خانیم ننه پوئماسی ائلچی بی دن
خانیم ننه پوئماسی یازار:ائلچی بی اؤن سوز: چوخدان فیکیرلشدیرم کی ایگیرمینجی یوز ایللیگین ادبی موعجزه سایلان اوستاد شهریان حیدر بابایا سالام پوئماسینه علاوه دن باخیش کئچیریم؛من دئییردیم آدی گئدن پوئما اوستاد شهریارین یارادیجی عالمینده تایسیز و تکرار اولونمایان اثرلرین نن بیری سایلیر؛ادبی باخیمینان بو منظومه اوستادین فارسجا و تورکجه یازدیغی شعیرلره رغمن شاه اثری وورقولاساق هئچ ده یانیلمامیشیق؛اوستادین حیدربابایا سالام پوئماسی دوزدورکو روایی شعیرلر بولومونه عاید اولور؛امما آدی گئدن پوئمادا گاهدان شاعیرین خیال آتی جولان ائله ییرکن اوخوجونوندا ایچ اوزونو چالخالایاراق فارسلار دئمیشکن قلیانا گتیریر؛بیز حیدربابایا سالام پوئماسینین اینجه لیک لرینیه واریب قالارقی اثر اولدوغونو تکجه تورک و اوزللیک له آذربایجان خالقی نین دوپ دولو مدنییتینن قایناقلاندیغینی گوز اونونه گتیریریک؛اوستاد شهریار بو پوئمادا آنا دیلی نین چیخارینی و شیفاهی ادبیاتیمیزین اینجه لیک لرینی شعیر دیلی نن سویله ییب بیر دونه کیم لیگیمیزی دونیایا چاتدیرمالی اولموشدور؛شهریار اوز باجاریغی و شاعیرلیک تجروبه سینن (حیدربابا)سوزجوگونو پوئماسینا باشلیق سئچیب و شعیر سیرالاریندا تکرار گتیرمه گینن اوخوجودادا روحانی حال هاوا یاراتمالی اولوردو؛سیز تصور ائله یین(حیدربابا)سوزوجوگونون یئرینه یاشادیغی کند آدینی خشکناب سوزجوگونو تکراراً گتیرسئیدی منجه اوخوجونون ماراغینا سبب اولمازیدی؛الله؛حیدر-حلمه-عرب منشالی سوزجوکلر اولماقلارینا باخمایاراق هر کیمسه آدی گئدن سوزجوکلری آغزینا گتیرنده اوزون نن آسیلی اولمایاران ایچ عالمینده بیر کؤورکلیک یارانیر؛شهریار دئمک اولارکی اوز دورونون ائولادی اولاراق ایگیرمینجی یوز ایللیگده تورک خالقینین و خصوصی له آذربایجان خالقی نین دیل و مدنییتینی دوزگون عکس ائتدیرن نادر شاعیردیر کی تاریخ و عنعنه لریمیزی شعیر دیلینده بیان ائده بیلمیشدیر؛اوستاد بو ایشه ال وورماغینان تاریخ و ادبیاتیمیزدا یئنی بیر صحیفه آچمیشدیر؛او جهتدن دیر کی حیدربایایا سالام پوئماسی آز بیر زامان کسیگی دئییه آذربایجان ادبیاتیندا بیر مکتبه چئویریلمیشدیر؛شهریاردان سونرا گلن آذربایجان(تورک)دیللی شاعیرلرین یوزه دوغسانی آدی گئدن پوئمانین تاثیر آلتیندا اوخشار اثرلر یازیب هله ده یاراتماقدادیرلار؛حیدربابایا سالام پوئماسی دونیالیق ادبی اثرلرین ایچینده نادر اثرلریندندیر کی هئچ اولماسا ایکی یوزه یاخین دونیانین قاباقجیل دیللرینه ترجمه اولونوب یاخود اونون تاثیر آلتیندا اوخشار اثرلر یارانمیشدیر؛یوخاریدا وورقولادیغیم کیمین شهریارین حیدربابایا سالام پوئماسی اولکه داخیلی و اولکه میزدن کانار تورک شاعیرلرینین دققتینی اوزونه جلب ائله مه گینن گئت گئده بیر مکتبه چئوریلمیشدیر؛بیلگن دوسلارین دئدیگینه اولکه داخیلی اوچ یوزه یاخین آدی گئدن پوئمایا نظیره لر یازیلیب ادبی خزینه میزه علاوه اولونموشدور؛؛حیدربابایا سالام پوئماسی شاعیر و یازیچیلاردان علاوه فولکلور باخیمنان تحقیقاتچیلاریندا دیققتینی اوزونه جلب ائله ییبدیر؛چونکو آدی گئدن پوئمانین سیرالاریندا گلن دب توره میز چوخ ییغیجام شکلینده یئر آلمیشدیر؛شهریار اوز شعیرینده بیر دونه آذربایجانین شفاهی ادبیاتینا موراجیعه ائله ییرک بئله سیرالار دوزموشدور 20 قارى ننه گئجه ناغيل دئييَنده کوْلک قالخيب ، قاپ-باجانى دؤيَنده قورد کئچينين شنگوْلوْسون يينده من قاييديب ، بيرده اوشاق اوْلايديم بير گوْل آچيب ، اوْن نان سوْرا سوْلايديم اوستا بو سیرالاری دوزمه گینن گله جک توره لریمیزیچین ویکی پئدییا رولونو اویناماغا چالیشمیشدیر؛یوز ایللیک لر قاتیندا آذربایجانین هر بیرکندینی اویغارلیق بئشیگی آدلاندیرساق داها یئرینه دوشر؛چونکو اوستاد شهریار تبریز کیمین کولتورل شهرده دوغولوب و اوشاقلیق چاغلارینین آز حیصه سینی خشکناب کندینده کئچیرتمیشدیر؛کند یاشایشی اوستادین اوز کئچمیشینه کوکلنمه سینده آغیر رول اوینامیشدیر؛بیز حیدربابا پوئماسیندا کند ساکین نی شخصیتلره باخاندا اونلارین روحوندا دورولوق؛اینانجلاریندا صافلیق؛دویغولاریندا میرتجیللیق؛قیز وگلین نرینده صداقت؛گورورک؛من دئییردیم محمد حسین بحجت ننه قیزین گؤزلیگینی؛رخشنده نین شیرین دانیشیغینی؛میر مصطفا دایی نین ذکاسینی؛مجدالساداتین اوزو گولرلیگینی؛میر صالحین دلی سؤولوغونو؛عمیسی قیزی فضّه خانیمین اوگودونو؛یاخین نان آلیب گؤتورمه سئیدی بلکه ده شهریار اولمازیدی؛شهریاردا هر بیر قلمداش کیمین حیدربابا . گئجه دورنا گئچنده کوْراوْغلونون گؤزو قارا سئچنده قیر آتینى مینیب ، کسیب ، بیچنده منده بوردان تئز مطلبه چاتمارام ایواز گلیب ، چاتماییجا یاتمارام بئله سیرالاری دوزونده اوزوده آدی گئدن قوچاقلارین بیرینه دونوب تئز مطلبه چاتارام دئییه سوز کوهلنه نینی یوردوتمه گه چالیشمیشدیر؛ شهریارین آدی گئدن پوئماسی تکجه تورک دیللی اولکه لرده یوخ بلکه ده باشقا دیللی خالقلارین دیققتینی چکمیشدیر؛من اوز شخصی حیاتیم دئییه فارس و گیلک دیللی کیمسه لرینن قارشیلاشیب شاعیر اولدوغومو باشا دوشنده اونلار حیدربابا پوئماسینا موراجیعه ائله ییرک؛ حیدربابا ، دوْنیا یالان دوْنیادى سلیماننان ، نوح دان قالان دوْنیادى اوغول دوْغان درده سالان دوْنیادى هر کیمسَه یه هر نه وئریب ، آلیبدى افلاطون نان بیر قورو آد قالیبدى بو سیرالاری دیللرینه گتیررک بداهتاَ تورکجه دانیشماق مجبوریتینده قالیرلار؛حیدربابایا سالام پوئماسی نین هر بیر بئش لیک قاتیندا اوزونه مخصوص مئساژلاری اولاراق پوئمانین سونو بندلری دئییه بو بئشلیگین ده حیدربابا ، مرد اوْغوللار دوْغگینان نامردلرین بورون نارین اؤوگینان گدیکلرده قوردلارى توت ، بوْغگینان قوْى قوزولار آیین-شایین اوْتلاسین قوْیونلارون قویروقلارین قاتلاسین اوزونه مخصوص یئری واردیر چونکو بو سیریق نه اینکه اوستاد شهریارین بلکه ده دونیا سوویه سینده حاقسیزلیغا معروض قالمیش انسان نارین آرزی و آرمانینی عکس ائتدیرمیشدیر؛آدی گئدن بئشلیک بوتون اوزگورلوک سئون انسان نارین ماراغینی اوزونه جلب ائله ییرک شهریار یارادیجیلیغیندا منیم ده اَن سئودیگیم سیرلاردان بیری اولموشدور؛منده شاعیر دیلداشلاریم کیمین حیدربابا تاثیر آلتیندا خانیم ننه پوئماسینی یازماغینان بیر دونه شهریار سیفراسینا ال اوزاتمالی اولدوم یوخسا کی منیم یازدیغیم شعیر اوستادین دوزدوگو سیرالارینین بیر کوبلئتینه بئله چاتا بیلمز؛یالنیز چالیشدیم دوغولوب بویا باشا چاتدیغیم کندین جاماهاتی و یئر آدلاری حاققیندا معلوماتلار وئرمه لی اولوم؛سوزومون سونوندا بیر دونه ده سیز حورمتدی اوخوجولاریم دئییرم بو آمانسیز دونیادا آلنی آچیق یاشاماق ایسته ییرسیزسه گوجلو اولون؛چونکو کاپیتال دؤرونو(نظام سرمایه داری)یاشایان انسان نار کیشی نی گوجو و مادی امکان نارینان تانییرلار؛گلن پایلاشان قدر هله لیک حورمتله ائلچی بی 26/10/1400 انزلی لیمانی
