هفته لیک ائتمولوگییا درسلیگیمیز(ائلچی بی)دن بو هفته نین درسلیگی سس و سوز آنلامی و ایضاحی اولاجاقدیر قاباق کی یازیلاریمدا دئمیشدیم اسکی کؤکسل (تورک وپرو تورک)دانیشیلان دیللرده سوزجوکلر منفی و موثبت اولاراق جوت یارانمیشدیر؛بوگون کؤکسل(تورک) دیللره عاید ائتمولوگییا اوزره آختاراشین نار هرسوزجوگون هانسی دیللره عاید اولدوغونو بیلمک ایسته سه لر جوت اولاراق ایلکن آختاردیق لاری حرفلرین منفی و موثبتینی تاپمالی اولاجاقدیرلار؛بئله اولان حالدا امین نیگینن الده ائله ییب اوستونده ایشله دیگی سوزجوکلرین هانسی دیللره عاید اولدوغونو باشا دوشمه لی اولاجاقدیر؛مثالیچین آلقیش سوزجوگونو دوعا آنلامیندا آغیزلارینا گتیریب و یاخود یازماق ایسته سه لر اونون عکسین آنلامی اولاراق قارقیش سوزجوگونو ناله نفرین آنلامیندا تاپمالی اولاجاقلار؛یاخود (گور)باخیب گوره بیلمک آنلامیندا- عکسینه (کور)گوره بیلمه مک آنلامیندا ویئنیش یوققوش اوزو آشاغی و اوزو اوخاری آنلاملاریندا گتیریب آراشدیرمالی اولاجاقلار؛بوگونکو درسلیگیمیزده باشلیجا گوتوردوموز (سس) های کوی و چیخیر باغیر آنلامیندا (سوز) آستاجا دانیشیب وسیجیرراما(موزون)دانیشماق گوجونه مالیک اولماق آنلامیندا سوزجوکلری اوستونده دِء دانیشیغیمیز اولاجاقدیر؛سس سوزونون دوزوگون آنلامی انسانین چیخاردیغی یاخود طبیعتدن گلن سسلر دئمک اولور؛اَن اسکی چاغلاردان کی انسان نار سیجیرراما(موزون)دانیشماق گوجونه مالیک اولمامیشدیرلار تکجه قیشقیر باغیر سالماغینان نه دئمکلرینی و ایسته مکلرینی آنلاتا بیلمیشدیرلر؛یاخود طبیعتدن گلن سس لری یانسییلاراق ناموزون سس لر چیخارتمالی اولموشدورلار؛بیزیم بوگونکو دِء دانیشیغیزدا طبیعتدن گلن سسلر اولاراق شاققیلتی سسی -گورولتو سسی -وایخیرتی سسی و کشنه مک سسلری کیمین واریانتلاریمیز واردیر کی ایلکن سسین نه آنلامدا اولدوغونا آیدین نیق گتیریر؛کؤکسل دانیشیلان(تورک و پرو تورک)دیللرین گوجو و قایدا قانون اوزرینده قورولماسی ائله جه ده ایلکن طبیعتدن آلینان سس لرین تاثیر آلتیندا اولموشدور؛ایلک توپلوم ناردا دوشونجه لی انسان نان حیوانین فرقی تکجه انسانین یانسیلاماق گوجونه مالیک اولماسی اولموشدورکو حیوان نار اونو باجارا بیلمه میشدیرلر؛(س)سوزونون یارانما تاریخینا گلدیکده ایلکن اینانج ماهیتی داشییان(ش)حرفی تاثیرآلتیندان یارانماغی احتمال اولونور؛بونو دئمه لییم کی (ش)حرفی اوز یارانیشیندا اینانج ماهییتی داشییان حرفلردن بیریسی اولموشدور؛ایلکن آتما آتما دانیشیلان و داها سونرالار کؤکسل دانیشیلان دیللرین ایلک باشلانیشیندا گلن (ش)سوزجوگونن (س)حرفی یارانمالی اولموشدور؛قاباق کی یازیلاریمدا دئمیشدیم کی ایلکن کؤکسل دانیشان طایفالارین بیر بویو گونش وارلیغینا شئ و شئید دئییه آنلاتمالی اولموشدورلار؛گونش وارلیغینا دئییلن (شئ و شئید)سوزجوگو اینانج ماهیتی داشیدیغینا گوره انسان نارین گونده لیک ایشلتدیگی سوزجوکلردن اَن باشلیجاسی اولموشدور؛دئمک ایسته ییرم کی بوگونکو سس ایشلتدیگیمیز