی وئرمک ایسته ییرم؛منیم چین هر ندن اونجه قاقفاز آدی و آنلامیدیر کی دونیالیق داغلار آراسیندا پرو تورک آدینی قورویوب بوگونه قدر ساخلامیشدیر؛چونکو من کئچمیش یازیلاریمدا ایضاح وئرمیشدیم کی دونیا اجتماعیتی نین قوروجولاری ایلکن داغلیق اراضی لرینده کی ماغارلارا سیغینماغینان اوزلرینی ایستی-سویوق و چول ییرتیجی حیوان نارینان قورویا بیلمیشدیرلر؛قاق سوزجوکو کو بیز بوگون نری اونو ایچی بوش داغ کیمین ایشله دیریک آتابابالاریمیز اونو اصل بینادان قاق و قاواق کیمین ایشلتمیشدیرلر؛آدی گئدن یوکسک لیکده بوگونده قاق و قاواق آدی و آنلامینی ساخلادیقدا معلوم اولور کو اَن اسگی چاغلاردان انسان نارین یاشادیقلاری اراضی اولموشدور؛گوردوگونوز کیمین قافقاز آدیدا ایلکن قاق اولاراق سونرالار قافقاز فورماسینا چئوریلمیشدیر؛بیز بونو بیلیریک کی اَن اسگی چاغلاردان طایفا توپلوملاری یاشادیقلاری اراضی و یوکسک لیکلرین نن تانینیردیرلار؛بونودا بیلیریک کی گونش پرست لیک اینانجیندا زاگرس -قافقاز –ساوالان- البرز-آغری-آلتای و آلپ کیمین یوکسک لیکلرین هنده ورینده یاشایان طایفا توپلوملاری اونلاری کعبه کیمین مقدس سانیب و اونلارا تاپیناردیرلار؛بس یئرسیز دئییل تاریخ بویو قافقاز بیر مرکز اولاراق اونون هنده ورینده یاشاییب اجتماعی له شن طایفا توپلوملاری اونا آد وئررک اوز آدلارینیدا اون نان آلمیشدیرلار؛من اوخاریدا کی یازیلاریمدا ایلکن اؤر اویماقلارینین عربستان آداسینان شمالا دوغرو حرکت گلمکلرین نن دانیشاراق زاگرس داغلارینان سونرا اورومو گول. تونقال کانالی, [۰۵/۰۲/۱۴۰۲ ۰۷:۱۰ ق.ظ] هنده ورینه گلمکلرین نن بیلگیلر وئرمیشدیم؛دئمیشدیم کی اورمو اجتماعی توپلومو آرتان نان اونلارین توره لری ایلکن گون چیخانا دوغرو حرکت ائله ییرک بیر بویلاری بوگون کو خزر دنیزینین جنوب حصه سین نن گون چیخانا و بیر بویلاری ایسه آدی گئدن دنیزین گون باتان حصه سینن بوگونکو قافقاز داغلارینا قدرگئدیب چیخمیشدیرلار؛مین ایللیکلر قاتیندا او اراضی لرده یئرله شن طایفا توپلوملارینین آدلاری ایلکن (قاق ارَلری)سونرالار (قاز اَرلری)(خزر)و آز اَرلری(آس اَرلری)کیمین تانیناراق طایفا توره لری آرتدیقجا شرقه دوغرو گئدیب و داها سونرالار قیرقیز و قازاق آدینان آدلاری تاریخا دوشموشدور؛قاز اَرلری(خزر) تاریخ بویو(آز اَرلری)(کاس اَری)و (اؤزاَرلری(اوزبک) کیمینده تانینمیشدیرلار؛آز ارلرین(خزر) بیر بویو زامان گئدیشاتیندا اؤز آتابابالارینان آییریلاراق بوگونکو ازبکستان اراضی لرینه قدر گئدیب چیخاراق