خانیم ننه پوئماسی
1
خانیم ننه بولوت قانات آچاندا
گونش قاش گوز ائدیب آستا قاچاندا
دورنالارین آلای ووروب اوچاندا
اوزاق یولدان سیزه سالام گتیررم
ایتن نرین سس سوراغین یئتیررم
2
اکینچیلر توخوم نارین اکنده
داش تاوانی قؤورماجا توکنده
آنا اوشاقلارین نازین چکنده
منده اوتن گونلری یاد ائیله رم
آیریلیق دان بیر دونه داد ائیله رم
3
حیات منه شوران نیق دی باییردی
حیات دئمه خئش آغزیندا چاییردی
فلک ندن سنی من نن آییردی
خوش گون نریم سنله گئدیب توکندی
انسان اولان ائلین قمین چکندی
__________________________________________________________
خانیم ننه:خانم بالا ستتار قیزی -آنامین آناسیدیر کی بو پوئمانی اونون آدینا یازدیم اورتا یاشلارین نان اوشاقلارینین آتاسی تئز دونیاسینی دَیشدیگینه گوره دورد بالاسینی قاناتی آلتینا آلیب زحمت چکه رک آذربایجانین ار قادینی کیمین ائل طایفا ایچینده آلنی آچیق یاشاییب و یاشاتمیشدیر
4
خانیم ننه یاد ائله دوشدو یولوم
ناتانیشدیر قوربت ائلده ساغ سولوم
دونیا ایشی قضو قدردی اولوم
لطف ائله گل بیر دفه لیک گوروشک
گوز یاشین نان حالال لاشاق بولوشک
5
یادیندادیر*گول یئرینده چیمن ده
خلور چاتیب کنده یولا دوشنده
تای توشون نان*دورو سودان گلنده
اوغورلانیب باغچالارا گیرردیم؟
اریکلرین یئتیشمیشین دررردیم؟
6
دگیرمانین امک حاققی کویزه سی
گور آخاردی دورو سویون گوزه سی
قیز گلینین دؤلدورغو کوزه سی
دئییرلر کی ایندی گوزه قورویوب
قارا بولوت کند اوستونو بورویوب
__________________________________________________________
*گول یئری کندیزیمین گون باتان ورینده چایلاق قیراغی باغ باغات واکینه جک یئریدیر *دوروسو:گول یئرینن کندآراسی دئییه چایین ایچینده چیخان بیر بولاغ آدیدیر
7
خانیم ننه اوشاق لیغین دونیاسی
قیز گلینین قاش یاخماسی آیناسی
مژمه اوسته نوغول نابات خیناسی
قیز ائوینده خینا یاخدی ائلرلر
ییغیشان نار اوینارلار گولرلر
8
خینا دئدین بویاق تاپدی حیاتیم
قول آچدیقجا گوجه گلدی قاناتیم
هانی دئدیم قارا قاشقام؛ قیر آتیم
یئددی گئجه یئددی گون اوز یول گئدم
کور اوغلونا دلی گئدم قول گئدم
9
قول اوغلونا دایاق اولان داغ ایدین
بار گتیرن بهره وئرن باغ ایدین
قم بیلمزدیم نه قَدَر کی ساغ ایدین
سن گئدن نن ایتیرمیشم اوزومو
کیمه دئییم اوره گیمین سوزونو
10
سن وار ایکن عومور بیزه خوشودو
اوره گیمیز دردو قم نن بوشودو
یادیندادیر بیر زامان کی قیش ایدی
قار یاغیبان یول یولاغی ایتیردیک
اینک دوغدو بالاسینی گوتوردوک
11
یادیندادیر ییغیشاردیق بیر یئره
جومالاشیب کورسو قوراردی هره
کورسو اوسته توکولنده ؛شب چره
ال اوزادیب یئر یئمیشی قاپاردیم
آغاج مینیب دایجا کیمین چاپاردیم
12
هر نه ایدی یئمک ایچمک بولوایدی
*قزنوی نین ال جانتاسی دولیدی
ایچیمیزده تک *ارسلان سولیدی
گیرده کانی جوت جوت قوروب ووراردیق
اوینایاردیق؛ییخیلاردیق؛دوراردیق
13
قیش گون نری دولتیدی نین اوشاغی
جیبی دولو قیزدیراردی اوجاغی
آششیق اودوب دولدوراردی اوتاغی
من باخاردیم حسرتینن اونلارا
ایندی ده وار الیم چاتمیر دوللارا
______________________________________________________
*قزنوی:کلام داییمین بویوک اوغلودور کو بیله سینن یاشیدتای اولموشوق *ارسلان:صافان(صفوره) خالامین بویوک اوغلودور
14
کاسیب ائوین یوخدو قورب قیمتی
خئیرات وئرسه آجی گلر شربتی
ازل گون نن آننامیشام محنتی
اکیز دوغار ثروت دینین دوه سی
قیمت تاپار کومور قاتلی شوه سی
15
کتدی یازیق ایشله ییردی اوزگه یه
باجامازدی آرخالیغین دوز گئیه
حسرتیدی آینا داراق گوزگویه
او ایشله ییب دولتیدیلر یئییردی
یوز جوره سوز دالداسیندا دئییردی
16
مولکه دارین بیچین نرین بیچنده
قابار ووروب الی دونردی دنده
یاوان چورک ناهار واخدی یئیینده
نامردلرین گوزلرینه گلردی
اوشاقلاری لاغا قویوب گولردی
17
یئنه دولور *روح اللانین پَیَه سی
چوودار دئییه مال قاراسی طویله سی
یئددی ایلخی؛یئددی سورو یئییه سی
بولگه میزده اوز آدینان تانینار
خالق ایچینده حورمتی وار آدی وار
18
آری ندی؛ پتک ندی ؛شان ندی
گونش ندی؛گئجه ندی ؛دان ندی
مین یوخسولون ال امگین خان یئدی
ایشله یین نر چیلپاق اولدو ازلدن
کام آلمادی ساچی قیوریم گوزلدن
19
خانیم ننه سوزلریمیز اوزاندی
دونیا دئدین اوزو قارا قازاندی
اینانمایین اولماز اونون دوز آندی
بو مثلدی یالان وئرر دوز آلار
اوجاق سونر کول آلتیندا کوز قالار
__________________________________________________________
*روح اله میکائیل اوغلو:کندیمیزین تانینمیش آل وئرچیلرینن دیر کی آتامین دایی اوغلوسودور؛کئچن واقتلار فرداد آدلی اوغلو کارانا ویروس دردینن حیاتی دَییشیدی
20
کوز دئمیشکن اوره گیمه قویولدو
هئچ دئمیرسن *عیسی قاغام نئج اولدو
شَرِئه ووروب گولو تاغدان اوزولدو
چیخار یاددان مگر شیرین شوخلوغو
اولمه گی یاندیرار ایندی ماخلوغو
21
چیخمیر *قارقالانا *خئیبی رحمتدیک
داراشسا زمی یه بیر نئچه اتدیک
اوشاقلار ائله سه؛لوغالیق؛چتدیک
کویشَه نه سالیب های بیزلری سویه
زیانکار اوشاغی اولونجه دویه
22
یاز آی میرزه؛یاز آآآ دئدیم دردیمی
سویا وئردیم ورگانیمی کردیمی
خایین اللر وئران قویدو یوردومو
نئجه دئییم نه لر گلدی باشیما
کیم سو قاتدی آییرانیما آشیما
__________________________________________________________
عیسی قاغا؛عیسی طالیب اوغلو صافان خالامین اریدی کی انزلی شهری دنیز قیراغی دئییه پرچی(صیادی) ایشله ییردی؛ائل ایچینده دئییب گولن آدامیدی؛ *قارقالان:کندین گون چیخان وری سولا باخاندا بیر یوکسکلیک آدیدیر *خئیبی؛خیبردربوش اوغلو -منیم یئنی یئتمه چاغلاریمدا کندین قوروچوسو اولاردی؛قارقالانین باشینا چیخاندا طئییی دوره بر اکین یئرلرینی گؤرسه نردی
23
*عاباس خال اوغلومون شیرین صحبتی
سونسوز اولماغیندا آغیر محنتی
تالاندی یازیغین واری دولتی
ش هئچ بیلن اولمادی کیم لره قالدی
ریشه لی آغاجین کوکو سارالدی
24
*واهاب بی یین دانیشیغی گؤرکمی
ائل ایچینده داورانیشی اردمی
خالق گؤزونده قوچاق عمی مرد عمی
باش اَیمه دی ظولمکارا ظالیمه
آرخا دوردو حاق دانیشان عالیمه
25
گل بیر چیخاق *کورده یولون باشینا
اوردان باخاق کئچمیشینه یاشینا