تئرمین ایلکن شئی اولمالیدیرکی سونرالار س حرفینن یئر عوضله مه لی اولموشدور؛ایکینجی س حرفینی آدی گئدن دیلین قایدا قانونو اوزرینده اونا یاپشدیراراق نه دئییه بیلجکلرینه شرایط یاراتمالی اولموشدورلار؛زامان گئدیشاتیندا سس حرفینین عکسی اولاراق سوس(دانیشماماق)حرفی یارانمالی اولموشدور؛احتمال اولون نان واریانت بودور کو کؤکسل دانیشیلان دیللردن سام سویلو خالقلار گئدن (ش)سوزجوگو(س)کیمین صادالانیب علاوه دن کؤکسل دانیشان خالقلارین دیللرینه قایتمالی اولموشدور؛بیر احتمالدا بودور کو (َش)حرفی مین ایل لیکلر قاتیندا کوکسل دانیشان خالقلارین دیللرینده دولانان کیمین (ُس)اون نان یارانمالی اولموشدور؛بیز بوگون نری تات سویلو خالقلارین دیللرینده (ایشتاو)سوزونو ائشیتمک و دری دیللی لرین دِء دانیشیقلاریندا شنیدن سوزجوکلرینی ثبوت کیمین گتیره بیله ریک؛بیزیم گونده لیک ایشلتدیگیمیز ائشیتمک حرفی تات دارین دیلینه (ایشتاو)کیمین کیمین دوشموشدور؛اسکی یازیلان ایضاحلی لوغت درده او جمله دن کئچن واقتلار چاپ دان چیخمیش(بررسی تطبیقی تحلیلی ائتمولوژیک کلیه لغات زبان سومرب با ترکی)یازار رحیم بقال(آغ بایراق)ین کتابینین 1024جو صفحه سینده عکس اولونان شئ و شا سوزجوکلرینی گوروروکو(آلقیش)دوعا آنلامیندا گتیریلمیشدیر؛بیز بیلیریک کی یارانیشدا دوعا ائله مک گوجو تکجه انسان نارین پایینا دوشمه لی اولور؛کاشقارلی ماحمودون لوغت الترک اثرینده عین حرفین و آنلامینی تصلیق له رک 527جی صفحه سینده شئی سوزونوآلقیش(دعا)آنلامیندا عکس اولونموشدور؛اسکی دیلیمیزده ایشلک اولان شاو سوزو واردیر کی ایلکن های کویو سالماق آنلامیندا گله رک داها سونرالار دوعا سانا ائله مک کیمین قید اولونموشدور؛بیز تاریخاَ (ش)حرفینن باشلانان سوزجوکلره باخاندا شاه سوزوینن شامان سوزونون عین قایناقدان اولدوقلارینی باشال دوشمه لی اولوروق؛بونو دئمک ایسته ییرم کی شاو ایلکن های کوی و سونرالار دعا آنلامیندا ایشله نرک زامان گئدیشاتیندا اون نان چاو و چؤو حرف لری یارانمالی اولموشدورلار کو اونلاردا های کوی و چیخیر باغیر آنلامی داشییرلار؛کوکسل دانیشان خالقلارین دیلینده(ش)حرفینن(چ)حرفینین یئر عوض ائله مک لری طبیعی اولاراق باش وئره بیلرلر؛مین ایللیکلر قاتیندا ایشله دیلن شاو سوزونن (ساو)سوزجوگو یارانیرکی اودا قیشقیر باغیر و های کوی سالماق آنلامیندا اولموشدور؛داها سونرالار ساو سوزونن سیجیرراما دانیشا بیلمک قابلییتی آنلامیندا(سایا)تئرمینی یارانمیشدیر؛سایا سوزونون دوزگون آنلامی سیجیرراما(موزون)دانیشا بیلمک گوجونه مالیک اولان کیمسه(شامان)دئمک اولور؛علاوه دن ساو سوزوموزده ساواشماق سوزجوگو یارانمیشدیرکی اونوندا دوزگون آنلامی حریفین قاباغیندا سوزونن چیخیش ائله ییب هده له ییجی سوزلری دئییه بیلمک گوجونه مالیک اولان کیمسه دئمک اولور؛نهایت کی آددارینی صادالیغیم سوزجوکلردن(سوز)حرفی و آنلامی یارانمالی اولور؛سوز حرفی نین دوزگون آنلامینا گلدیکده آستاجا دانیشیب نه دئمه گینی چاتدیرماق گوجونه مالیک اولان کیمسه دئمک اولور؛اَن اسکی چاغلاردان کؤک.