اؤز ارلری آدینان یاشامالی اولموشدورلار؛علاوه دن آز اَرلری(خزر) بوگونکو بوتوی آذربایجان اراضی لری دئییه شمالی قافقازدان بوگونکو زاگرس داغلارینا -دوغو آنادولودان بوگونکو ایران دئییلن اولکه نین ری و اصفهان بولگه لرینه یاییلیب یاشامیشدیرلار؛تاریخی کئچیدی اولاراق آز ارلر کاس اَرلری(کاسپین)کیمینده تانیناراق اونلاری قالیقلاری سون واقتلارا قدر بوگونکو تالش یوکسک لیکلرینده یاشامیشدیرلار؛آز ارلرین (خزر)بیر بویو زامان گئدیشاتیندا باتییا دوغرو حرکت ائله دیکده آس اَرلری کیمین تانینمیشدیرلار؛داها سونرالار باتی دوغرو حرکته گلن آس اَرلری کئچمیش کنعان اراضی لرینه قدر گئدیب چیخمیشدیرلار؛غربه دوغرو گئدن آس اَرلری گئت گئده بشر تاریخیندا حل ائدیجی رول اویناراق یئنی بیر باشلانیش دورونویاراتمالی اولموشدور؛آس اَرلری سونرالار کوکسل دانیشیق دیللرینی ایتیره رک سام سویلو خالقلارینین دیللرینی اورگنمیشدیرلر؛زامان چرچیوه سینده یهود اینانجینی قبول ائله یین آس اَرلری قان(ژن) باخیمینان قافقاز پرو تورک طایفارینان بیر سویدان اولمودورلار؛سیز ابراهیم پیغبرین ائولادلارینین آدلارینا باخسانیز آس آق(اسحاق)و آس ایل(اسماعیل)آدلارینی گوررسینیز کی آس اونلارین آتا بابا طایفا آدلاری اولدوقدا قورونوب و ایل ده گونش قوتساللیغی نا(تانری) دئمیشدیرلر؛آس آغ(اسحاق)آدینی آنلامی بوگونکو دیلیمیزده آغ (آغا) و آس ایسه منصوب اولدوغو طایفا آدینا دئمک اولور؛اسماعیل آدی ایسه قوتسال اولاراق یئر گونشی آنلامینی داشییر؛زامان گئدیشاتیندا کیشی آدلاری اولاراق اسماعیل آدی ائل و آس(ائلیاس)آدلارینی نان اوز یئرلرینی عوضله مه گه باشلامیشدیرلار؛حالبو کو اسمایل و ائلیاس آدلارینین آنلامی عین بیر سوز دئمک اولور؛البته ائلیاس آدینی ائل یاش(یئراوزونده گونشی تمثیل ائله یین کیشی)آدی کیمینده قید ائله یین نر واردی؛قاباق کی یازیلاریمدا بوگونکو گونش دئدیگیمیز وارلیغا یاش دئمیشدیرلر؛ تونقال کانالی, [۰۵/۰۲/۱۴۰۲ ۰۷:۱۰ ق.ظ] قافقاز سوزو قاز اَر(خزر)طایفالارینین آدلارینان باغلی اولاراق اونلارین تاریخاَ یارادیقلاری مدنیت چوخ زنگین اولموشدور؛قاز اَر(خزر)اجتماعی توپلومو گونش پرست لیک اینانج تاثیر آلتیندا اوز مدنیتلرینی قورامالی اولموشدور؛بو سوزون ثبوتو اونلارین زامان گئدیشاتیندا یارادیقلاری قیزیل آلما حکایه سی وداها سونرالار حربی دسته لری اولاراق قیزیل اوردو تشکیلاتی اورنک گتیرمک اولار؛تاریخاَ قافقاز تورک و پرو تورک مدنیتلری دوغو ایلا باتی آراسیندا یاران نان تورک