کیم سو قاتدی گؤرک ائلین آشینا
بیر سوروشاق ندن گولمور اوزلری
دیندیرنده نوچون دولور گوزلری
_____________________________________________________
*عاباس خالا اوغلو:آتامین خالا اوغلوسویدور؛وارلی کارلی اولماغینا باخمایاراق آلدیغی خانیم نارین هئچ بیریسین نن اوشاغی اولمادی؛کتدی یؤوسون اولماغینا باخمایاراق چوخ دیزی قه ییم آدامیدی *واهاب بی*کندی کاتداسی آتامین دایی دئمک اولوردو؛کند جاماهاتی اونون گوزتریش لرینه باشینان جان نان قول قویاردیرلار *کورده یول:کندین جنوب حیصه سی دئییه بیر یوکسک لیک آدیدیر
26
خانیم ننه قارداش دئییب آغلادین
داش اورکلی سینه لری داغلادین
الم نره نذیر نیاز باغلادین
بلکه گله گئدیب ایتن قارداشین
قانی سویوق ترک وطن قارداشین
27
عوموربویو سنین اوزون گولمه دی
هئچ کیم اورک نیسگیلینی بیلمه دی
اوزون گئتدین امما*یَدی گلمه دی
چرخی دونسون اوزو یامان فلکین
ازل گون نن قوردو بیزه کلگین
28
یادیندادیر *خانیم باجی دره سی
کت کویشه نین ایپلیگچه سی
تره سی اینک لرین بولاماسی
کره سی ایندی کتده بیر کس تولوق چالخامیر
اکین چیلر قویون قوزو ساخلامیر
________________________________________________________
*یَدی:یداله ستتار اوغلو آنامین دوغما دوغار دایی سیدی کی گنج یاشلارین نان ایتگین گئتمیشدیر؛سؤنونجوایللر تاپیلیب گتیریلسه ده خانیم ننه حیاتینی ایتیرمیشدیر *خانیم باجی دره سی:کندین خرمن نره ساری گئده رک چایلاغا اننده یئرده بیر دره جیک آدیدیرکی سونرالار همدم داداش اورادا باغچا سالمیشدیر
29
یای دولانیب قورتارسایدی گر بیچین
دوزلدردی *مئشه خودوش کرپیچین
دامین هوروب باسدیراندا سرمیچین
امک چیلردام دووارین سویاردی
قیز گلین نر قاپ قاجاغین یویاردی
30
ساری سونبول بیتیرنده کالاوا
*مئشه عزیز گوتورردی گالاوا
*کریم دایی گتیرنده آلاوا
*افشان ننه الدن هایا قالاردی
اوزرریگین توستوسونو سالاردی
_________________________________________________________
*مئشه خودوش؛(نجف قولو) قنبر اوغلویاشلی بیر کیشی دی کی یئری گلنده کتدیلریچین خام کرپیج دن زاددان ائو تیکردی *مئشه عزیز:عزیز سعداله اوغلو گنج اوغلانیدیر کی آداقلی ایللرینده کول شله سی یاخود گالاوانین یئکه سینی گوتوروب تای توش آراسی اوز گوجونه اورتایا قویاردی *کریم دایی:کریم سعداله اوغلو کتده اورتا یاش بیر کیشی دیر کی گاهدان بایراما قاباق جوجاما گئدیگینه چیخاراق اورادان ائو آغارتماغیچین آغ توپراق گتیرردی *آلاوا:آغ توپراغیدیر کی بایرام قاباغی کتدیلر گئدیب اونو مئحبال بولاغی سویودلر قاناشاری دئییلن بیر یئردن گتیریب ائو ائشیک آغارداردیرلار *افشان ننه:ایرحمتدیک کابلا سعداله نین حیات یولداشی دیر کی خئیرخواه قادین اولاراق کند جاماهاتینا و اوز عایله سینه قایقی کئشلیک ائله ییردی
31
*همدم داداش شیرین شیرین گولردی
ماخلوق اونون شوخلوغون نان اولردی
هر کسه نین اوز دیلینی بیلردی
حایف اولسون عومور گونو هئچ اولدو
دئیین یوخدو ؛او کیمی نئج اولدو
32
قُوصصه اولوب کتدیلرین یئدیگی
یئکه گلیر بیربیرینه دئدیگی
چویور قالیب *قومنوجانین گدیگی
خوش او گون نر*صوفت عمیم اکردی
ائل طایفانین تعصیبینی چکردی
33
گاه سوروشور ائل اوبامیز هاردادیر
کوچوب امما اونون روحو اوردادیر
خیال قوشو باتیب قالیب قارادادیر
اولن نری ایتن نری آد ائیلر
حسرتین نن گئدن نری یاد ائیلر
__________________________________________________________
*همدم داداش:کند ایچینده دئییب گولن و شاعیر یؤوسون یاشلی کیشی نین آدیدی *قومونجا:قارقالانین گون چیخان ورینده بیر اکینه جک یئرینین آدیدیر *صوفت عمیم:صفت اله بویوک آغا اوغلو آتامنان آنا ورین نن قارداشی دیرکی قومونجا گدیگینده بیر اکینه جک واریدی
34 خانیم ننه*آغ یارا اوخشارین وار
دوزده نارین باشدا آغیر قارین وار
کهلیگین وار؛ اورده گین وار ؛سارین وار
هیممتینه چاتا بیلمز *پیر ائیلاس
خانی گئتدی توی گونونده دوشدو یاس
35
بیلیرسن کی داغا داغلار دایانار
زامان اوتر مزار داشیم بویلانار
یوز یاد اولا یئنه بیزه ائل یانار
عومور بویو سنی منی یاد ائلر
اوخویاندا اوخشایاندا آد ائلر
36
بیز گئده ریک بو داغ قالار نیشانه
قایتارارسوزومو سالار جهانه
*شاه داغینان دورارشانه به شانه
اوندا اولار بلکه آرخایین یاتام
اوجالدیب باشیمی باشلارا قاتام
________________________________________________________
آغ یار:کندیمیزین گون باتان ورینده بیر پارچا سیلدیریم قایالیغین آدیدیر *پیرائیلاس:بولگه ده فیروز آباد شهرجیگینه قانشار بیر یوکسک لیک آدیدیر *سهو ائله مه سم نبی اله خلیل اوغلونون توی گونیدی کی لاپدان گون توتولاراق عسکر عمی نین آناسی خانی دا ایرحمته گئتدی شاه داغی؛شمالی آذربایجان دا بیر یوکسکلیک آدیدیر
37
بو دونیانین یاخشی پیسین آننادیم
اوشاقلارا یولداش اولوب اوینادیم
طبیعتین یای یازینان قاینادیم
هئچ بیلمه دیم عومور نا واقت سووشدو
آرزی قوشوم نه تئز قفسدن اوشدو(اوچدو)
38
اوتوز چیلله اوتوز پاییز گورموشم
یول اوزونو یئریمیشم دورموشام
ایندی نه وار زمانه دن دویموشام
گوزله ییرم اوزاق یولون کاروانین
بلکه تاپام دردلریمین درمانین
39
نه دانیشیم سارا کیمین گلین نن
اسیر گئدن نباتی نین ائلین نن
گیلئییم وار آی یارادان الین نن
گوللر آچدی منیم گولوم آچمادی
کونول قوشوم باغچاسینا اوچمادی
40
خانیم ننه *دومیرؤون توپراغی
سونمه ده دیر*شیخ جنئیدین اوجاغی
توزلو قالیب *عبل الرحمان *سینلاغی
کتدیلردن قبیر داشین سیلن یوخ
شامان نارین قورب قدرین بیلن یوخ
41
یئره تاپدیر *شهله ننه چلیگی
الده تؤولور *حلمه ننه الیگی
*یوسوب عمی گوتورنده *خیلیگی
*قاسیم قاچیب قالاق دا گیزله نردی
*ماختوب بی بی دالینجا سسله نردی
42
گولمه لیدی*چنگیزخانین یئریشی
ساهمان نیدی *صیدیقه نین هر ایشی
تنگه میزده اوزاداندا اریشی
یئددی تاخدا پالاز؛ جئجیم توخوردو
توخودوقجا ایش اوستونده اوخوردو