سل دانیشان خالقلاری آراسیندا سوز وارلیغی قوتسال اولاراق اونا حورمتله یاشامالی اولموشدورلار؛بیزده بیر دئییم واردیر کی دئییر(سن منیم سوزومو یئره سالدین)بو دئییم نن بللی اولورکو آتابابالاریمیز سوز وارلیغینا حورمتله یاناشاراق اونون حاق طرفینن ایلهام اولدوغونو باشا دوشورموشلر؛او سببدن دیرکی بویوک فیضولی واقدیکان یازیدیغی قزللرین بیرینده دئییر (خازن گنجینه ی اسرار دیرهر دم چکر رشته ی اظهاره مین –مین گوهر اسرار سوز) تاریخاَ گونش پرست آتابابالاریمیز یاراتدیقلاری (شاو) سوزجوگو های کوی و چیغیر باغیر آنلامیندا عربلرین دیلینه شایعه و شعار شؤو و شیون کیمین و شُکر سوزجوگوایسه حمد ثنا(دعا)آنلامیندا گئده رک بوگونده دوام ائله مک ده دیر؛منجه شعر سوزوده بو قایناغا باغلی اولان تئرمین نردن بیریسی اولمالیدیر؛گونش پرست لیک اینانجیندا یارادیلان شاو سوزونون بیر آنلامیندا قوتسال (مبارک و خجسته)دئمک اولور؛ ایضاح: سون اولاراق گونش پرست کوکسل دانیشان خالقلارینین دیلینده(ش)سوزجوگوینن باشلانان تئرمین نر نظر سالیریق کی داها سونرالار قونشولوقلاریندا یاشادیغی خالقلارا او جمله عربلره و تاتدارا و داها سونرالار دری دیللی لره اوتورمه لی اولموشدورلار 1-شئ Şeyو شئید Şeyd تاریخاَ آتما آتما وسونرالار کؤکسل دانیشان خالقلار گونش وارلیغینا دئمیشدیرلر؛ 2-شئی Şeyو شا Şa سوزجوکلری کان آورلارین(سومئر)دیلینه دوعا و آلقیش آنلامیندا عکس اولونموشدور؛ 3-شاوŞav-گونش پرست لیک اینانجیندا دوعا سانا ائله مک آنلامیندا گلدیکده بیر آنلامیندا قوتسال(مبارک و خجسته)دئمک اولموشدور؛اوخاریدا وورقولادیغیم کیمین شاو سوزجوگو زامان گئدیشاتیندا دیلمیزه چاو و چؤو های و شایعه آنلامیندا یئر عوضله یرک سونرالار شاو سوزون نن شان(شن)شاد کیمین سوزجوکلرده یارانمالی اولموشدورلار؛بیزیم دیلیمیزده چؤو کیمین ایشله نن سوز واقدیکان عرب دیلینه شؤو و شیون کیمین دوشوموشدور؛بوگونده دیلیمیزده ایشلک اولان(شاربوراخماق)سوزو واردیر شایعه ائله مک آنلامیندادیر 4-شاشا- Şa Şa اسکی ایضاحلی لوغتدرده آلیشدیریجی ماده اولاراق(کبریت)دئمک اولموشدور کو ایلک گورونوشونده(شئ و شئید)گونش ایستی لیگینی و اؤت(آتش)قاپماق اوزلرینی گوزترمه لی اولور؛ 5-شاش ŞaŞ (تعجب)شاشماق هیجان ناماق-قورخماق-تعجب ائله مک؛اسکی چاغلاردان گونش وارلیغینا تعجوب گوز ایله باخان نارین یاراتدیق لاری سوزجوکلردن بیریسی اولموشدور؛یاخود گونش توتدوغون نو گوروب تعجبوبله قورخماق دئمک اولور؛اولسون بوگون کو آنلامدا اونو چاشماق کیمین ده ایشله دیریک 6-شامان Şaman- گونش پرست خالقلارین نان اولان دین خادیمی؛چالقیچی-سئحیرباز-سایاچی؛ شاما ن باباŞamanbaba -شاعیر-سئحیرباز-گونش پرست لیگینن باغلی اینانجی تبلیغ ائله یین دین خادیمی 7-شام آغاجی- بیرنوع تئز آلیشان آردوج آغاجی دئمک اولور کؤکسل دانیشان طایفالار اونون بیر نوعونا پیرآغاجی)(دیلک آغاجی)(عومور آغاجی)دا