توپلوملارینین یارانماسیندا حل ائدیجی رولو اولموشدور؛بو اراضی جغرافی باخیمینان ال وئریشلی اقلیمه مالیک اولدوغو اوچون آدی گئدن طایفالار وارلی کارلی اولموشدورلار؛ ؛من کئچمیش یازیلاریمدا گونش پرست لیک اینانجیندا داغ قوتساللیغینان دانیشارکن بیلگیلر وئرمیشدیم؛قافقاز(قازاَر)(خزر)وارلیغی اورتایا گلرکن گونش مقدس لیگینن بویا بوی قاق(داغ) قوتساللیغیدا قاباریق شکیلده اوزونو بروزا وئرمیشدیر؛زامان گئدیشاتیندا قافقاز(قازاَر)(خزر)طایفا پرو تورک توره لری شاخه له نیب شرقه دوغرو گئدن قیرقیزلار - قازاقلار واؤزبکلر و باتییا دوغرو گئدن آز اَر(آس اَرلر)(کاس اَرلر)گاگاؤوزلار اؤز آتا بابالارینین مدنیتلرینی یایمالی اولموشدور؛قافقاز منشالی گاگاوز اویماقلاری بوگونکو مولداوا-اوکراینا-هابئله خارواتییا(کروواسی) اولکه لرینین اجتماعی ترکیبینده یاشاییرلار؛بیز بوگون نری اؤزبک سوزونو آنالیز ائله یینده قازاَر(خزر)سوزویین ایلگیلی اولدوغونو باشا دوشمه لی اولوروق؛اوخاریدا وورقولادیغیم کیمین قاز اَرلر(خزر) یئرلی کوتله اولاراق سونرالار آز آدینان جنوبا قدر اوز نفوذلارینی آرتیریب بو گونکو آذربایجان دئییلن بیر اولکه نین سینیر سرحددلرینی یاراتمالی اولموشدور؛چونکو بیز بیلیریک پرو تورک طایفالاری آراسیندا سوز دَییشیمی اولاراق قاز سوزجوگو آز سوزجوگوینن یئرلرینی عوضله یه بیلرلر؛اوخاریدا وورقولادیغیم کیمین زامان گئدیشاتیندا آز سوزجوکلری طایفا اولاراق (کاس)(کاز)(هاز)سوزجوکلریننده یئر عوضه له ییرک اوز وارلیغینی قورویوب ساخلایا بیلمیشدیر؛اورنگیچین آز طایفالارینا منصوب اولان چرکز(چیریک آز)سوزونو قید ائله مه لییم کی چیر و چریک اسگی تورکوده چئویک حربیچی دئییمی اولموشدور؛داها ماراقلیسی کیشی آدی اولاراق ماناس(مان آز)سوزجوگودور کو (مان)اسگی تورک طایفالار ی آراسیندا تکین(مثل)(مانند)آز ایسه کیشی نین منصوب اولدوغو طایفانین آدی اولموشدور؛ایکینجی سی آز سوزجوگونون هازار سوزجوگونه چئویرلمه سیدیر کی بوگونده آذربایجان تورکجه سینده چوخلو سایدا کیشی آدلاری اولاراق اوز وارلیغینا داوام ائله مکده دیر؛بیزیم بوگونده آذربایجان تورک اجتماعیتینده چوخلو سایدا هازار کیمین کیشی آدلاری اولاراق راست گله بیلیریک؛؛داها اونم نیسی بوگونکو افغانستانین شمال بولگه سی دئییه شیعه مسلکینی داشییان هزاره اویماقلارینین آدلارینی چکه بیله ریک کی صفوی لردورون نن اورایا سورگون اولدوقلاری نظره گلیر؛ http://agbulud.arzublog.com/tagپروفسور فریدون آغاسی https://www.radiofarda.com/