__________________________________________________________
*دمیرؤو:کندیمیزین قبیرستاندیق اته گی دئییه بیر اوجاق توپراغیدیر کی بیر نوع دری خسته لیگینین درمانیدیر *شیخ جنئید:کند قبیرستانین اته گی بوگونکو شیخ دئییلن یئرده بیر کوهنه مزاردیرکی اونون یازیلی باش داشی سیناراق ایندی ده وار یئرینده دیر *عبل الرحمان؛قبیر داشینا یازیلمیش بیر آدیدیر کی سانکی کئچمیشدن اورادا توربه سی اولموش بیر کیمسه نین آدیدیر *سینلاق:تورکوده مزارلیق(قبرستان) دئمک دیر *شهلا ننه:هَبی اوغلو اکرم غلامی نین آناسیدیر کی یوزه یاخین یاشی واریدی؛سون واقتلار بئلی بوکوله رک یول گئدنده چلیک گوتورردی؛اونون حسین آدلی بیر اوغلو ایتگین گئتمیشدیر *حلیمه ننه:ایرحمتدیک خداشیرینین حیات یولداشیدیر؛کند ایچینده خئیرخواهیلیغینی دئییرلر *یوسوب:علیرضا اوغلو قاسیمین بویوک قارداشیدی؛ قاسیم علیرضا اوغلو :قاپی بیر قونشوموز و منیم تای توشومو اولاراق اوشاقلیق یولداشیمدیرکی ایکی قاباق ایرحمته گئتدی *ماختوب بی بی:مختوبه قاسیم آناسیدیر *خیلیک:بیرجوره بئل دئمکدیر(روسجا)سوزجوگودور *چنگیزخان علیخان پروین اوغلو کندیمیزده یومور حیصصیلی بیر کیمسه نین آدیدیر *صدیقه یاری قیزی؛چنگیزخانین ایکینجی حیات یولداشی عین حالدا سالقالی بیر خانیم دیر؛گاهدان یای گون نری پالاز و جئجیم توخونما ایشلرینین مشغول اولاردی؛چنگیز خان نئچه ایل اولار کی ایرحمته گئدیب امما صدیقه خانیم هله ده یاشاییر
43
*سَیّارانین پئنجه ییشی لاواشی
اوجاقداکی بولاماسی سود آشی
تندیرده کی بوغلاماسی بوز باشی
ایی دَگر یولدان گلیب کئچه نه
لذت وئرر گلیب یئییب ایچیه نه
44
*جبی عمی یاخشی شیرین دانیشار
دانیشدیقجا کدرله نیب آلیشار
یاددا گورسه جان بیر اولوب قونوشار
گلیب گئدن دوز چوره گین یئییرلر
ائل ایچینده یاخشی لیغین دئییرلر
45
کند ایچینده محرم نیک گلنده
*آغا فیرقان دوروب گلنده کنده
حسین چیلر قارقارانی اکنده
*مئشه فضان مرثیه سین اوخوردو
سوزلرینی بیر بیرینه توخوردو
________________________________________________________
*سییارا جعفرآلی قیزی:جبی عمی نین حیات یولداشی و مئشه فضانین آناسیدیر *جبی عمی:جبراییل واهاب اوغلو واهابین بویوک اوغلونون آدیدیر *آغا فیرقان:گزاز کند ساکینلی آخوند عین حالدا صفت عمیمین قایین آتاسیدیر؛محرم گون نری گلیب ایروضه دئییه رک گاهدان اولو نامازی قیلاردی مئشه فضان:جبراییلین بویوگ اوغلودورکو محرم گون نرینده مرثیه دئییردی
46
سوز یازاننار گزدیرنده قلمی
دنیزلرده یاندیرارلار بلمی
قتیل گونو چیخارداندا المی
زنجیرچیلر زنجیر سینه ووراردی
نذری اولان باشلارینی یاراردی
47
دوزولردیک دگیرمانین یولونا
دولاناردیق*جیندیرری پیرکولونا
آغلایاندا ایولفضلین قولونا
دئییردیلر(الم قارالی گلدی
علی اکبر آتی یارالی گلدی)
48
دئییه دئییه قایداردیق مسجیده
کتدیلیگن آغلاشاردیلار بیرده
هر کس ایسته سئیدی مچیدن گئده
*واهاب دده سوزه گلیب دینردی
هره پای گتیریب اوردا یئییردی
_________________________________________________________
*جیندیرری پیر:کندین گون چیخان ورینه گئدن یول قیراغی بیر پیرآغاجین آدیدیرکی قتیل گونو جاماهات اورایا دسته آپاراردیرلار؛کئچمیشده اورادا بیر یئکه قارا میخ کولو واریدی کی نذیر اولان قادین لار اوزللیک له اوشاغی اولمایان نار آدی گئدن کولا اسگی پارا باغلایاردیرلار؛1357نجی ایل کنده ماشین یولو چکیلنده یول باسان کولو کوکون نن چیخاردی *واهاب دده:واهاب احمد اوغلو کو ایضاحینی یوخاریدا کی بولوم لرده وئرمیشم
49
قانات آچان کندیمیزدن اوچوبدو
آیریلیغین شربتینی ایچیبدی
ائلین چوخو کندیمیزدن کوچوبدو
ایندی کتده یاخشی یامان بیلینمیر
آغلایانین گوز یاشلاری سیلینمیر
50
خرمن اوستو *چرچی گلر قت گلر
پیلته گلر؛داراق گلر؛چیت گلر
نابات گلر؛نوغول گلر ؛توت گلر
قیز گلین نر دوره سینه ییغیشار
دن دوش آلان چنه ووروب دانیشار
51
بوستان اکدیک تاغی بهره وئرمه دی
سئون نرده آرزی گولون درمه دی
ایندی یه جن کتدی بیر گون گورمه دی
بیر گون اولار یورت یووامیز دوزه لر
قونوم قونشو ائو ائشیگین تزه لر
_______________________________________________
*چرچی(جارجی)کئچمیش ده آت –قاطیر و اولاغینان ور وسایل گتیریب کتدرده ساتان نار اولاردی؛اشیاسینی گتیریب مچید قاباغیندا آچاندا گاهدان قاپی با قاپی دوشوب کنده گلمک لرینی اوجا سسینن جاماهاتا چاتدیراردیرلار ؛البته بو ایش جمعیت چوخ اولان کتدرده باش وئرردی؛(چرچی گلیب خرمنه) خالق ماهنیسینی اونلار یاراتماقلاری نظره گلیر
52
عومور بویو گئجه گون اوز قاچمیشام
کَرَم کیمین قارلی قارلی داغلار آچمیشام
یول اوزونو گاه یئرییب اوچموشام
بلکه تاپام ایتیردیگیم عومورو
هله ده وار تاپداییرام دمیری
53
بیر گونودو *کلکلیده بیچیردیم
دسته ووروب اوشاقلاری کئچیردیم
قارتال کیمین قانات ووروب اوچوردوم
ناهار چاغی آتی مینیب قووردوم
یولداشلاری یولدا قویوب سووردوم
54
ایل خوشودو خوشلوغونان یاشیردیق
چارشوت یولوب جوجامادان داشیردیق
قاش قارالیب قمیشلی دن آشیردیق
یئیین گئدن مطلبه تئز چاتیردی
آداقلیلار نیشان نیسی تاپیردی
_________________________________________________________
کلکلی:کندیمیزین گون چیخان ورینده بیر اکینه جک یئریدیرکی؛چوخ گومان کی تاریخدا آدی گلن(نئریز)شهری اولمالیدیرکی گنجه لی نیظامی اوز شعرلرینده ماکدونیالی ایسگندرین خالخال بولگه سینه گلمه سین نن بیلگیلر وئریمیشدیر؛ایندی شهرین قبیرستانیغی و دگیرمانین یئری بللی دیر؛چوخ گومان کی کلک لی آدی گئدن شهرین عبادت یئریو قبرستانی اولموشدور
55
نه خوشودو قیز قاچیرتما قایداسی
سوتچولرین قاتیق چالان بایداسی
*چوبوخلونون گیرده کانی ایده سی
قیشا کیمین آغاج اوسته قالاردی
داش آتاننار گیرده کان نان سالاردی
56
دیرماشاندا *گویجه گونئی تینینه
مال داواری اتورردیک انینه
داغ باساردیق مال قارانین گونونه
گوزتدردیک یاد گئدیبن ایتمه سین
اوزگه لرین تویله سینه گئتمه سین
57 آخشام باشی گتیرنده داواری
قوزاناردی*بال اوغلانین هاواری
قی ووراردی تنگه باشی یوخاری
*گورجو بی بی وئر چوبانین چوره گین
کتدیلردن اینجیمه سین اوره گین
__________________________________________________________
*چوبوخلو:کندین گون باتان ورینده آتاخانین باغی دیرکی ایده لی اریکلی اولاردی *گویجه گونئی چوبوخلو باغی نین اوستو بیر تپه جیک آدیدیر *بال اوغلان(مئشه بالی)کئچمیش ده کندین چوبانی اولموشدور *گورجو بی:ایرحمتدیک حاجی عبدالحسین نین عومور گون یولداشی و عین حالدا اوشاقلارینین آناسیدیر
58
کتدی مگر بیربیرین نن دویاردی
یخیلانین الین نن قوزایاردی
یاراسینا یاغلی قارا قویاردی
برتده بوشدا باهمیدی ائلیمیز
خوش سوزلره آچیلاردی دیلیمیز
59
ماخلوق ایندی باشین چکیب قینینا
قویون دوغدوغونو قویمور یانینا
قاشینما دوشوبدو خالقین جانینا
بیربیرینه یاخین گلن سورتوشور
دالداسیندا اللی جوره سوز قوشور
60
*صافان خالام بیزدن اوترو اولردی
دیندیرنده گوز یاشینی الردی
هر اوچ آیدان*اوستا کریم گلردی
باش فیته سین بوینوموزا سالاردی
تشررینن باشیمیزی قیرخاردی