دئمیشدیرلر 8-شان Şan(شن)شاققراق سئوینج آنلامیندا آدی گئدن سوزجوکلر یارانمالی اولموشدولار؛ 9-شاه Şahسوزودور کو اوخاریدا وورقولادیغیم ایلکن یارانمیش شئی و شئید سوزلرینین ایلگیلی اولموشدور؛ شاه سوزونون دوزگون آنلامی یئر اوزونده گونش مقدس لیگینه چاتان قوتسال کیشی یاخود شامانا تای کیشی دئمک اولور؛بیز بیلیریک اسکی چاغلاردان اولکه باشجیلاری گوونج اولاراق اوز آددارینی خالقین اینانجی لارینان گوتورمه لی اولوردولار؛ 10- شنگ Şəngسوزوموزدور کو شاد و شان شاققراق و سئوینج دئمک اولور؛بیر نوع تئز آلیشقان اولان آردوج آغاجینا دئمیشدیرلر 11-شوکور Şukurسوزو بیر نوع چتر دئمک اولموشدور اسکی دورولردن گونش قاباغیندا اوتوروب یاخود چیخیش ائله یین شاهلارین و سرکرده لرین و اوزل لیکله شامان نار باشلاری اوسته ساخلایاردیرلار؛ 12-شولنŞolən(قوناق لیق)(ضیافت) سوزوموز واردیر کی گونش پرست لیک اینانجیندا قوتسال داغین اته گینه ییغاشاراق تونقال قالاییب اونون حاققیندا دوعالار اوخوماق شرط ایله شادییانه لیک ائله مک دئمک اولور؛شیلان سوزگوده آدی گئدن توپلانتی دا پییشریلن یئمک اولوردو؛بیزیم شولن ایشلتدیگیمیز سوز عرب دیلینه شلوغ کیمین دوشه رک بوگونده ایشله دیرلر؛ 13-شومار Şumarسوزوموز واردیر کی ییغیناجاغیچین ال وئریلیشی اولان دوزنگاهلیق دئمک اولور 14-شیبان کیشی آدی اولاراق گونش قات و یئر اوزونده گونش مقدس لیگینی داشییان کیشی سرکرده سی دئمک اولور 15-شیبکه Şibkəسَؤیکه Şoykə سوزموز واردیر اوزاقدان پارلایان مئتال نوعو دئمک اولورکو اونو بایراق کیمین استفاده ائله ییردیرلر؛شیشه سوزوده او سیرا یارانمیش سوزجوکلردن حئساب اولونور؛ 16-شیطان Şeytan سوزده واردیر کی واقدیکان عرب دیلینه گئده رک گونش پرست لیک اینانجیندا بیزیم (آل آروادی)رولونو اوینامیشدیر؛مانقول دیلینده اونا شئتگر(چئتگر)دئمیشدیرلرکی چوخ احتمال کی بیز چت سوزونو اون نان آلاراق سرت و برک آنلامناریندا ایشله دیریک؛ شیشمکŞimŞak:بولوت شاخماسی دئمک اولورکو اودا گون ایشیغینی و اوتو(|آتش)وارلیغینی تمثیل ائله یین حرفلریمیزدن بیریدیر 17-شارق Şariqشیبکه؛سوزو واردیر عربجه گونش ایشیغی و داها ایشیغی عکس ائتدیرن مئتال زاد پارچاسی اولموشدور ایضاح وئرمه لییم کی عرب -تات -تاتجیک دیللرینده(ش)سوزجوکلرینن باشلان نان حرفلر بوتویلوکده گونش پرست کؤکسل دیللی خالقلاردان آلیناراق آدی گئدن خالقلارین دیلینه داخیل اولموشدور؛صوت و صدا تئرمین نری عرب سوزلوکلری اولاراق بیزیم سس سوز تئرمین نریمیزینن بیر قایناقدان اولمالیدیرلار؛ ___________________________________ قایناق :بررسی تطبیقی تحلیلی ائتولوژیک کلیه لغات زبان سومری با ترکی)یازار:رحیم بقال(آغ بایراق) دیوان لغت الترک محود کاشقری(کوچورن محمد زاده صدیق) آذربایجان خالقی نین سوی کوکونو دوشونرک(یازار میرعلی سید اوف)کوچورن رحیم شاوالی فرهنگ فارسی معین(یازار محمد معین) چانقیل سوزلوگو(فرهنگ بهبود)یازار ائلچی بی محمد فیضولی نین تورکجه دیوانی