-(elçi bayi)Çanqil sozlugu

Kitabin Adi: Çanqil sozlugu Toplayib yazan: behbud muradi(elÇi bayi) Safada 1148 Ustunda yazilan dayari 700000tuman Turk tarix va adbiyat sahasinda Çalişan nariçin dayrli bir asardir Gordugunuz bu sozluk elçi bayin 35 çalişmasi arafasinda tolanib yazilmişdir Çanqil sozlugu iki il keçarakdə əliriza əqaqi va yas baxşayiş matbasinin başcisi va Məryam xanim fəllah va ali Ahmadi(vulqan)yardimnarinan çapina hazirliq işlari aparilib keçan aylarda işiq uzu gormuşdu Bu əsər azarbaycan türcasini organmak istiyannriçin faydali əsər sayilir Yayin evi qum səfaiya(begdeli)igirmi yedinci kucə bina 143 yas bəxşayiş mətbasi 025/37737583 ənzali limani sadiqiya şəharcigi fərhangiyan məhlləsi xalxal otubani daftare çap va naşr behbud(elçi bayi)09391601162 vatsap va telgiram baglana bilasi numurə kitabi istəyənnr bu telfun umrələrinə zang açib post vəsiləsinn əldə eləya bilərlər09111868523

چانقیل سوزلوگو(فرهنگ بهبود)Çanqil sozlugu

نام اثر:چانقیل(فرهنگ بهبود)

گرد آورنده:بهبود مرادی(ائلچی بی)

اندازه:وزیری با جلد گالینگوردر 1148صفحه

قیمت پشت جلد 700000تومان برای محقیقینی که در حوزه تاریخ و ادبیات ترک فعالیت دارند تخفیف ویژه داده میشود

این اثر ارزشمند حاصل تلاش 35 ساله ی جناب ائلچی بی بوده که بعداز 2سال تلاش تیم اجرایی اخیراَ توسط انتشارات یاس بخشایش با همکاری علیرضا عقیقی ومدیرانتشارات یاس بخشایش خانم نرگس سید موسوی و خانم مریم فلاح و علی احمدی(ولقان)چاپ رسیده روانه بازارشده است چانقیل(فرهنگ بهبود) در ترکی آذربایجانی با الفبای عرب و لاتین معادل سازی شده است در این کتاب کلمات بصورت ترکی به ترکی و فارسی توضیح داده شده است این اثر بهترین راهنما برای کسانی که به دنبال یاد گیری زبان ترکی آذربایجانی هستند میباشد علاقه مندان میتوانند ضمن تماس با شماره تلفن های قید شده کتاب فوق را بصورت پستی دریافت نمایند مرکز پخش:قم صفائیه کوچه 27(بیگدلی)پلاک143تلفن تماس[phone] بندر انزلی:شهرک صادقیه اتوبان خلخال روبروی خانه های فرهنگیان دفتر چاپ و نشر بهبود(ائلچی بی)09111868523—09391601162تلگرام و واتساب

Kitabin Adi: Çanqil sozlugu

Toplayib yazan: behbud muradi(elÇi bayi) Safada 1148

Ustunda yazilan dayari 700000tuman

Turk tarix va adbiyat sahasinda Çalişan nariçin dayrli bir asardir Gordugunuz bu sozluk elçi bayin 35 çalişmasi arafasinda tolanib yazilmişdir Çanqil sozlugu iki il keçarakdə əliriza əqaqi va yas baxşayiş matbasinin başcisi va Məryam xanim fəllah va ali Ahmadi(vulqan)yardimnarinan çapina hazirliq işlari aparilib keçan aylarda işiq uzu gormuşdu Bu əsər azarbaycan türcasini organmak istiyannriçin faydali əsər sayilir Yayin evi qum səfaiya(begdeli)igirmi yedinci kucə bina 143 yas bəxşayiş mətbasi 025/37737583 ənzali limani sadiqiya şəharcigi fərhangiyan məhlləsi xalxal otubani daftare çap va naşr behbud(elçi bayi)09391601162 vatsap va telgiram baglana bilasi numurə kitabi istəyənnr bu telfun umrələrinə zang açib post vəsiləsinn əldə eləya bilərlər09111868523

تورکیه اورفا زیلزیله سینه یازدیم

یئنه جان تورکیه میز؛وای یئنه ماتم یئنه قم

بو نه دئپرم؛بو نه آغری؛بو نه زیلبم؛بو نه قم

بو نه های کویدو دوشوب هاممی قاچیر بیر طرفه

چوخالیر سانکی اولن نر سایی هردم بو نه قم

اورفانین باغرینی چاتدادمیش اولومجول بو سحر

تانمیر دهشت اوزون نن اوزون حلبم؟بو نه قم

گویه اوچدوقجا قانات قاننی گویرچین دئدیم آخ

اوزاق اولسون قانا باتدی یئنه اولکم بو نه قم

سس اوجالدیقجا قولاقلار ایاغ اولدو یئریدی

اولونا چاره ییخیلمیشلارا بلکم بو نه قم

گوی اوزون نن یئره داش یاغسا دئییردیم یئری وار

یئره باخ هردن اولور دئو کیمی سرسم بو نه قم

ائلچی بی حوزونوله اوز توتدو گونئی دن باتییا

دوشدو تبریزده دئدیم؛آییری محرم بونه قم