_________________________________________________________
*صافان(صفوره)خالام آنامین دوغما دوغار باجیسی و ایرحمتدیک عیسی قاغانین حیات یولداشیدیر *اوستا کریم*اسمری کند ساکین نی سلمانین آدیدیر کی هر اوچ آیدا کندیمیزه گله رک کند کیشی لرین اوز باشینی قیرخاردی؛یئری گلمیشکن اوغلان اوشاقلارینیدا ختنه ائله ردی
61
خانیم ننه شَرِئه ووردو گولومو
آیری سالدی بیربیرین نن ائلیمی
آنالارین اوشاق اوسته اولومو
اولن دئمه باخدی چونموش گلین دِء
اوزون دئمه درده قالان ائلین دِء
62
*خیدیر نبی یوموروغون قیسساندا
گول آغاجی بولور سیرقا آساندا
شپه گلیب یول یولاغی باساندا
بئش آلتی بیرکس گلیب گئتمزدی
قونشو کتده اولن نری بیلمزدی
63
ایل دولانیب وعده یئلی اسنده
کولک قالخیب یول یولاغی کسنده
قورد آجیخیب کنده یاخین گلنده
یالقوزه گی ایت دره بوغدوراردیق
داش گوتوروب اولومونه ووراردیق
________________________________________________________
*خیدیر نبی:کیچیک چیلله دن 12گون قالمیش کند خانیم ناری بوغدا قوروب قؤود الده ائله مه گینن گئجه اَییلنجه قوراردیرلار؛اینانیردیرلار کی خضر پیغبرین آدی گئدن گئجه گلیب اونلارین قؤودلارینا نیشان قویاجاقدیر
64
بولوت قالخیب گویه پرده چکنده
شاپبا شاپبا قار اله نیب گلنده
اوغورلانیب تولکو نینه گیرنده
*چارخئی دوروب ایکی آغیز هورردی
*مئشه اکی تئز سسینه گلردی
65
بایرام اولوب *چیلینگ آغاج قوراردیق
چیلینگ لری یآنی دئییب ووراردیق
اودوزدوروب قی وورا قیشقیراردیق
اؤتدورردیک حریف لرین نبی سین
آغاجلاردیق ترس اولانین گبه سین
_____________________________________________________
*چارخئی:ایرحمتدیک مئشدی علیرضا گیلین ایتی دیر کی کنده قورد زاد سوخولسایدی چوله چیخیب بیر ایکی آغیر هورمه گینن علاوه دن یوواسینا قایداردی *مئشه اکی(اکرم هبی اوغلو)قاپی قانشار قونشوموزون آدیدیر *چیلینگ آغاج اویونو:بایراما بئش گون قالمیش کندین گنج لری و گاهدان یاشلیلاری خرمن نره ییغیشیب آدی گئدن اویونونو بیرریکده اویناردیرلار
66
آخشام اوستو *ماللا هارای اویونو
باشلایاردیق *کوسا گلین تویونو
هرکودردیک قوزولاری قویونو
هره قاچیب بوجاقدا گیزله نردیک
دولاییدان خرمنه هئله نردیک
67
*قاراچیلار بیزیم کنده گلنده
موشتری یه الک قلبیر چکنده
ماللارینی چکیب ووراندا بنده
تئز یئتیشیب گوزندیریک آچاردیق
بیلسئیدیلر باش گوتوروب قاچاردیق
_______________________________________________________
*ماللا هارای اویونو:کند حیاتیندا گنجلر و یئنی یئتمه اوغلان اوشاقلارینا عاید بیر اویون آدیدیر *کوسا گلین تویو:گنج لر آراسی بیر اویون آدیدیر کی اصلی کوسا گلین چیخارتماغی تمثیل ائله ییردیرلر *قارچیلار:آذربایجان اجتماعیتنده اکینه جک یئر یوردو اولمایان عین حالدا کوچری شرایطینده یاشایان طایفالار دئمک اولوردو؛هر ایل یای قوتاراجاق گون نرینده کندیمیزه گلنده الک قلبیر توخویوب ساتاردیرلار ؛یولداشلارینان بیرگه قاراچی عایله لرینین گوزلرینی یایندیران کیمین مال قارالارینین گوزندیرکلرینی آچاردیق
68
*به بیش دایی پاپیروزون ائشردی
*گولناز خالا ایی نن ال له شردی
یئددی اوغلو بیر دامدا اَیله شردی
ایندی گلین قایین آناسین بینمیر
آتا سوزون اوز اوغلونا دئینمیر
69
باغلانیبدیر بوتون جکی چنه لر
قان آغلاییر اوغول دوغان ننه لر
دیندیرنده گوز یاشلاری اله نر
حسرت چکر بیرده گوره بالاسین
قوزو کیمین بوی بوخونون یالاسین
__________________________________________________________
*به بیش دایی:کیچیک آغا شیخ آغا اوغلو کندیمیزین اوجاق قورویان عایله لرین نن سایلیردیرلار؛اوزاقدان یاخین نان هر کیمسه دمیرؤو توپراغی دئییه کندیمیزه گلسئیدی به بیش دایی گیله گئدیب پول زاد وئررک توپراق طلب ائله ییردی؛ایرحمتدیک پاپروزو اوج اوجا ائشیب چکردی؛گاهدان حیات یولداشی اونون پاپروز چکمه گینه اعتراض اولاراق عصبله شردی *گولناز به بیش دایی نین عومور گون یولداشیدیر
70
*نارخانیمدا بیر یئنیلمز قیزیدی
آت میننده فیرتینایدی توزیدی
کندیمیزین گولو *مئشه حضی دی
*گولگز اولدو ائو ائشیگی دَییندی
قالان نارین قم قاداسی یئه ایندی
71
خانیم ننه *صبیحه نین سالقاسی
اوجاقدا اوسته قؤورماسی حالواسی
کندیمیزین قرآن ساواد ماللاسی
کئچن واقتلار بیزه قران دئییردی
درس وئرنده *ایغوال(اقباله) آغزین اَییردی
_______________________________________________________
*نار خانیم علیرضا قیزی:ماخدوب بی بی نین کیچیک قیزی دیر؛واقدیکان اننی کورکلی و اتدی جاننی بیر قیزیدی؛گاهدان قیش اراده لرینده آتام گیلان یاخود تهرانا ایشله مه گه زادا گئدرکن ائویمیزین اوجقار اولدوغونا گوره گئجه لر گلیب آنام قورخماسین دئییه بیزده یاتاردی *حضرت قولو طالیب اوغلو:کند ساکین نی یول یؤندم بیلن کیمسه نین آدیدیر *گولگز سعداله قیزی:مئشه حضی نین حیات یولداشی و عین حالدا اوشاقلارینین آناسیدیر *صبیحه خئیراله قیزی:کلام داییمین حیات یولداشی و کندیمیزده قرآن ساوادی اولان خانیمیدیر کی قرآن درسی دئییه ایلک معللیمیم اولموشدور ایغوال(اقباله):کلام داییمین قیزیدیر کی من اونونلا بیرگه آناسین نان قرآن درسی آلاردیق
72
گونش قالخیب دان یئرینه گلردی
*خداشیرین بویوک کیچیک بیلردی
دانیشاندا آغزین نان دّر الردی
اؤلدو گئتدی قویدو بیزه یاخشی آد
دوره برده تک اوزویدی باسواد
73
پاییز واقدی آچیلاندا مدرسه
اوشاق بویوک وئرردیرلر سس سسه
اللاه اگر بنده سینی ایسته سه
بیرآز اونا عاغیل وئرر هوش وئرر
عومور بویو عومور گونون خوش وئرر
74
دوشورموشم معللیم نه توکوبدو
شعرین توخمون اوره گیمده اکیبدیر
*سورو خانیم زحمتیمی چکیبدی
کاش گورئیدیم اللرینی اوپئیدیم
بویون دئییه قارشیسیندا بوکئیدیم
_________________________________________________________
*خداشیرین آدی شیرین اوغلو:کندیمیزین آهیل آغ ساققاللارینان سایلیب عین حالدا قرآن ساوادی دی سورو خانیم(ثریا غلامحسین قیزی)کندیمیزه گلن ایلک خانیم معللیمی دیر کی منیم اوچدن بئشه قدر ایلک صنیف معللیمیم اولموشدور؛اوزو آنادان دوغما نایئتیک اولاراق چوخ تپرلی و اراده لی خانیمیدی
75
قاناتدانان اوز بئشیگین آتیبدی
آنا دیلین اوزگه دیله ساتیبدی
زامان بیزیم باشیمیزی قاتیبدی
هر نه دئییب سوزلرینه بیتمیشیک
او سواره بیز پیاده گئتمیشیک
76
نه آتمیشیق دده بابا سوننتین
نه دادمیشیق اویغارلیغین لذّتین
باشین قاتیب ساختا فیکیر میللتین
صنعت بیزی دالیسجان سورویوب
چن دی گلیب قاپ باجانی بویویوب
77
زمانه نین قار قادالی قیشیندا
اوتورموشوقگوزو باغلی ماشیندا
نه دوزده ییک نه یوققوشون باشیندا
ال له شیریک بلکه چیخاق یوققوشو
صنعت گلیب سوننتینن توققوشو
78
گون دولاندی گوزلریمیز قاماشدی
سلم آشیغی ایاقلارا دولاشدی
بیز اوتوردوق اوزگه بیزه یول آشدی(آچدی)
غافیل اولدوق ایشیمیزین چمین نن
قان آغلیریق ایندی ائلین قمین نن
79 خانیم ننه *داشلی گونئی قانشاری
نه گوزلدی کندیمیزین باهاری
قاینادیقجا بولاقلارین؛ آخاری
آختاریشیب بیربیرینه قؤوشار
آخار گئدر کندیمیزدن سووشار
80
قیز گلینین ناققیش ووران اللری
اوزان نارین ناغیل دئیین دیللری
*نئیخرمین آدلی سان نی ائللری
بیر گون اولار الیم سیزدن اوزولر
توپراق دئییه آستاریمی اوز ائلر
81
یاز قاباغی چایلاق دولو سئل گلر
عومور کئچر آی دولانار ایل گلر
یوخ گونومده تانیش گلر ائل گلر
بیر گولونن قبریم اوسته یاد ائلر
روحوم قوشون قفسدن آزاد ائلر
______________________________________________________
*داشلی گونئی:(قارشی گونئی)کندین کاهران کندینه باخاردا یئر آدیدیر *نئیخرم(نیاخرم)بولگه ده نئیخر آدینان تانینان دوغولوب 17 یاشینا قدر یاشادیغیم کندین آدیدیر؛منیم آتامین عایله سی یاخین نیقدا اولان ارسین کند ساکینی اولموشدورلار؛قایب بابام اعلا ننه نی آلان نان سونرا کوچوب نئیخرم کندینه گلمیشدیرلر؛ایندی قارداشلاریمین سوی آدی قارشسیندا ارسین یازیلیر
82
آرزی قوشوم دیله گلیب هوس دن
ناله ووروب ایندی دوشوب نفسدن
اینجی میشم بو دارلیق دان قفسدن
گلین منی بو دارلیقدان قورتارین
سوزلریمی سینه لردن آختارین
83
خانیم ننه داغلار باشین قار آلدی
گون دولاندی کولگه باسدی قارالدی
باغچامیزدا گول قونچادا سارالدی
*اقدس اولدو خوش گونوموز ضای اولدو
ماتمیمیز کربلایا تای اولدو
84
اجل گلدی بیزدن قوزو آپاردی
قالان یاندی اولن جانین قورتاردی
منیم *آتام فرهاد کیمین داغ یاردی
عومور بویو گئجه گون اوز ال له شدی
یوخلوغونان چنگه له شیب گوجلشدی
________________________________________________________
*اقدس:اون یاشیندا بیر باجیمین آدیدی کی حصبه قارامیخ خسته لیگین نن آتامین قوجاغیندا جان وئررک حیاتی دَیشمیشدیر *آتام کندین او.جقارلیغی اولاراق قبیرستانیق (اتگی) دولایینی یاریب اوزونه آوادان نیق دوزلتمیشدیر ایندی ایسه کند ائویمیز کابلا سعدی اوغلو عزیزین الینده دیر
85 آرزیم بودور گوزو یاشلی اولماسین
ائولاد دئییه آنا ساچین یولماسین
گول بوداق دا یئمیش تاغدا سولماسین
ائللریمیز اوزو گولر یاشاسین یاشایشین
قم کدرین بوشلاسین
86
سوز قاتینا نه سیرییم؛ اوز وئریم
اوره گیمدیر؛دئسم سیزه کوز یئریم
گله جه گه نیگراندی گوزلریم
ائل دن اوترو منده یاخا دیدردیم
خوش اولسایدیز اوزو گولر گئدردیم
87
قوجا دونیا هله ده وار دوروبدو
یاریشارکن فاتئح لری یوروبدو
چوخلار اوندا منم منم دئییبدی
ایسگندری چنگیزخانی لنگیدیب
یخیلانین باشی اوسته من دئییب
88
بیر چوباندی یایار داغا قویونون
هئچ کس بیلمز باشیندا کی اویونون
قوربانیدی میللت اونون تویونون
سئون نرین میلابینی بیتیرمز
هئچ کسی نن دوسلوق باشا یئتیرمز
89
خانیم ننه کت کویشه نین لالاسی
کئچی لرین بوینوزلو سو کولاسی
سوزدو دئییر صنعت کارین قالاسی
سنی دئییب قالا یاپدیم سوزوم نن
غوره لندیم اوشاق کیمین اوزوم نن
90 سئل دئییبلر ازل گون نن ائل گوجون
قیلینج کیمی ایتی اولان اولگوجون
کندیمیزین قیبله ده کی*آردوجون
کئچمیشین نن سالیق سوراق وئرن یوخ
گویلشمه سین اکیلمه گین گورن یوخ
91
*گیرده مئشه دورولوغون قایناغی
آدی قالمیش سئوگیلیلر بولاغی
کئچمیشلردن گلر سسی سوراغی
سرین سویو مین بیر دردین درمانی
قیزلار اوردا یولدان ائلر اوغلانی
__________________________________________________________
*آردوج:کندیمیزین قیبله وری(گون باتان) دئییه بیر کوکلو قایناقلی شام آغاجی دیر کی خالقین اینانج یئریدیر؛قیزیل قافیه لر کتابیمدا بیر شعیر اونا یازمیشام *گیرده مئشه:کندیمیزین گون چیخان وری یول قیراغی دئییه بیر بولاق آدیدیرکی اوزاق کئچمیشلردن عنعنه اولاراق گنج قیزلار اورایا گئدیب سو گتیرمک آدینا گله جکده عایله قورا بیله جک اوغلانینان سئویشمه لری اولوردو
92
اویدوروبلار تاریخی ترس یازان نار
*گاوور دئییه آتا قبیرین قازان نار
کیتابه نی داش یازینی پوزان نار
ایتیریرلر نیشانیمی آدیمی
تالاییرلار تاریخدان هر زادیمی
93
*گرمه خانا ائوجیگی وار اویو وار
دوزون دئسم تاریخی جان بویو وار
یئر آلتیندا گوز گوز اولان کویو وار
او خالقیمین کئچمیشینه قاییدیر
کوچن نرین بیزه چاتمیش پایی دیر
94
قارشیمیزدا ترس دولانان زاماندیر
های قوپاران ورزیقاندیر موغان دیر
وطن اوغلو یاتما بئله آماندیر
اجنبی دیر اؤنده گئدن یاغی دیر
اوگئی اللر وارلیغیمی داغیدیر
_______________________________________________________
*گاوور قبیری:چوخ گومان کی ائرامیزدان اونجه قالمیش قبیرلردیرکی خالق دیلینده اونلارا گؤور قبیری دئیلیر؛اوزون ایللر یئرلی جاماهات آدی گئدن قبیرلری قازاراق کئچمیش تاریخی سنددریمیزی پوزمالی اولورلار *گرمه خانا ائوجیگی:یئددی ائولر گرماخانا کندینده یئر آلتی قازیلمیش یاشام یئریدیر؛من اور اویماقلاری کتابیمدا ائله یئر آلتی قازیلمیش کندلریمیزین باره سینده معلومات لار وئرمیشم
95
*میسئیبین*میرحیدری دویمه سی
فدایی نی آد ائله ییب سویمه سی
قیریلاندا یاخاسی نین دویمه سی
خایین دئییب آپاردیلار شهره
گول له ووروب اولدوردولر بوش یئره
96
مظلوم اولان داش باغرینا باغلادی
یوخلوغونان اوره گینی داغلادی
آزادلیغی اوزگورلوگو آغلادی
گون گورمه دی یاشاماق ایسته یین نر
آد تاپدیلار اوزگه مالی یئیین نر
97
خانیم ننه توی یئرینده قیز اوینار
کئفی گلسه آستار اوینار اوز اوینار
قوپوزلارین پرده سینده سوز اوینار
سوز دئدیگین یارانیشین سیرریدیر
اینجی لرین اینجیسی دیر دُررودور
_________________________________________________________
میسییب افشار:گزاز کند ساکین نی بیر مولکه دارین آدی اولموشدور کو میرحیدرین توتوب هیرو شهرجیگینه آپاراراق اورادا گول له بوران ائلتدیرمیشدیر؛میرحیدر عزیزی:سئیددر زیوه کند ساکینلی بویوک پیشه ورینین دوغما دوغار عم اوغلوسو اولموشدور کو فدایی لیق داغیلان نان سونرا بیزیم کنده پناه گتیریب اورادا خایینجاسینا توتوقلانمیشدیر؛من کئچن واختلار(میرحیدر)آدینا بیر کتاب یازمیشدیم
98
*عاشیق بولوت کنده گلن اوزاندیر
اوزان دئییل بلکه شعیر یازاندیر
صنعتینده سرکرده دیر قازاندیر
یولا سالار قیز گلینین تویونو
تعریفله ییر بی اوغلانین بویونو
99
دردی اولان درمان دئییه آختارار
کندیمیزده *آغ سئیدی سوراقلار
خئیر دوعا آلان دردی توخدایار
سئید دئییه بی آزاردی؛ فاغیردی
اولیا تک اونون نفسی آغیردی
________________________________________________________
*عاشیق بولوت جاوادی:میانا کتددرینن اولان بیر تانینمیش اوزانیدیر کی کندیمیزین چوخلو تویلارینی چالیب خوش خاطیره لر یاراداردی؛دئیین نره گوره منیم آتامین تویونودا او چالمیشدیر؛بیر ایکی اولومنن قاباق تهران شهرینده اولارکن بیر مجلیس ده اوستادی یاخین نان گوروب عایله میزده اون نان یادیگار قالان خاطیره لری بولوشدوم *آغ سئید:کندیمیزده تکجه سئید عایله سینن اولان آتامنان آنا ورینن قارداش اولموشدور؛صوفت عمی مین کتده اولارکن (قارا سئید)و(آغ سئید)ایکی اوغلان اوشاغی اولاراق بویوک اوغلو(صفی اله)کند جاماهاتی اوشاقلیق چاغلارین نان بیله سینه آغ سئید دئییه قاپیلارینا اوز توتاراق آدی گئدن اوجاقدان اوز یاشایشلارینا گوشایش ایسته ییردیرلر؛ایندی انزلی شهرینده یاشاییرلار
100
شاعیر دئییر یاری یولداش یاری اول
چالیشگینان یوخ گوزونون واری اول
حاق بولنده انصافلی اول تانری اول
قارا خالقین قایدی سنه قالماسین
کندیمیزده گوزو یاشلی اولماسین
101
یاشادیقجا پاییزیدا کوزوده
اوره گینده قور ائله دی کوزوده
ناغیل اولدو ائلچی بی یین اوزوده
نه آننادی یاشایشدان او سرخوش
کوچدو گئتدی بو دونیادان الی بوش
102
سیز یاشایین الده اولان عومورو
داننامایین اوزوقارا کومورو
تاپدامایین عبس یئره دمیری
گولراوزله گله جه گه باخین سیز
سئل گوجوینن قاینایین سیز آخین سیز
________________________________________________________
ایضاح:نئچه ایل قاباق بو پوئمانی یازمیش ایدیم؛تزه لیگده یئنی دن یازیلاریمی تاپیب ساهمان نایاراق چاپ اولونماغینا واقت آییردیم؛ واقدیکان کندیمیز45ائولی اولموشدور کو ایرضاشاه ایش اوستونه گلن نن سونرا آذربایجان خالقی نی فارسلاشدیرماغیچین کوچورولمه سیاستینی یوروده رک بلکه ده میلیونارجا وطنداشلاریمیز تئهران و کرج شهرلرینه کوچمک مجبوریتینده قالمیشدیرلار
خانیم ننه پوئماسی ائلچی بی دن
اؤن سوز:
چوخدان فیکیرلشدیرم کی ایگیرمینجی یوز ایللیگین ادبی موعجزه سایلان اوستاد شهریان حیدر بابایا سالام پوئماسینه علاوه دن باخیش کئچیریم؛من دئییردیم آدی گئدن پوئما اوستاد شهریارین یارادیجی عالمینده تایسیز و تکرار اولونمایان اثرلرین نن بیری سایلیر؛ادبی باخیمینان بو منظومه اوستادین فارسجا و تورکجه یازدیغی شعیرلره رغمن شاه اثری وورقولاساق هئچ ده یانیلمامیشیق؛اوستادین حیدربابایا سالام پوئماسی دوزدورکو روایی شعیرلر بولومونه عاید اولور؛امما آدی گئدن پوئمادا گاهدان شاعیرین خیال آتی جولان ائله ییرکن اوخوجونوندا ایچ اوزونو چالخالایاراق فارسلار دئمیشکن قلیانا گتیریر؛بیز حیدربابایا سالام پوئماسینین اینجه لیک لرینیه واریب قالارقی اثر اولدوغونو تکجه تورک و اوزللیک له آذربایجان خالقی نین دوپ دولو مدنییتینن قایناقلاندیغینی گوز اونونه گتیریریک؛اوستاد شهریار بو پوئمادا آنا دیلی نین چیخارینی و شیفاهی ادبیاتیمیزین اینجه لیک لرینی شعیر دیلی نن سویله ییب بیر دونه کیم لیگیمیزی دونیایا چاتدیرمالی اولموشدور؛شهریار اوز باجاریغی و شاعیرلیک تجروبه سینن (حیدربابا)سوزجوگونو پوئماسینا باشلیق سئچیب و شعیر سیرالاریندا تکرار گتیرمه گینن اوخوجودادا روحانی حال هاوا یاراتمالی اولوردو؛سیز تصور ائله یین(حیدربابا)سوزوجوگونون یئرینه یاشادیغی کند آدینی خشکناب سوزجوگونو تکراراً گتیرسئیدی منجه اوخوجونون ماراغینا سبب اولمازیدی؛الله؛حیدر-حلمه-عرب منشالی سوزجوکلر اولماقلارینا باخمایاراق هر کیمسه آدی گئدن سوزجوکلری آغزینا گتیرنده اوزون نن آسیلی اولمایاران ایچ عالمینده بیر کؤورکلیک یارانیر؛شهریار دئمک اولارکی اوز دورونون ائولادی اولاراق ایگیرمینجی یوز ایللیگده تورک خالقینین و خصوصی له آذربایجان خالقی نین دیل و مدنییتینی دوزگون عکس ائتدیرن نادر شاعیردیر کی تاریخ و عنعنه لریمیزی شعیر دیلینده بیان ائده بیلمیشدیر؛اوستاد بو ایشه ال وورماغینان تاریخ و ادبیاتیمیزدا یئنی بیر صحیفه آچمیشدیر؛او جهتدن دیر کی حیدربایایا سالام پوئماسی آز بیر زامان کسیگی دئییه آذربایجان ادبیاتیندا بیر مکتبه چئویریلمیشدیر؛شهریاردان سونرا گلن آذربایجان(تورک)دیللی شاعیرلرین یوزه دوغسانی آدی گئدن پوئمانین تاثیر آلتیندا اوخشار اثرلر یازیب هله ده یاراتماقدادیرلار؛حیدربابایا سالام پوئماسی دونیالیق ادبی اثرلرین ایچینده نادر اثرلریندندیر کی هئچ اولماسا ایکی یوزه یاخین دونیانین قاباقجیل دیللرینه ترجمه اولونوب یاخود اونون تاثیر آلتیندا اوخشار اثرلر یارانمیشدیر؛یوخاریدا وورقولادیغیم کیمین شهریارین حیدربابایا سالام پوئماسی اولکه داخیلی و اولکه میزدن کانار تورک شاعیرلرینین دققتینی اوزونه جلب ائله مه گینن گئت گئده بیر مکتبه چئوریلمیشدیر؛بیلگن دوسلارین دئدیگینه اولکه داخیلی اوچ یوزه یاخین آدی گئدن پوئمایا نظیره لر یازیلیب ادبی خزینه میزه علاوه اولونموشدور؛؛حیدربابایا سالام پوئماسی شاعیر و یازیچیلاردان علاوه فولکلور باخیمنان تحقیقاتچیلاریندا دیققتینی اوزونه جلب ائله ییبدیر؛چونکو آدی گئدن پوئمانین سیرالاریندا گلن دب توره میز چوخ ییغیجام شکلینده یئر آلمیشدیر؛شهریار اوز شعیرینده بیر دونه آذربایجانین شفاهی ادبیاتینا موراجیعه ائله ییرک بئله سیرالار دوزموشدور
قارى ننه گئجه ناغيل دئييَنده
کوْلک قالخيب ، قاپ-باجانى دؤيَنده
قورد کئچينين شنگوْلوْسون يينده
من قاييديب ، بيرده اوشاق اوْلايديم
بير گوْل آچيب ، اوْن نان سوْرا سوْلايديم
اوستا بو سیرالاری دوزمه گینن گله جک توره لریمیزیچین ویکی پئدییا رولونو اویناماغا چالیشمیشدیر؛یوز ایللیک لر قاتیندا آذربایجانین هر بیرکندینی اویغارلیق بئشیگی آدلاندیرساق داها یئرینه دوشر؛چونکو اوستاد شهریار تبریز کیمین کولتورل شهرده دوغولوب و اوشاقلیق چاغلارینین آز حیصه سینی خشکناب کندینده کئچیرتمیشدیر؛کند یاشایشی اوستادین اوز کئچمیشینه کوکلنمه سینده آغیر رول اوینامیشدیر؛بیز حیدربابا پوئماسیندا کند ساکین نی شخصیتلره باخاندا اونلارین روحوندا دورولوق؛اینانجلاریندا صافلیق؛دویغولاریندا میرتجیللیق؛قیز وگلین نرینده صداقت؛گورورک؛من دئییردیم محمد حسین بحجت ننه قیزین گؤزلیگینی؛رخشنده نین شیرین دانیشیغینی؛میر مصطفا دایی نین ذکاسینی؛مجدالساداتین اوزو گولرلیگینی؛میر صالحین دلی سؤولوغونو؛عمیسی قیزی فضّه خانیمین اوگودونو؛یاخین نان آلیب گؤتورمه سئیدی بلکه ده شهریار اولمازیدی؛شهریاردا هر بیر قلمداش کیمین
حیدربابا . گئجه دورنا گئچنده
کوْراوْغلونون گؤزو قارا سئچنده
قیر آتینى مینیب ، کسیب ، بیچنده
منده بوردان تئز مطلبه چاتمارام
ایواز گلیب ، چاتماییجا یاتمارام
بئله سیرالاری دوزونده اوزوده آدی گئدن قوچاقلارین بیرینه دونوب تئز مطلبه چاتارام دئییه سوز کوهلنه نینی یوردوتمه گه چالیشمیشدیر؛ شهریارین آدی گئدن پوئماسی تکجه تورک دیللی اولکه لرده یوخ بلکه ده باشقا دیللی خالقلارین دیققتینی چکمیشدیر؛من اوز شخصی حیاتیم دئییه فارس و گیلک دیللی کیمسه لرینن قارشیلاشیب شاعیر اولدوغومو باشا دوشنده اونلار حیدربابا پوئماسینا موراجیعه ائله ییرک؛
حیدربابا ، دوْنیا یالان دوْنیادى
سلیماننان ، نوح دان قالان دوْنیادى
اوغول دوْغان درده سالان دوْنیادى
هر کیمسَه یه هر نه وئریب ، آلیبدى
افلاطون نان بیر قورو آد قالیبدى
بو سیرالاری دیللرینه گتیررک بداهتاَ تورکجه دانیشماق مجبوریتینده قالیرلار؛حیدربابایا سالام پوئماسی نین هر بیر بئش لیک قاتیندا اوزونه مخصوص مئساژلاری اولاراق پوئمانین سونو بندلری دئییه بو بئشلیگین ده
حیدربابا ، مرد اوْغوللار دوْغگینان
نامردلرین بورون نارین اؤوگینان
گدیکلرده قوردلارى توت ، بوْغگینان
قوْى قوزولار آیین-شایین اوْتداسین
قوْیونلارون قویروقلارین قاتداسین
اوزونه مخصوص یئری واردیر چونکو بو سیریق نه اینکه اوستاد شهریارین بلکه ده دونیا سوویه سینده حاقسیزلیغا معروض قالمیش انسان نارین آرزی و آرمانینی عکس ائتدیرمیشدیر؛آدی گئدن بئشلیک بوتون اوزگورلوک سئون انسان نارین ماراغینی اوزونه جلب ائله ییرک شهریار یارادیجیلیغیندا منیم ده اَن سئودیگیم سیرلاردان بیری اولموشدور؛منده شاعیر دیلداشلاریم کیمین حیدربابا تاثیر آلتیندا خانیم ننه پوئماسینی یازماغینان بیر دونه شهریار سیفراسینا ال اوزاتمالی اولدوم یوخسا کی منیم یازدیغیم شعیر اوستادین دوزدوگو سیرالارینین بیر کوبلئتینه بئله چاتا بیلمز؛یالنیز چالیشدیم دوغولوب بویا باشا چاتدیغیم کندین جاماهاتی و یئر آدلاری حاققیندا معلوماتلار وئرمه لی اولوم؛سوزومون سونوندا بیر دونه ده سیز حورمتدی اوخوجولاریم دئییرم بو آمانسیز دونیادا آلنی آچیق یاشاماق ایسته ییرسیزسه گوجلو اولون؛چونکو کاپیتال دؤرونو(نظام سرمایه داری)یاشایان انسان نار کیشی نی گوجو و مادی امکان نارینان تانییرلار؛گلن پایلاشان قدر هله لیک
حورمتله
ائلچی بی 26/10/1400
انزلی لیمانی
ائتمولوگییا درسلیکلریمیز ائلچی بی دن
بازار گونو(یکشنبه)اولاراق ائتمولوگوییا درسلیکلریمیز
بو هفته ایران سوزجوگو آنلامی حاقدا دانیشیق (اولچی بی)دن
1-اؤرOr؛اوغلانین اوشاغینین جان ائوی
2-اؤرOr؛اوغلان و محافیظه چی؛قوروجو؛ووروشماق قابلییتی اولان اوغلان و کیشی
3-اؤران؛Oran؛ووران؛وورا بیلن؛موحافیظه ائله ییه بیلن
4-اؤردو؛Ordu؛ووروشان نار توپلومو؛موحافیظه چیلر توپلومو
5-اؤر,Or؛اَر؛ائر؛ایر؛آر؛گوردوگونوز کیمین بوسوزجوکلر بیربیرلرین نن ایلگیلیدیرلر؛
اؤر؛Or؛پور؛پسر(پئرثووا(پرس)(پارس)پئرشیین؛پدر؛پاپ؛پولیس
ار؛Ər؛مر؛مرد؛نیرو؛گوج آنلامیندا
اؤر؛Or؛هور؛اهورمزدا؛اور ؛اورمزد؛فر؛فرهیت(فرهاد)هیت اویماغینا منسوب اولان قوچاق و سرکرده؛فرشید(شیز شهرین نن اولان قوچاق و سرکرده
اؤر؛Or؛هون؛هور؛گوردوگونوز کیمین اؤرسوزجوگونو تحریفی اولاراق هون و هور سوزجوکلری گونشه تاپینان کیشی لر و کیشیلردن تشکیلدن اویماق آنلامیندا گلیبدیر
ایر؛Ir؛ایرمن؛(ایرمنی)(ایرج)ایران آر؛Ar؛ائر؛ایر؛(ائرمن)ایرمنی)آری یا اؤر؛Or؛ارککلریمیزه عاید آدلار(اورخان)(اؤران) ار؛Ər(ارسلان)(اردوان)(اردلان)(ارده شیر)
ار؛Ər؛ارن؛ارکک؛کیشی؛؛سرکرده؛موحافیظه چی ارک؛Ərk؛قالا؛موحافیظه ائله یین نرین سرکرده سی و اوتوراق یئری کی عموما یوکسک لیک لرده اولاردی داها سونرالار اویماقلار قالا یاپماق باجاریغینی تاپان نان سونرا قالالارین ایچینده یاپیلمیش اوجا قالادیر(بُرج) اررریک؛Arrik(ارلیک)اره گئتمک واقتی چاتمیش قیز اوشاغی
اؤروشان؛Oruşan؛بیز بوسوزجوگو یانلیش اولاراق ووروشان کیمین ایشله دیریک کی اصلینده اوروشان دئمک دیر
کان اؤرلار؛Kanorlar(سومئرلر(شومئرلر)بیلدیگینیز کیمین سومئر آنلامیندا کئچمیشده هئچ بیر اویماق اولماییبدیر؛سومئرلرین تورکجه آدی (کان اؤر)و کان اؤلار اولموشدور کو قاواق کیشی لری؛مردمان غار نشین؛طایفه ایکه سابقاَ در غار نشین بوده اند
اورال؛Oral؛بولگه آنلامیندا؛اورگنج؛شهر آنلامیندا؛اورامان بولگه آنلامیندا؛اورشلیم شهر آنلامیندا؛اؤروپا سوزجوگو ده بو قایناغا باغلیدیر
بو هفته نین3-2-1401 درسلیکلری ائلچی بی دن
ائتمولوگییا اوزره درسلیک لریمیز
بو هفته نین3-2-1401 درسلیکلری ائلچی بی دن
1-تام؛Tam-دام؛Dam-کوره؛دمیرقات داشلاری اریتمه گیچین یئر آلتی قازیلمیش چالا؛دمیر قات داشلاری اریتمه گیچین یئر اوستو دوزلمیش باشی باغلی و قاپالی دام؛تام و دام سوزجوگونو ایلکن آتا بابالاریمیز باشی باغلی و قاپالی اوت کوره سی ایشلتمیشدیرلرسه داها سونرالار ائو و اوتاق(اوتراق) آنلامیندا داوام ائله میشدیرلر
2-تام اوزTam uz(تموز)ایستی؛یای موسومو؛یایین اورتا آیی؛قورا پیشیرن آی؛ایلین ایستی اولان موسومو؛یوخاریدا ایضاح وئردیگیم کیمین تام اوز سوزو دمیر کوره سی تاثیر آلتیندا یارانمیش بیر سوزجوکدور؛تام اسکی تورکوده (کوره ذوب آهن)اوزده ایستی لیکده دمیر کوره سینه اوخشار موسوم و فصل
3-تامغاTamga؛دامغا؛Damga؛مئتال پارچاسین نان دوزلمیش نیشاندیر کی اسکی چاغلاردا اونو قیزدیراراق کوله لرین و مال قارالارین دریسینه باساردیرلار؛داها سونرالار داها سونرالار دری اوسته یازیلمیش فرمان نارین آلت و اوستونه وورولاردی
4-تاموق؛Tamuq؛تامو؛Tamu؛جهنم؛کوره؛اوت کوره سی؛یاندیریجی؛ان ایستی اولان یئر؛ایستیلیکده دمیر کوره سینه اوخشار؛ان یاندیریجی؛عربلرین جهنمین سوزونه اویغون آتابابلاریمیز یارادیقلاری بیر سوزجوکدور
5-تامیرTamir؛دمیر؛Damir؛مئتال؛دمیرقات داشلاردان استحصال اولونموش مئتال پارچاسی؛دمیر استحصال ائله یب کوره دن سیزان دمیر دامجیلاری؛دمیری سوزوینن دامجی سوزو عین آنلامی داشییرلار؛اولسون کو بیز بوگون نری سو قات هر نه یین دامماغینادامجی دئییریک
؛ 6-تندیر؛Tandir؛تنور؛کوره؛اوت کوره سی؛اوتون قالانان یئری؛یئر آلتی قازیلمیش اوت کوره سی؛بوگون نری ائولرده ایستی وئریجی و چورک یاپیلماغیچین ایشه گلن چالا یئر
ایضاح:تامدوک سوزجوگو اسکی تورکوده ایستی ویاندیریجی آنلامیندا ایشله نیب گونوموزه قدر گلیب چیخمیشدیر؛نظره گلن کیمین کومور(ذغال)سوزجوگوده بو قایناغا باغلدیر
این وبلاگ دل نوشته های من است برای ....هدیه ای که من از طرف نوایی بزرگ گرفتم تمامی مطالب این وبلاگ سروده و نوشته شده به وسیله مدیروبلاگ بوده مگر اینکه نام نویسنده و یا شاعر ذکر شده باشد .